KWALIFIKACJA MEC8 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 7.
Przyrząd przedstawiony na rysunku stosuje się do pomiaru
Ilustracja przedstawia suwmiarkę, która jest narzędziem pomiarowym używanym do precyzyjnego mierzenia wymiarów obiektów.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przyrząd z rysunku służy do kontroli wymiaru związanego z uzębieniem, czyli do pomiaru szerokości zęba.
Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych geometrii: szczelin montażowych, głębokości rowka oraz rozstawu osi otworów, które mierzy się innymi przyrządami i inną metodą.

Pełne wyjaśnienie:

W metrologii warsztatowej kluczowe jest dopasowanie przyrządu do mierzonej cechy geometrycznej. Przyrządy przeznaczone do elementów uzębienia mają rozwiązania konstrukcyjne (powierzchnie/końcówki pomiarowe) pozwalające odnieść się do boków zęba i wyznaczyć jego szerokość. Dlatego poprawną odpowiedzią jest "szerokości zęba.".

Odpowiedź "szczelin montażowych." jest nieprawidłowa, ponieważ szczeliny (luz, szczelina) kontroluje się zwykle szczelinomierzami lub metodami porównawczymi, a nie przyrządem ukierunkowanym na pomiar elementów uzębienia.

Odpowiedź "głębokości rowka." także nie pasuje: głębokość rowków mierzy się np. głębokościomierzem, końcówką głębokościową suwmiarki albo specjalnymi sondami, które opierają się o powierzchnię odniesienia i schodzą do dna rowka.

Odpowiedź "rozstawu osi otworów." jest błędna, bo rozstaw osi wymaga pomiaru odległości między osiami (często metodą pośrednią, np. przez pomiar średnic i odległości między krawędziami, bądź przyrządami współrzędnościowymi lub sprawdzianami). Taki pomiar ma inną ideę niż pomiar szerokości pojedynczego zęba.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie opiera się na rysunku przyrządu, zwróć uwagę na to, jakie elementy stanowią powierzchnie bazowania i jakie końcówki rzeczywiście dotykają mierzonego detalu. To zwykle od razu wskazuje, czy mierzysz szerokość, głębokość, czy rozstaw.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
"Szerokość zęba" to wymiar geometryczny pojedynczego zęba mierzony w określonym miejscu (zależnie od konstrukcji i metody). W praktyce warsztatowej chodzi o kontrolę, czy ząb ma prawidłowy wymiar umożliwiający poprawną współpracę z innym elementem uzębienia.
Szukaj cech wskazujących na kontakt z bokami zęba: specyficznych końcówek, kształtu dopasowanego do uzębienia lub rozwiązań umożliwiających oparcie przyrządu na zębach. Przyrządy "uniwersalne" zwykle nie mają tak wyspecjalizowanych powierzchni pomiarowych.
Szczelina montażowa to inny typ wielkości: jest to luz/pusta przestrzeń między elementami. Do takich pomiarów używa się narzędzi wchodzących w szczelinę (np. listków) albo metod porównawczych. Przyrząd do zębów jest dopasowany do geometrii uzębienia, nie do szczelin.
W warsztacie do głębokości rowków często używa się głębokościomierza lub funkcji głębokościowej suwmiarki (pręt głębokości). Kluczowe jest stabilne oparcie na powierzchni odniesienia i dotknięcie dna rowka końcówką pomiarową, czego nie zapewnia każdy przyrząd.
Rozstaw osi otworów zwykle wyznacza się pośrednio: mierząc odległości między krawędziami oraz średnice otworów lub stosując sprawdziany/oprzyrządowanie. W bardziej dokładnych pomiarach wykorzystuje się przyrządy współrzędnościowe. To inna metoda niż pomiar wymiaru pojedynczego elementu.
Zwykle nie, bo klucz jest na rysunku: trzeba wiedzieć, jakie powierzchnie przyrządu kontaktują się z detalem i jaką wielkość pozwalają odczytać. Bez podstaw metrologii można się pomylić, bo wszystkie odpowiedzi brzmią technicznie i są "z warsztatu".
Najczęściej myli się wielkości: szerokość vs głębokość, albo wybiera narzędzie "na oko" (bo przypomina suwmiarkę). Błędem jest też pomijanie bazowania i sposobu oparcia przyrządu o detal. Na egzaminie zawsze analizuj: co jest bazą i gdzie jest punkt pomiaru.
Kontrolę uzębienia wykonuje się m.in. przy montażu przekładni, wymianie kół zębatych, ocenie zużycia oraz przy dopasowaniu współpracujących elementów. Prawidłowe wymiary zębów wpływają na hałas, płynność pracy i trwałość mechanizmu.
Ponieważ uczący się kojarzą pomiary z jedną, znaną kategorią (np. "głębokość" lub "otwory") i wybierają intuicyjnie. To efekt skrótów myślowych: zamiast ocenić, do czego realnie służy przyrząd z rysunku, wybiera się odpowiedź najłatwiej przychodzącą do głowy.
Najlepiej ćwiczyć na ilustracjach i rzeczywistych przyrządach: identyfikuj nazwę, zastosowanie i jaką wielkość mierzą. Pomaga też porównywanie "podobnych" narzędzi (np. do szerokości vs do głębokości). W nauce zapisuj: baza pomiaru, punkt pomiaru, typ odczytu.
info

Statystycznie 62% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z metrologii warsztatowej dla szkół branżowych (dział: przyrządy pomiarowe)
  • Instrukcje stanowiskowe/ćwiczenia z rozpoznawania przyrządów pomiarowych na podstawie rysunków
  • Katalogi producentów przyrządów pomiarowych (dział: przyrządy specjalne do pomiaru uzębienia) – do nauki rozpoznawania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego