KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 15.
Rysunek przedstawia przekrój silnika prądu stałego. Cyfrą 2 oznaczono
Ilustracja przedstawia przekrój poprzeczny silnika prądu stałego, co jest typowym tematem w kontekście egzaminów zawodowych
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nabiegunnik to część bieguna głównego stojana (tzw. "stopa"/biegunnik), która poszerza biegun i kształtuje rozkład pola magnetycznego w szczelinie powietrznej. "Biegun główny" oznacza zwykle cały zespół bieguna, a "uzwojenia" są elementami nawiniętymi, nie częścią stalowego obwodu magnetycznego.

Pełne wyjaśnienie:

W silniku prądu stałego stojan tworzy obwód magnetyczny z biegunami. Każdy biegun główny składa się typowo z rdzenia bieguna oraz elementu poszerzającego jego czoło, czyli nabiegunnika (często nazywanego też stopą bieguna). Nabiegunnik zwiększa powierzchnię oddziaływania bieguna na szczelinę powietrzną i pomaga uzyskać bardziej korzystny rozkład indukcji magnetycznej pod biegunem, co ma znaczenie dla pracy komutacji i momentu.

Odpowiedź "nabiegunnik" jest właściwa, gdy na przekroju oznaczono część stalową przy końcu bieguna, znajdującą się od strony szczeliny powietrznej (element kształtujący pole w szczelinie).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują:

  • "biegun główny" to pojęcie szersze: obejmuje cały zespół bieguna (rdzeń + nabiegunnik, często także elementy mocujące oraz część z uzwojeniem). Jeżeli na rysunku zaznaczono tylko "stopę" bieguna, nie jest to cały biegun.
  • "uzwojenie główne" to uzwojenie wzbudzenia (nawinięty przewód/cewka) na rdzeniu bieguna. Na przekroju jest ono zwykle rysowane jako pakiet uzwojeń, a nie jako część obwodu magnetycznego w szczelinie.
  • "uzwojenie pomocnicze" (np. związane z komutacją lub biegunami pomocniczymi, zależnie od konstrukcji) również jest uzwojeniem – ma inną lokalizację i wygląd na przekroju niż nabiegunnik, a przede wszystkim jest elementem nawiniętym.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli odpowiedzi mieszają część stalową (nabiegunnik) z zespołem (biegun główny) i z uzwojeniami, najpierw rozstrzygnij, czy oznaczony element jest częścią metalowego obwodu magnetycznego, czy cewką. To zwykle pozwala szybko odrzucić odpowiedzi "uzwojenie…".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Nabiegunnik to część bieguna stojana (stopa bieguna), która znajduje się od strony szczeliny powietrznej i poszerza biegun. Jego zadaniem jest kształtowanie rozkładu pola magnetycznego w szczelinie, co wpływa na moment i warunki komutacji.
Biegun główny to cały zespół bieguna stojana (rdzeń bieguna wraz z elementami tworzącymi obwód magnetyczny i zwykle z uzwojeniem wzbudzenia). Nabiegunnik jest tylko częścią bieguna: elementem poszerzającym czoło bieguna przy szczelinie.
Bo zmienia geometrię czoła bieguna i zwiększa powierzchnię oddziaływania na szczelinę. Dzięki temu rozkład indukcji pod biegunem może być bardziej równomierny, a to pomaga w stabilniejszej pracy silnika i ograniczaniu problemów komutacji.
Najczęściej jest widoczny jako poszerzona część stalowa na końcu bieguna stojana, bardzo blisko szczeliny powietrznej i wirnika. Nie wygląda jak cewka; to element obwodu magnetycznego, zwykle o kształcie "stopy" bieguna.
Uzwojenie główne (wzbudzenia) jest zwykle pokazane jako nawinięta cewka na rdzeniu bieguna stojana. Na przekroju ma postać pakietu przewodów/warstw uzwojeń, a nie jednolitego elementu stalowego przy szczelinie.
Nie. Uzwojenie pomocnicze to cewka (część elektryczna), a biegun pomocniczy to element konstrukcyjny/obwodu magnetycznego, który może mieć na sobie takie uzwojenie. Na rysunku biegun i uzwojenie mogą być w tym samym miejscu, ale nie są tym samym pojęciem.
Najczęściej myli się nazwę całego zespołu z nazwą części (np. biegun główny vs nabiegunnik) oraz wskazuje "uzwojenie", gdy oznaczony element jest częścią stalową. Pomaga reguła: cewka wygląda jak nawinięcie, a nabiegunnik jak jednolity metal.
Ćwicz na kilku różnych przekrojach silników DC: zaznaczaj stojan, wirnik, komutator, szczelinę, bieguny i uzwojenia. Ucz się par: "część stalowa" vs "uzwojenie". Dobrze działa też podpisywanie rysunków na czas i porównywanie z legendą.
Podczas przeglądów i napraw silników DC, np. przy demontażu stojana, oględzinach bieguna, ocenie luzów, uszkodzeń mechanicznych czy zabrudzeń w okolicy szczeliny. Poprawna identyfikacja ułatwia opis usterki i dobór działań serwisowych.
Tak. Spotyka się różne warianty nazewnictwa (np. "stopa bieguna" jako określenie nabiegunnika). Na egzaminie warto opierać się na definicji funkcjonalnej: element poszerzający biegun przy szczelinie to nabiegunnik, a "biegun główny" to pojęcie szersze.
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Nabiegunnik to część bieguna głównego stojana (tzw. "stopa"/biegunnik), która poszerza biegun i kształtuje rozkład pola magnetycznego w szczelinie powietrznej."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Silnik prądu stałego" – opis budowy i elementów, https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_pr%C4%85du_sta%C5%82ego (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Maszyna elektryczna" – pojęcia obwodu magnetycznego i biegunów, https://pl.wikipedia.org/wiki/Maszyna_elektryczna (dostęp: 2026-03-01)
  • Podręcznik szkolny: "Maszyny elektryczne" (dział: maszyny prądu stałego – budowa stojana i biegunów), WSiP, wydanie zależne od programu nauczania

Materiały:

  • Podstawy maszyn elektrycznych (rozdział o maszynach prądu stałego – budowa i obwód magnetyczny)
  • Atlas/rysunki przekrojów silników DC z opisem elementów
  • Instrukcje serwisowe silników DC (sekcja: budowa stojana i elementy bieguna)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego