KWALIFIKACJA MEC9 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 18.
Element przedstawiony na rysunku wykonuje się na
Ilustracja przedstawia metalowy element, który prawdopodobnie jest częścią mechaniczną wykonaną na tokarce uniwersalnej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tokarka uniwersalna jest właściwą obrabiarką do wykonywania typowych elementów o cechach brył obrotowych (powierzchnie walcowe i czołowe), gdzie kluczowa jest współosiowość. Frezarka, przeciągarka i wiertarka są dobierane, gdy dominują odpowiednio: płaszczyzny/kształty pryzmatyczne, profile przeciągane lub głównie otwory.

Pełne wyjaśnienie:

Dobór obrabiarki wynika z tego, jaki kształt dominuje w detalu oraz jaką operację technologiczną trzeba wykonać jako wiodącą.

Odpowiedź "tokarce uniwersalnej" jest właściwa, gdy element przedstawiony na rysunku ma charakter osiowo‑symetryczny (bryła obrotowa) i kluczowe są powierzchnie, które standardowo powstają w toczeniu: średnice zewnętrzne/wewnętrzne, czoła, stopnie, rowki toczone. Tokarka zapewnia łatwe bazowanie na osi obrotu i utrzymanie współosiowości.

Odpowiedź "frezarce pionowej" bywa wybierana błędnie, gdy uczeń zwraca uwagę na pojedyncze płaszczyzny lub ścięcia, ale frezowanie jest typowe dla elementów pryzmatycznych, kieszeni, płaszczyzn, kształtów nieosiowych. Jeśli dominują średnice i powierzchnie obrotowe, frezarka nie jest wyborem podstawowym.

Odpowiedź "przeciągarce" jest poprawna tylko w zadaniach, w których główną cechą jest profil wykonywany przeciąganiem (np. wielowypust, wpust, kształtowy otwór) i to ta operacja decyduje o doborze maszyny. Przeciąganie jest operacją wyspecjalizowaną, zwykle nie służy do wytwarzania całej geometrii bryły obrotowej.

Odpowiedź "wiertarce promieniowej" dotyczy przede wszystkim wykonywania otworów (wiercenie, pogłębianie, rozwiercanie) w dużych gabarytowo detalach. Nawet jeśli element ma otwór, to w wielu przypadkach jest to operacja pomocnicza, a o doborze obrabiarki przesądza dominująca geometria i wymagania współosiowości.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozpoznaj, czy detal jest obrotowy czy pryzmatyczny, a dopiero potem analizuj cechy dodatkowe (otwory, rowki, płaszczyzny). To ogranicza wybór "na skojarzenie".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tokarka uniwersalna to obrabiarka do obróbki skrawaniem, w której przedmiot obrabiany obraca się, a narzędzie wykonuje ruch posuwowy. Stosuje się ją głównie do wykonywania powierzchni walcowych, stożkowych i czołowych oraz do obróbki otworów osiowych.
Najczęściej wskazuje na to osiowa symetria elementu: średnice, stopnie, powierzchnie obrotowe i wymagania współosiowości. Jeśli większość wymiarów podana jest jako średnice i długości wzdłuż osi, to zwykle oznacza dominującą operację toczenia.
Frezarka pionowa jest przeznaczona głównie do obróbki płaszczyzn, rowków, kieszeni i kształtów pryzmatycznych. Bryły obrotowe najefektywniej wykonuje się przez toczenie, bo łatwiej uzyskać współosiowość i wymagane średnice bez złożonego mocowania.
Przeciąganie to obróbka, w której narzędzie wieloostrzowe (przeciągacz) stopniowo skrawa materiał, tworząc profil. Przeciągarki stosuje się, gdy kluczowa jest powtarzalna geometria profilu, np. wielowypusty, wpusty lub kształtowe otwory w produkcji seryjnej.
Wiertarka promieniowa sprawdza się, gdy dominującą operacją jest wykonywanie otworów w dużych i ciężkich detalach, które trudno przestawiać. Umożliwia ustawianie wrzeciona nad różnymi miejscami detalu bez jego częstego przemieszczenia.
Do typowych operacji na tokarce należą: toczenie zewnętrzne i wewnętrzne, planowanie czoła, toczenie stożków, nacinanie rowków, gwintowanie oraz obróbka otworów osiowych (wiercenie/rozwiercanie w osi). Zakres zależy od oprzyrządowania i uchwytów.
Nie zawsze. Otwór może być operacją pomocniczą, a o doborze obrabiarki decyduje dominująca geometria i dokładność. W wielu przypadkach otwory osiowe wykonuje się również na tokarce, szczególnie gdy ważna jest współosiowość otworu z średnicami zewnętrznymi.
W doborze obrabiarki kluczowe jest pytanie: na jakiej maszynie da się wykonać dominującą geometrię detalu. W doborze narzędzia pytanie dotyczy tego, czym skrawać (np. nożem tokarskim, frezem, wiertłem) przy założonej obrabiarce.
Najczęstsze błędy to wybór frezarki, bo na rysunku widać płaską powierzchnię, mimo że detal jest obrotowy, oraz wybór wiertarki, bo widać otwór, mimo że otwór jest tylko dodatkiem. Pomaga zasada: najpierw rozpoznaj kształt dominujący (obrotowy/pryzmatyczny).
Ćwicz na zestawach rysunków: oznacz, czy detal jest obrotowy czy pryzmatyczny, i przypisz do niego dominującą operację (toczenie/frezowanie/wiercenie/przeciąganie). Warto też powtarzać typowe cechy: średnice i współosiowość → tokarka, płaszczyzny i kieszenie → frezarka.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 58% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Tokarka uniwersalna jest właściwą obrabiarką do wykonywania typowych elementów o cechach brył obrotowych (powierzchnie walcowe i czołowe), gdzie kluczowa jest współosiowość."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Tokarka - dostęp 2026-02-27
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Toczenie - dostęp 2026-02-27
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Obr%C3%B3bka_skrawaniem - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z obróbki skrawaniem (toczenie, frezowanie, wiercenie, przeciąganie)
  • Katalogi/opracowania dydaktyczne dotyczące obrabiarek: tokarki, frezarki, wiertarki, przeciągarki
  • Zadania egzaminacyjne z rozpoznawania obrabiarek na podstawie rysunku technicznego detalu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego