KWALIFIKACJA EKA2 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 30.
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 20 października 2015 roku w sprawie klasyfikowania i kwalifikowania dokumentacji, przekazywania materiałów archiwalnych do archiwów państwowych i brakowania dokumentacji niearchiwalnej określa
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rozporządzenie dotyczące klasyfikowania i kwalifikowania dokumentacji wskazuje m.in. zasady nadawania i rozumienia kategorii archiwalnych oraz ich oznaczeń. Pozostałe propozycje odnoszą się do wąskich procedur (np. tylko dokumentów księgowych) albo do obiegu dokumentów w jednostce czy do archiwum zakładowego, co nie oddaje zakresu aktu.

Pełne wyjaśnienie:

Treść aktu wskazanego w pytaniu dotyczy zagadnień kluczowych dla pracy archiwisty: klasyfikowania i kwalifikowania dokumentacji, zasad przekazywania materiałów archiwalnych do archiwów państwowych oraz brakowania dokumentacji niearchiwalnej. W takim zakresie mieszczą się również kategorie archiwalne (np. rozróżnienie dokumentacji przechowywanej wieczyście od tej o czasowym okresie przechowywania) oraz ich oznaczenia, ponieważ oznaczenie kategorii jest praktycznym skutkiem kwalifikowania dokumentacji.

Odpowiedź "rodzaje oznaczeń kategorii archiwalnych" jest więc zgodna z logiką tytułu aktu: jeżeli dokumentację się kwalifikuje, to musi istnieć sposób przypisania i zapisania (oznaczenia) kategorii archiwalnej, aby później prawidłowo ją przechowywać, przekazać albo wybrakować.

Pozostałe odpowiedzi są nieadekwatne:

  • "procedura klasyfikowania dokumentów księgowych" zawęża temat do jednego rodzaju dokumentacji (księgowej). Akt w pytaniu ma charakter ogólny dla dokumentacji w rozumieniu archiwalnym, a nie instrukcji dotyczącej wyłącznie księgowości.
  • "procedura postępowania z dokumentami w jednostce organizacyjnej" brzmi jak opis instrukcji kancelaryjnej (obiegu i załatwiania spraw). Tymczasem pytany akt skupia się na kwalifikowaniu, przekazywaniu materiałów archiwalnych i brakowaniu, a nie na całym obiegu dokumentów.
  • "procedura przekazywania materiałów archiwalnych do archiwum zakładowego" myli kierunek przekazania: archiwum zakładowe działa w ramach jednostki, natomiast w pytaniu wprost wskazano przekazywanie materiałów archiwalnych do archiwów państwowych.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w tytule aktu pojawiają się słowa "kwalifikowanie", "materiały archiwalne", "brakowanie", najczęściej chodzi o kategorie archiwalne, okresy przechowywania oraz zasady przekazania/brakowania, a nie o szczegółowy obieg dokumentów w komórkach organizacyjnych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kategorie archiwalne to oznaczenia określające dalszy los dokumentacji: czy stanowi materiał archiwalny (do trwałego przechowywania) czy dokumentację niearchiwalną (do przechowywania przez ustalony czas, a potem ewentualnego brakowania). W praktyce wpływają na opis teczki, okres przechowywania i sposób przekazania.
Z oznaczenia kategorii archiwalnej zwykle wynika, czy dokumentacja ma być przechowywana bezterminowo, czy przez określoną liczbę lat, oraz jakie działania są dopuszczalne po upływie czasu (np. ocena i brakowanie). To podstawa do prawidłnego porządkowania akt i planowania miejsca w archiwum.
Kwalifikowanie dokumentacji decyduje o tym, co ma wartość trwałą i powinno zostać zachowane jako materiał archiwalny, a co można przechowywać czasowo. Błędna kwalifikacja prowadzi do ryzyka utraty ważnych akt albo do niepotrzebnego przechowywania dokumentów bez wartości, co zwiększa koszty i chaos.
Archiwum zakładowe działa w jednostce organizacyjnej i przechowuje dokumentację wytworzoną w tej jednostce na potrzeby bieżące i historyczne (w granicach obowiązków). Archiwum państwowe to instytucja przejmująca materiały archiwalne do trwałego przechowywania i udostępniania, zgodnie z zasadami nadzoru archiwalnego.
Brakowanie stosuje się po upływie wymaganego okresu przechowywania dokumentacji niearchiwalnej oraz po spełnieniu warunków formalnych przewidzianych w procedurach archiwalnych. W praktyce wymaga przygotowania spisu, oceny przydatności dokumentów i zachowania dowodów, że brakowanie przeprowadzono prawidłowo.
Przekazywanie materiałów archiwalnych do archiwów państwowych oznacza przygotowanie dokumentacji o wartości trwałej do przejęcia przez właściwe archiwum: uporządkowanie, opis, sporządzenie spisów zdawczo-odbiorczych oraz zapewnienie kompletności. To etap kończący przechowywanie materiałów archiwalnych w jednostce.
Najczęstsze błędy to: mylenie kategorii archiwalnej z klasą w wykazie akt, przepisywanie oznaczeń bez analizy treści dokumentów, nieuwzględnianie zmian organizacyjnych i kompetencji, a także mylenie przekazania do archiwum państwowego z przekazaniem do archiwum zakładowego. Pomaga weryfikacja z wykazem akt i konsultacja z archiwistą.
W praktyce kategoria archiwalna jest przypisywana dokumentacji (np. teczkom spraw, seriom akt) zgodnie z wykazem akt i zasadami kwalifikowania. Nie zawsze nadaje się ją "każdemu pojedynczemu pismu" osobno, lecz całemu zbiorowi dokumentów w danej klasie lub sprawie. Ważna jest spójność opisu i kompletność akt.
Ucz się przez mapowanie: tytuł aktu → zakres. Wypisz słowa-klucze (np. kwalifikowanie, przekazywanie, brakowanie) i dopasuj do nich pojęcia praktyczne (kategorie archiwalne, spisy, porządkowanie). Rozwiązuj testy, a przy błędach sprawdzaj, czy pomyliłeś instytucje (archiwum zakładowe vs państwowe).
Jeśli pytanie dotyczy aktu o szerokim zakresie (klasyfikowanie, kwalifikowanie, przekazywanie, brakowanie), to odpowiedź zawężona do jednego działu (np. tylko księgowość) zwykle jest podejrzana. Zwracaj uwagę na słowa ograniczające temat ("księgowych", "w jednostce" bez kontekstu archiwalnego) i porównuj je z tytułem aktu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 51% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Rozporządzenie dotyczące klasyfikowania i kwalifikowania dokumentacji wskazuje m.in. zasady nadawania i rozumienia kategorii archiwalnych oraz ich oznaczeń."

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 20 października 2015 r. w sprawie klasyfikowania i kwalifikowania dokumentacji, przekazywania materiałów archiwalnych do archiwów państwowych i brakowania dokumentacji niearchiwalnej (tytuł i data podane w treści pytania).

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z archiwistyki dot. kwalifikowania dokumentacji i kategorii archiwalnych
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji EKA.2 omawiające podstawy prawne pracy archiwum
  • Komentarze i opracowania praktyczne dotyczące brakowania dokumentacji i przekazywania materiałów archiwalnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego