KWALIFIKACJA PGF4 + PGF5 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 25.
Rysunek przedstawia błąd w składzie tekstu nazywany
Ilustracja przedstawia fragment tekstu, który omawia zasady składu typograficznego dotyczące użycia kropki.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Korytarz typograficzny to niepożądane "prześwity" (ciągi białych pól) układające się pionowo lub ukośnie w bloku tekstu, zwykle przy justowaniu. Powstaje przez zbieganie się dużych odstępów między wyrazami w kolejnych wierszach. Pozostałe terminy dotyczą innych błędów akapitowych lub odstępów.

Pełne wyjaśnienie:

Korytarz (korytarz typograficzny) to błąd widoczny jako układające się w kolumnie lub po skosie "strumienie" bieli w bloku tekstu. Najczęściej widać go w składzie justowanym, gdy program (lub zecer) nadmiernie rozciąga odstępy międzywyrazowe, a podobne szerokie miejsca w kolejnych wierszach przypadkowo się pokrywają. Skutek to pogorszenie czytelności i nierówna "tekstura" akapitu.

Dlatego odpowiedź "korytarzem" pasuje do rysunku przedstawiającego charakterystyczne zjawisko: ciągłe jasne pasma w kolumnie tekstu.

Pozostałe propozycje odnoszą się do innych błędów:

  • "bękart" zwykle wiąże się z pojedynczym, pozostawionym elementem składu (np. bardzo krótki ostatni wiersz akapitu lub samotny wiersz), a nie z pasmami bieli przechodzącymi przez wiele wierszy.
  • "szewc" bywa używany w kontekście niepożądanych podziałów akapitowych (np. osamotniony pierwszy wiersz na końcu strony/łamie), czyli problemu miejsca akapitu na stronie, a nie "tekstury" odstępów w całym bloku.
  • "rozspacjowanie" oznacza zwiększanie odstępów (np. między literami lub wyrazami). Może być jedną z przyczyn korytarzy, ale nie jest nazwą samego charakterystycznego efektu widocznego jako ciągi bieli przebiegające przez akapit.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na ilustracji widać "przecieki" bieli przez kilka wierszy, myśl o korytarzach. Jeśli problem dotyczy pojedynczego wiersza akapitu na granicy łamu/strony, częściej chodzi o błędy typu wdowa/sierota (szewc/bękart w zależności od terminologii w danym materiale).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Korytarz typograficzny to widoczne "pasma" białych pól w bloku tekstu, układające się pionowo lub ukośnie. Powstaje, gdy w kolejnych wierszach zbyt duże odstępy międzywyrazowe ustawiają się w podobnych miejscach, psując równą teksturę akapitu i czytelność.
W justowaniu program musi wyrównać oba marginesy, więc zmienia szerokość odstępów między wyrazami. Gdy dopuszczalne odstępy są zbyt duże (lub wiersz jest krótki), powstają "dziury", które w kolejnych wierszach mogą się zgrać w dłuższy jasny "korytarz".
Spójrz na akapit jak na całość, nie na pojedyncze słowa. Jeśli widzisz powtarzające się prześwity tworzące ciągłą linię (pionową lub ukośną) przez wiele wierszy, to typowy objaw korytarza. Często jest bardziej widoczny po oddaleniu widoku.
Bękart dotyczy zwykle pojedynczego elementu akapitu (np. osamotniony krótki wiersz lub samotny wiersz przy łamaniu), czyli problemu podziału akapitu. Korytarz to zjawisko "tekstury" całego bloku: pasma bieli wynikające z ułożenia odstępów w wielu wierszach.
"Szewc" bywa używany jako określenie błędu łamania akapitu na granicy strony/łamów (zależnie od przyjętej terminologii). W praktyce chodzi o sytuację, gdy wiersz akapitu zostaje osamotniony i wygląda źle typograficznie. To inny typ problemu niż korytarze w justowaniu.
Nie zawsze. Rozspacjowanie (zwiększenie odstępów, np. między literami lub wyrazami) może być świadomym zabiegiem typograficznym, ale w tekście ciągłym często jest niepożądane, bo pogarsza czytelność. Nadmierne rozspacjowanie w justowaniu może też sprzyjać powstawaniu korytarzy.
Pomaga: zmiana szerokości szpalty, włączenie/ustawienie dzielenia wyrazów, korekta parametrów justowania (min/opt/max odstępów), drobna korekta składu (ręczne łamanie wierszy), a czasem zmiana kroju lub stopnia pisma. Celem jest wyrównanie "tekstury" akapitu.
Najbardziej rzucają się w oczy w wąskich kolumnach, przy dużym stopniu pisma i mocnym justowaniu bez dzielenia wyrazów. Widać je też, gdy w tekście jest dużo krótkich wyrazów lub gdy interlinia i odstępy są duże. Czytelnik zauważa je szybciej przy szybkim skanowaniu strony.
Najczęściej mylone są pojęcia z dwóch różnych grup: błędy "tekstury" akapitu (korytarze) oraz błędy łamania na granicy strony/łamów (wdowy, sieroty, szewce, bękarty). Uczniowie wybierają znajomo brzmiące słowo zamiast dopasować je do tego, co faktycznie widać w składzie.
Ćwicz rozpoznawanie błędów na przykładach: wydrukach, PDF-ach i zrzutach z programu DTP. Zrób własną "ściągę pojęć" z krótką definicją i typowym objawem (co widać na stronie). Warto też trenować poprawki: justowanie, dzielenie wyrazów i korektę akapitów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 40% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Korytarz typograficzny to niepożądane "prześwity" (ciągi białych pól) układające się pionowo lub ukośnie w bloku tekstu, zwykle przy justowaniu."

Źródła:

  • Wikipedia (EN) – "River (typography)" https://en.wikipedia.org/wiki/River_(typography) - accessed 2026-02-27
  • Wikipedia (PL) – "Wdowa i sierota (typografia)" https://pl.wikipedia.org/wiki/Wdowa_i_sierota_(typografia) - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z typografii oraz zasad łamania tekstu (DTP)
  • Materiały szkolne o błędach składu: wdowy, sieroty, szewce, bękarty, korytarze
  • Ćwiczenia praktyczne w programie DTP: skład justowany i obserwacja zmian tekstury po korektach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego