Efekt sieciowy (zewnętrzność sieciowa) występuje wtedy, gdy użyteczność dobra dla pojedynczego konsumenta rośnie wraz z liczbą innych użytkowników tego dobra. W praktyce rynkowej często obserwuje się wtedy "powolny start" (mało osób kupuje, bo sieć jest mała), a następnie przyspieszenie sprzedaży, gdy produkt osiąga masę krytyczną i staje się bardziej atrakcyjny.
W opisanej sytuacji nowy smartfon może zyskiwać na wartości, gdy rośnie liczba jego użytkowników i usług kompatybilnych: więcej aplikacji, akcesoriów, społeczności, łatwiejsza wymiana plików, wspólne standardy, rekomendacje i wsparcie. To mechanizm typowy dla efektów sieciowych, szczególnie w produktach technologicznych i platformach.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują:
- Efekt substytucji dotyczy zmiany struktury zakupów po zmianie relatywnych cen (konsument zastępuje dobro drożejące tańszym substytutem). W opisie nie ma informacji o zmianie ceny ani o przechodzeniu między substytutami.
- Efekt dochodowy odnosi się do zmiany popytu wynikającej ze zmiany realnego dochodu (siły nabywczej) po zmianie ceny. Również nie ma tu danych o cenie ani dochodzie konsumentów.
- Efekt monopolistyczny sugerowałby dominację rynkową i możliwość wpływania na cenę/ilość przez jednego sprzedawcę. Sam wzrost sprzedaży w czasie nie dowodzi monopolu; może zachodzić w warunkach konkurencji, zwłaszcza gdy działa efekt sieciowy.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w zadaniu kluczowe jest, że "im więcej użytkowników, tym produkt lepszy/łatwiejszy w użyciu", najczęściej chodzi o efekt sieciowy, a nie o klasyczne efekty dochodowy i substytucji związane bezpośrednio z ceną.
