KWALIFIKACJA CHM4 - TEST WIEDZY NR 6

PYTANIE NR 11.
Rozważ następującą tabelę, która przedstawia wyniki analizy strąceniowej dla nieznanej próbki:
Reagent Obserwacja
Chlorek baru Brak strącenia
Nitrat srebra Żółte strącenie
Chlorek sodu Brak strącenia
Na podstawie powyższych wyników, jaki jon jest obecny w nieznanej próbce?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Żółty osad po dodaniu azotanu srebra wskazuje na wytrącenie trudno rozpuszczalnego jodku srebra (AgI), który ma barwę żółtą.
Brak osadu po dodaniu NaCl sugeruje, że w próbce nie ma jonów Ag+, a brak osadu z BaCl2 nie wspiera obecności anionów dających osady z Ba2+.

Pełne wyjaśnienie:

W analizie strąceniowej kluczowe jest powiązanie obserwacji z powstającym trudno rozpuszczalnym produktem. Reagent "azotan srebra" dostarcza jonów Ag+, które tworzą osady z wieloma anionami.

Żółte strącenie po dodaniu azotanu srebra jest charakterystyczne dla powstania jodku srebra (AgI). Dla porównania: chlorek srebra (AgCl) jest biały, a bromek srebra (AgBr) bywa kremowy/jasnożółty, jednak w zadaniu podano jednoznacznie "żółte strącenie", co najczęściej wiąże się z AgI, a więc z obecnością jonów jodkowych I w próbce.

Pozostałe doświadczenia pełnią rolę wspierającą wnioskowanie:

  • Chlorek sodu – brak strącenia: gdyby w próbce były jony srebra Ag+, dodatek Cl (z NaCl) powinien dać osad AgCl. Brak osadu sugeruje, że Ag+ nie jest składnikiem próbki.
  • Chlorek baru – brak strącenia: Ba2+ strąca m.in. siarczany jako BaSO4. Brak osadu nie wskazuje na obecność jonów, które łatwo tworzą nierozpuszczalne sole baru (w typowych warunkach testu).

Dlatego odpowiedź "Jony jodku" jest spójna z obserwacją żółtego osadu po dodaniu AgNO3.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Jony baru": dodanie BaCl2 nie służy do wykrywania Ba2+ w próbce; to odczynnik dostarczający Ba2+. Dodatkowo brak osadu po BaCl2 nie potwierdza obecności Ba2+ w próbce.
  • "Jony chloru": obecność Cl z AgNO3 zwykle daje biały osad AgCl, nie żółty. Żółta barwa lepiej pasuje do AgI.
  • "Jony srebra": gdyby w próbce był Ag+, to po dodaniu NaCl powinno pojawić się strącenie AgCl. Ponieważ strącenia nie ma, ta opcja jest niespójna z tabelą.

Na egzaminie warto zapamiętać schemat: AgNO3 + halogenki → osady o charakterystycznych barwach oraz zawsze wykorzystywać także wyniki negatywne ("brak strącenia") do wykluczania jonów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej oznacza powstanie trudno rozpuszczalnego jodku srebra (AgI), co wskazuje na obecność jonów jodkowych I w próbce. W analizie jakościowej barwa osadu jest wskazówką, ale warto ją zestawić także z wynikami "brak strącenia" w innych próbach.
AgCl jest zwykle biały, natomiast AgI ma barwę żółtą. W praktyce pomocne jest porównanie kilku prób i uwzględnienie warunków doświadczenia. Jeśli w zadaniu podano wyraźnie "żółte strącenie", najczęściej chodzi o AgI i obecność I.
Chlorek sodu dostarcza jonów Cl, które z Ag+ tworzą słabo rozpuszczalny chlorek srebra (AgCl). Gdyby w próbce były jony Ag+, powinien pojawić się osad. Brak strącenia sugeruje, że Ag+ nie ma w badanym roztworze.
Chlorek baru jest odczynnikiem dostarczającym Ba2+, który może tworzyć nierozpuszczalne sole z niektórymi anionami (klasycznie wykorzystuje się go m.in. do wykrywania anionów dających osady baru). Jeśli nie ma osadu, to nie potwierdza obecności takich anionów w danych warunkach.
Azotan srebra reaguje z anionami, które tworzą trudno rozpuszczalne sole srebra. Najbardziej typowe w nauczaniu są halogenki (Cl, Br, I) dające osady o różnych barwach. W zadaniach egzaminacyjnych to częsty sposób identyfikacji anionu.
Nie zawsze, bo barwa może zależeć od stężenia, domieszek i sposobu obserwacji, a niektóre osady są "kremowe" lub "żółtawe". Jednak w typowych zadaniach szkolnych i egzaminacyjnych wyraźnie żółty osad po AgNO3 jest traktowany jako wskazanie na AgI, czyli na obecność I.
Najprościej zapisać równanie jonowe netto: Ag+ + I → AgI(s). Pokazuje ono, że po zmieszaniu jonów powstaje osad (ciało stałe). W zadaniach warto myśleć właśnie w kategoriach jonów, a nie całych soli.
Najczęściej myli się barwy osadów (biały/kremowy/żółty) oraz bierze nazwę odczynnika za "jon w próbce" (np. wybór Ag+, bo użyto AgNO3). Częsty błąd to też pomijanie wyników negatywnych, które służą do wykluczania obecności części jonów.
Ucz się zestawów reakcji charakterystycznych: jaki odczynnik dostarcza jakiego jonu i z czym tworzy osad. Ćwicz wnioskowanie z tabel: nie tylko "co się strąciło", ale też "co się nie strąciło" i co to wyklucza. Pomaga też powtarzanie barw typowych osadów.
Wtedy, gdy pozwala wykluczyć obecność jonów, które powinny dać osad z danym odczynnikiem. W tym typie zadań "brak strącenia" po dodaniu NaCl jest mocną przesłanką, że w próbce nie ma Ag+. Takie informacje porządkują wniosek końcowy.
info

Statystycznie 50% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • https://en.wikipedia.org/wiki/Silver_iodide - accessed 2026-02-28
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Silver_chloride - accessed 2026-02-28
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Qualitative_inorganic_analysis - accessed 2026-02-28

Materiały:

  • Skrypty z analizy jakościowej (reakcje charakterystyczne kationów i anionów)
  • Tabele rozpuszczalności soli w wodzie (w tym halogenków srebra)
  • Materiały dydaktyczne o analizie strąceniowej i reakcjach jonowych netto

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego