KWALIFIKACJA ELM3 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 16.
Rozważ następującą tabelę pasowań:
Pasowanie Opis
H7/g6 Pasowanie z luzem
H7/p6 Pasowanie z napięciem
H7/h6 Pasowanie z luzem
Które stwierdzenie dotyczące powyższej tabeli jest prawdziwe?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W systemie stałego otworu H7 o rodzaju pasowania decyduje strefa tolerancji wałka. Oznaczenia a–h dają pasowania luźne (z luzem), j–n pasowania przejściowe, a p–zc pasowania ciasne (z napięciem). Dlatego H7/g6 i H7/h6 są z luzem, a H7/p6 z napięciem.

Pełne wyjaśnienie:

W zapisie pasowania typu H7/g6, H7/h6 lub H7/p6 pierwsza część (H7) opisuje pole tolerancji otworu, a druga (np. g6, h6, p6) pole tolerancji wałka. W tzw. systemie stałego otworu (H) otwór ma stałe położenie strefy tolerancji, a zmiana litery wałka determinuje, czy połączenie będzie miało luz, będzie przejściowe, czy będzie wciskowe.

Kluczowa jest ogólna reguła klasyfikacji stref wałka:

  • a–h – pasowania luźne (z luzem),
  • j–n – pasowania przejściowe (mieszane),
  • p–zc – pasowania ciasne (z napięciem / wciskowe).

Zastosowanie tej reguły do tabeli daje:

  • H7/g6: litera g mieści się w zakresie a–h, więc jest to pasowanie z luzem. Takie pasowania stosuje się m.in. w połączeniach, gdzie element ma się swobodnie obracać lub przesuwać.
  • H7/h6: litera h także należy do a–h, więc jest to również pasowanie z luzem, zwykle z bardzo małym (minimalnym) luzem. Praktycznie bywa używane do pozycjonowania i centrowania przy zachowaniu możliwości demontażu.
  • H7/p6: litera p należy do zakresu p–zc, więc jest to pasowanie z napięciem (ciasne/wciskowe). Takie połączenia dobiera się, gdy wymagane jest sztywne osadzenie elementu na wale i brak poślizgu.

Stąd prawdziwe jest stwierdzenie: "Wszystkie opisy pasowań w tabeli są poprawne."

Pozostałe stwierdzenia są nieprawdziwe, bo błędnie zmieniają typ pasowania:

  • "Pasowanie H7/g6 to pasowanie z napięciem." – myli pasowanie luźne (g) z ciasnym (p–zc).
  • "Pasowanie H7/h6 to pasowanie z przejściem." – pasowania przejściowe dotyczą typowo liter j–n, a nie h.
  • "Pasowanie H7/p6 to pasowanie z przejściem." – litera p wskazuje na wcisk/napięcie, nie na przejście.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli widzisz H7 i masz wybrać typ pasowania, skup się na literze wałka i zapamiętaj progi: a–h (luz), j–n (przejście), p–zc (wcisk).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zapis H7/g6 oznacza połączenie otworu w polu tolerancji H7 z wałkiem w polu tolerancji g6. W systemie stałego otworu litera wałka decyduje o typie pasowania; g należy do zakresu a–h, więc typowo daje pasowanie z luzem.
Najprościej patrzeć na literę tolerancji wałka przy stałym otworze H: a–h oznacza pasowania luźne, j–n pasowania przejściowe, a p–zc pasowania ciasne (z napięciem/wciskiem). To skrótowa reguła często używana na egzaminach.
W klasyfikacji pasowań strefa h należy do grupy a–h, która odpowiada pasowaniom luźnym. Pasowania przejściowe są kojarzone z literami j–n. H7/h6 daje zwykle minimalny luz (czasem granicznie 0), ale nadal nie jest traktowane jako przejściowe.
H7/p6 wybiera się, gdy potrzebne jest sztywne osadzenie elementu na wale i brak poślizgu, np. przy osadzaniu tulei, pierścieni lub kół na wałach. To pasowanie z napięciem, więc montaż bywa trudniejszy i może wymagać większej siły lub odpowiedniej techniki montażu.
H7/g6 to typowe pasowanie z luzem, używane tam, gdzie element ma się poruszać względem drugiego (obrót lub przesuw). W praktyce spotyka się je w połączeniach ruchowych, gdy ważne jest ograniczenie tarcia i możliwość łatwego montażu/demontażu bez użycia dużej siły.
Nie zawsze. H7/h6 jest zaliczane do pasowań luźnych, ale ma bardzo mały luz minimalny; w ujęciu granicznym może wyjść luz równy 0. W praktyce nadal jest to dobór "na lekko", ułatwiający centrowanie i montaż bez typowego wcisku.
Najczęstszy błąd to automatyczne uznanie, że skoro luz jest mały, to musi być "przejście". To skrót myślowy. W zadaniach testowych trzeba trzymać się reguły liter: a–h to luz, a przejście zaczyna się dopiero od j. Drugi błąd to mylenie "napięcia" z samą klasą 6/7.
Liczby 7 i 6 oznaczają klasy dokładności (IT) pola tolerancji: osobno dla otworu (H7) i dla wałka (h6). Im mniejsza liczba, tym zwykle węższe pole tolerancji (większa dokładność wykonania). Sam typ pasowania wynika jednak głównie z liter (położenia strefy), nie tylko z IT.
Bez tablic najczęściej stosuje się regułę zakresów liter wałka przy stałym otworze: j–n to przejście, a p–zc to napięcie/wcisk. Jeśli w oznaczeniu pojawia się litera z końca alfabetu, zwykle oznacza to przesunięcie strefy wałka "w górę" i większą szansę na wcisk.
Opanuj trzy grupy liter dla wałka: a–h (luz), j–n (przejście), p–zc (napięcie). Ćwicz na przykładach H7/g6, H7/h6, H7/p6 i łącz je z zastosowaniem montażowym. Na egzaminie najczęściej sprawdza się szybkie rozpoznanie typu pasowania, a nie obliczenia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 60% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "W systemie stałego otworu H7 o rodzaju pasowania decyduje strefa tolerancji wałka."

Źródła:

  • PN-77/M-02105: Tolerancje i pasowania — klasyfikacja pasowań (dokument normatywny; weryfikacja na podstawie wskazania w kontekście zadania).
  • ISO 286-1: Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 1: Basis of tolerances, deviations and fits (standard; klasyfikacja i zasady systemu tolerancji i pasowań).

Materiały:

  • Tablice tolerancji i pasowań (opracowania do ISO 286)
  • Materiały dydaktyczne z metrologii technicznej i pasowań wałek–otwór
  • Zadania praktyczne z doboru pasowań dla typowych połączeń maszynowych

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego