KWALIFIKACJA MEC3 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 9.
Rysunek przedstawia hamulec
Ilustracja przedstawia schemat działania hamulca jednoklockowego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Hamulce jednoklockowe rozpoznaje się po zastosowaniu pojedynczego klocka/okładziny dociskanego do bębna lub tarczy. Wariant wielopłytkowy ma pakiet wielu tarcz, stożkowy wykorzystuje powierzchnie stożkowe, a cięgnowy opisuje inny sposób przeniesienia siły hamowania.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu należy rozpoznać rodzaj hamulca na podstawie cech konstrukcyjnych widocznych na rysunku. Odpowiedź "jednoklockowy" jest właściwa wtedy, gdy para cierna jest tworzona przez jeden klocek (jedną okładzinę) dociskany do elementu hamowanego (najczęściej bębna lub tarczy). Kluczową przesłanką jest właśnie liczba klocków/okładzin uczestniczących w hamowaniu oraz sposób ich ustawienia.

Odpowiedź "wielopłytkowy" byłaby trafna, gdyby na rysunku widoczny był pakiet wielu płytek/tarcz ciernych ułożonych naprzemiennie (zwykle w obudowie), co daje większą powierzchnię tarcia. Jeśli na rysunku nie ma zestawu wielu tarcz, wybór tej opcji wynika najczęściej z pochopnego utożsamienia dowolnej tarczy z układem wielopłytkowym.

Odpowiedź "stożkowy" dotyczy hamulców, w których docisk i tarcie realizowane są na powierzchniach stożkowych (element męski i żeński o kształcie stożka). Taki układ rozpoznaje się po wyraźnym stożkowym przekroju powierzchni ciernych. Brak tych powierzchni oznacza, że nie jest to hamulec stożkowy.

Odpowiedź "cięgnowy" odnosi się do rozwiązania, w którym istotną cechą jest specyficzny mechanizm uruchamiania/przeniesienia siły (cięgno, dźwignie) charakterystyczny dla danego typu hamulca. Samo występowanie elementu przypominającego cięgno nie przesądza o typie hamulca, bo cięgna mogą pojawiać się również jako elementy sterujące w innych konstrukcjach. Na egzaminie warto analizować przede wszystkim: liczbę elementów ciernych, kształt powierzchni tarcia oraz sposób docisku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To hamulec cierny, w którym hamowanie realizuje jeden klocek/okładzina dociskany do elementu hamowanego (np. bębna lub tarczy). Rozpoznasz go po pojedynczym elemencie ciernym w miejscu kontaktu i braku pakietu wielu tarcz.
Szukaj pakietu wielu płytek/tarcz ciernych ułożonych naprzemiennie w obudowie. Często widać kilka cienkich dysków i element dociskowy. Jeśli widoczna jest tylko jedna powierzchnia cierna, to zwykle nie jest układ wielopłytkowy.
Bo w przekrojach uproszczonych element docisku może przypominać tarczę lub bęben. O rozpoznaniu decyduje kształt powierzchni tarcia: w hamulcu stożkowym są one nachylone i tworzą stożek, a nie płaską tarczę lub walcowy bęben.
Najczęściej odnosi się do sposobu przeniesienia siły uruchamiającej hamowanie za pomocą cięgła i dźwigni. Uwaga: samo występowanie pręta/łącznika na rysunku nie przesądza o typie hamulca, bo cięgno może być tylko elementem sterowania.
Najpierw sprawdź: liczbę elementów ciernych (jeden klocek czy pakiet tarcz), kształt powierzchni tarcia (płaska, walcowa, stożkowa) oraz sposób docisku (sprężyna, dźwignia, mechanizm śrubowy). To daje najszybszą identyfikację.
Tak. Dźwignia lub cięgno mogą służyć do uruchomienia docisku klocka. Typ "jednoklockowy" opisuje jednak przede wszystkim liczbę klocków pracujących w parze ciernej, a nie wyłącznie to, jak doprowadzana jest siła sterująca.
Gdy potrzebny jest duży moment hamujący przy ograniczonych gabarytach, bo wiele tarcz zwiększa łączną powierzchnię tarcia. Spotyka się je m.in. w przekładniach, napędach i mechanizmach, gdzie liczy się kompaktowość i skuteczność hamowania.
Najczęstsze to: wybór "wielopłytkowy" tylko dlatego, że widać tarczę; uznanie, że każda dźwignia oznacza "cięgnowy"; brak sprawdzenia, czy powierzchnia tarcia jest stożkowa. Pomaga analiza: element cierny + kształt + liczba powierzchni.
Bo typ hamulca wynika z budowy: liczby klocków/tarcz, geometrii i układu docisku. Nazwy mogą być mylące bez obrazu, a drobne elementy (np. pakiet tarcz, stożek) są często widoczne tylko na rysunku lub przekroju.
Ćwicz na atlasach elementów maszyn i zadaniach egzaminacyjnych. Rób listę cech: klocek vs tarcze, bęben vs stożek, sposób docisku. Warto też przeglądać przekroje w DTR maszyn i porównywać je z nazwami typów hamulców.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 64% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Hamulce jednoklockowe rozpoznaje się po zastosowaniu pojedynczego klocka/okładziny dociskanego do bębna lub tarczy."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Hamulce" – opis podstawowych rodzajów hamulców (klockowe, tarczowe, bębnowe): https://pl.wikipedia.org/wiki/Hamulce (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN), "Multi-disc clutch" – zasada działania układów wielotarczowych (analogiczny pakiet tarcz ciernych): https://en.wikipedia.org/wiki/Multi-disc_clutch (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN), "Cone clutch" – opis powierzchni stożkowych i rozpoznanie konstrukcji stożkowej: https://en.wikipedia.org/wiki/Cone_clutch (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw konstrukcji maszyn – rozdziały o hamulcach i sprzęgłach ciernych
  • Atlas elementów maszyn (rysunki i przekroje typowych hamulców)
  • Instrukcje/DTR wybranych maszyn z opisem układów hamulcowych (część: budowa i eksploatacja)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego