KWALIFIKACJA MEC9 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 18.
Rowek wpustowy w kole łańcuchowym pokazanym na rysunku mógł zostać wykonany na
Ilustracja przedstawia metalowe koło łańcuchowe, które jest elementem mechanicznym używanym w przekładniach łańcuchowych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rowek wpustowy w piaście (wewnątrz otworu) typowo wykonuje się metodą dłutowania/strugania pionowego, bo narzędzie pracuje ruchem posuwisto‑zwrotnym i łatwo kształtuje rowek wewnętrzny. Frezarki częściej stosuje się do rowków zewnętrznych lub przy specjalnym oprzyrządowaniu, a wiertarka nie służy do wykonywania rowków.

Pełne wyjaśnienie:

Rowek wpustowy w kole łańcuchowym jest zwykle rowkiem wewnętrznym wykonanym w otworze piasty. Taki kształt najczęściej realizuje się operacją dłutowania/strugania z użyciem obrabiarki o ruchu posuwisto‑zwrotnym narzędzia.

Odpowiedź "strugarce pionowej" jest poprawna, ponieważ strugarka pionowa (w praktyce często kojarzona także z dłutownicą) pozwala wykonywać wewnętrzne rowki i wielowypusty przez wielokrotne przejścia noża wzdłuż osi rowka. To rozwiązanie jest typowe zwłaszcza wtedy, gdy nie stosuje się przeciągania (przeciągacza) albo gdy produkcja jest jednostkowa/małoseryjna.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne w kontekście typowego wykonania rowka w piaście:

  • "frezarce pionowej" – frezowanie rowka w piaście jest możliwe w pewnych technologiach (np. przy użyciu odpowiedniej głowicy, narzędzi i ustawienia), ale nie jest to klasyczna, najbardziej oczywista obrabiarka do rowków wewnętrznych tego typu. Bez dodatkowego doprecyzowania oprzyrządowania taka odpowiedź jest mniej właściwa.
  • "frezarce poziomej" – podobnie jak wyżej: frezowanie kojarzy się z rowkami, ale najczęściej dotyczy to rowków zewnętrznych (na wałkach) lub płaszczyzn. W przypadku rowka w otworze częściej wybiera się dłutowanie/struganie.
  • "wiertarce promieniowej" – wiertarka służy głównie do wykonywania otworów, pogłębień i prostych operacji obróbki otworów. Nie jest to obrabiarka do kształtowania rowków wpustowych o wymaganej geometrii i jakości powierzchni.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w zadaniu pojawia się rowek wpustowy w piaście (wewnątrz otworu), pierwszym skojarzeniem powinna być dłutownica/strugarka pionowa albo przeciąganie (jeśli byłoby wymienione). Gdy pojawia się rowek na wale (zewnętrzny), częściej rozważa się frezowanie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rowek wpustowy to wybranie pod wpust w wale lub w piaście (otworze) elementu, np. koła łańcuchowego. Umożliwia przenoszenie momentu obrotowego między wałem a piastą, ograniczając poślizg. Zwykle współpracuje z drugim rowkiem oraz wpustem o dobranym wymiarze.
Rowek wewnętrzny znajduje się na powierzchni otworu w piaście: jest "wycięty" w środku elementu, a nie na zewnątrz wałka. Na rysunkach technicznych bywa widoczny jako prostokątne podcięcie w otworze (w widoku lub przekroju). To ważne, bo wpływa na dobór obrabiarki i narzędzia.
Strugarka pionowa (często kojarzona z dłutowaniem) wykonuje obróbkę ruchem posuwisto‑zwrotnym noża, co ułatwia kształtowanie rowków wewnątrz otworu. Narzędzie może pracować w ograniczonej przestrzeni piasty, a rowek powstaje przez kolejne przejścia. To klasyczna technologia dla rowków wewnętrznych.
Tak, rowki wpustowe da się wykonywać frezowaniem, szczególnie rowki zewnętrzne na wałkach. Dla rowków wewnętrznych w piaście frezowanie też bywa możliwe, ale zwykle wymaga specjalnego oprzyrządowania i doboru narzędzia. Na egzaminie najczęściej oczekuje się skojarzenia: rowek w piaście → dłutowanie/struganie.
Najczęściej spotyka się: dłutowanie/struganie rowków wewnętrznych, frezowanie rowków zewnętrznych, oraz przeciąganie (gdy jest dostępne narzędzie i opłaca się w serii). Dobór zależy od kształtu, wymagań jakościowych, liczby sztuk i wyposażenia wydziału.
Wiertarka promieniowa jest przeznaczona głównie do wiercenia i prostych operacji obróbki otworów. Rowek wpustowy wymaga kontrolowanego kształtowania płaszczyzn bocznych i dna rowka, co nie jest typową funkcją wiertarki. Próby "wywiercania rowka" nie dają właściwej geometrii i jakości bez dodatkowej obróbki.
Typowe pomyłki to automatyczne wybieranie frezarki, bo "rowek = frez", bez sprawdzenia, czy rowek jest wewnętrzny czy zewnętrzny. Częsty błąd to też ignorowanie dostępu narzędzia do wnętrza piasty. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest rozpoznanie miejsca rowka (wał vs piasta).
Koło łańcuchowe ma charakterystyczne uzębienie dopasowane do ogniw łańcucha. Na rysunku widać wieniec z zębami o profilu typowym dla kół łańcuchowych oraz piastę z otworem montażowym. Jeśli w otworze zaznaczono rowek, zwykle chodzi o rowek wpustowy do osadzenia na wale.
Przeciąganie opłaca się głównie w produkcji seryjnej, gdy wykonuje się dużo takich samych rowków i można wykorzystać przeciągacz oraz odpowiednią przeciągarkę/prasę. Daje dobrą powtarzalność i wydajność, ale wymaga kosztownego narzędzia. W produkcji jednostkowej częściej wybiera się dłutowanie/struganie.
Ćwicz mapowanie: kształt powierzchni → typ operacji → obrabiarka. Dla rowków: rozdziel przypadki na rowek zewnętrzny (wał) i wewnętrzny (piasta). Ucz się też ograniczeń technologicznych (dostęp narzędzia, sztywność, mocowanie). Pomaga rozwiązywanie zadań z rysunkami i opisem operacji.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Rowek wpustowy w piaście (wewnątrz otworu) typowo wykonuje się metodą dłutowania/strugania pionowego, bo narzędzie pracuje ruchem posuwisto‑zwrotnym i łatwo kształtuje rowek wewnętrzny."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Wpust" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Wpust (dostęp: 2026-03-05)
  • Wikipedia (PL): "Strugarka" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Strugarka (dostęp: 2026-03-05)
  • Wikipedia (PL): "Dłutownica" – https://pl.wikipedia.org/wiki/D%C5%82utownica (dostęp: 2026-03-05)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii mechanicznej: obróbka skrawaniem, dobór obrabiarek
  • Materiały dydaktyczne z połączeń rozłącznych (wpusty, kliny, wielowypusty)
  • Katalogi i instrukcje obrabiarek: strugarki/dłutownice oraz frezarki – zakres zastosowań

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego