Reakcja ksantoproteinowa to klasyczna próba barwna stosowana w analizie jakościowej białek/aminokwasów. Jej istotą jest zachodzenie reakcji (w praktyce: nitrowania) dla związków zawierających układ aromatyczny. Z tego powodu wynik dodatni wiąże się z obecnością w badanym materiale aminokwasów, które mają w swojej budowie pierścień aromatyczny (czyli aminokwasów aromatycznych).
Odpowiedź "pierścień aromatyczny." jest poprawna, ponieważ to właśnie ta część cząsteczki decyduje o możliwości zajścia charakterystycznej przemiany prowadzącej do pojawienia się zabarwienia.
Pozostałe propozycje nie opisują cechy wykrywanej w tej próbie:
- "dwie grupy aminowe." – liczba grup aminowych nie stanowi kryterium reakcji ksantoproteinowej; typowy aminokwas ma jedną grupę aminową (poza wyjątkami strukturalnymi), a reakcja nie jest testem na aminy jako takie.
- "siarkę." – obecność siarki jest istotna w innych próbach jakościowych (ukierunkowanych na aminokwasy siarkowe), ale nie jest podstawą reakcji ksantoproteinowej.
- "dwie grupy karboksylowe." – dodatkowa grupa karboksylowa (np. w aminokwasach dikarboksylowych) wpływa na kwasowość i właściwości jonowe, lecz nie odpowiada za reakcję charakterystyczną dla układów aromatycznych.
W praktyce laboratoryjnej warto zapamiętać zasadę: ksantoproteinowa = wskazówka na aromatyczność w białku/aminokwasach, a nie na obecność siarki czy "podwojenie" grup funkcyjnych.
