KWALIFIKACJA ELM6 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 14.
Rozważ poniższą instrukcję napisaną w języku Ladder Diagram (LD) dla sterownika PLC:
--[( )]----[/]----[ ]
  X        Y       Z
Jakie jest prawidłowe stwierdzenie dotyczące tej instrukcji?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W tej gałęzi LD styk X jest typu NO, a styk Y jest typu NC (negowany), połączone szeregowo.
Wyjście/cewka Z zostanie wysterowana tylko wtedy, gdy tor jest "przewodzący", czyli gdy X ma stan 1 (włączony), a jednocześnie Y ma stan 0 (wyłączony).

Pełne wyjaśnienie:

W Ladder Diagram (LD) elementy w jednej gałęzi połączone szeregowo realizują logiczne AND: aby "popłynęła" logika do cewki, każdy element w torze musi być spełniony.

W pokazanej instrukcji pierwszy element, oznaczony jako X w postaci styku bez negacji, odpowiada stykowi NO (przewodzi, gdy X=1). Drugi element, oznaczony symbolem [/] przy Y, jest stykiem NC/negowanym w sensie logicznym (przewodzi, gdy Y=0). Na końcu znajduje się cewka/wyjście Z, które zostaje załączone, gdy cała gałąź jest prawdziwa.

Zatem warunek załączenia to: X=1 oraz Y=0. Temu odpowiada stwierdzenie: "Z załączy się, gdy X jest włączony i Y jest wyłączony".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Z załączy się, gdy X jest wyłączony i Y jest włączony" – przy X=0 styk NO dla X nie przewodzi, więc tor jest przerwany niezależnie od Y.
  • "Z załączy się, gdy X i Y są wyłączone" – dla Y=0 styk negowany akurat przewodzi, ale przy X=0 pierwszy styk nadal nie przewodzi, więc Z nie może się załączyć.
  • "Z załączy się, gdy X i Y są włączone" – przy Y=1 styk negowany (NC w sensie logicznym) przestaje przewodzić, więc tor jest przerwany mimo X=1.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozpoznaj, które styki są negowane (NC/[/]) i zapisz warunek przewodzenia dla każdego styku, a dopiero potem połącz je regułą szeregu (AND).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Styk normalnie otwarty (NO) w LD przewodzi wtedy, gdy przypisany bit/zmienna ma stan 1. W praktyce oznacza to, że warunek jest spełniony przy "włączonym" sygnale. Gdy sygnał ma 0, tor w tej gałęzi jest przerwany.
Styk negowany (często rysowany jako NC) przewodzi wtedy, gdy zmienna ma stan 0. To logiczna negacja warunku, a nie opis mechaniczny styku. Jest używany np. dla sygnałów "STOP", "awaria" lub "brak zezwolenia".
Połączenie szeregowe w LD odpowiada logice AND: cewka na końcu gałęzi załączy się tylko wtedy, gdy wszystkie styki w torze przewodzą jednocześnie. Wystarczy jeden niespełniony warunek, aby Z pozostało wyłączone.
W LD styk NC jest interpretowany logicznie jako "warunek spełniony, gdy zmienna jest fałszywa". Dzięki temu łatwo zapisać zależności typu: uruchom, gdy nie ma błędu lub gdy przycisk STOP nie jest wciśnięty (sygnał=0).
Najpierw odczytaj każdy styk: dla NO warunek to zmienna=1, dla negowanego/NC warunek to zmienna=0. Następnie, ponieważ są w szeregu, połącz warunki jako AND. Otrzymujesz: X=1 i Y=0, wtedy cewka Z się załączy.
Nie w sensie zasady logicznej: idea NO/NC i połączenia szeregowego jest wspólna dla LD/LAD. Różnice między producentami dotyczą głównie wyglądu symboli i nazewnictwa w środowisku, ale reguła "szereg = AND, negacja = NOT" pozostaje taka sama.
Najczęściej myli się znaczenie "NC" z fizycznym stykiem, zamiast traktować go jako negację stanu bitu. Druga typowa pomyłka to ignorowanie faktu, że styki są w szeregu i wybieranie odpowiedzi jak dla układu równoległego (OR).
Taki rung można zapisać jako: Z = X AND NOT Y. Oznacza to, że Z będzie w stanie 1 tylko wtedy, gdy X=1 i jednocześnie Y=0. To dobre ćwiczenie: tłumacz drabinkę na równania i odwrotnie.
Gdy potrzebujesz zezwolenia i jednocześnie blokady: np. start napędu (X) ma działać tylko przy braku awarii (Y), albo praca siłownika jest dozwolona, gdy jest sygnał "tryb AUTO" i nie ma sygnału "STOP".
Stosuj schemat: (1) rozpoznaj NO/NC, (2) zapisz warunek przewodzenia dla każdego styku, (3) sprawdź, czy połączenie jest szeregowe (AND) czy równoległe (OR), (4) dopiero wtedy porównaj z odpowiedziami. Minimalizuje to zgadywanie.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, "Programmable controllers – Part 3: Programming languages" (sekcje dot. LD/Ladder Diagram i elementów języka)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw IEC 61131-3 (LD) w programowaniu PLC
  • Instrukcje producentów PLC dotyczące LAD/LD (sekcje o stykach NO/NC i cewkach)
  • Zadania ćwiczeniowe z logiki dwuwartościowej (AND/NOT) odwzorowane w LD

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego