KWALIFIKACJA MEC3 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 31.
Rysunek przedstawia schemat działania mechanizmu
Ilustracja przedstawia schemat działania mechanizmu krzywkowego, co jest związane z kwalifikacją zawodową TECHNIK MECHANIK -
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Mechanizm krzywkowy rozpoznaje się po krzywce (elemencie o specjalnym profilu) współpracującej z popychaczem/rolką, co pozwala sterować ruchem elementu wykonawczego zgodnie z kształtem krzywki. Mechanizm korbowy ma charakterystyczny układ korba–cięgło, a zapadkowy opiera się na zapadce blokującej/pozycjonującej ruch.

Pełne wyjaśnienie:

Mechanizm krzywkowy służy do zamiany ruchu obrotowego (najczęściej wałka z krzywką) na ruch elementu wykonawczego, zwykle posuwisto-zwrotny lub wahliwy. Kluczową cechą jest to, że przebieg ruchu jest "zaprogramowany" przez profil krzywki: popychacz (czasem z rolką) odtwarza kształt krzywki, a jego przemieszczenie zależy od jej geometrii.

Odpowiedź "krzywkowego." jest poprawna, gdy na rysunku widać element sterujący o nieregularnym/kształtowym obrysie (krzywkę) współpracujący z popychaczem lub dźwignią. Taki układ jest typowy m.in. dla mechanizmów rozrządu, podawania, indeksowania czy sterowania cyklami pracy.

Pozostałe odpowiedzi opisują inne zasady działania:

  • "jarzmowego." dotyczy mechanizmu, w którym ruch realizowany jest przez jarzmo (widełki/gniazdo) obejmujące współpracujący element; rozpoznaje się go po charakterystycznym prowadzeniu w jarzmie, a nie po profilu krzywki.
  • "zapadkowego." odnosi się do mechanizmów skokowych/pozycjonujących, gdzie zapadka współpracuje z kołem zapadkowym lub listwą, umożliwiając ruch w jednym kierunku i blokadę w przeciwnym. Kluczowe są zęby i element zapadkowy, a nie krzywka.
  • "korbowego." to klasyczny układ korba–cięgło (lub korba–suwak), w którym korba i cięgno tworzą charakterystyczny "przegubowy" mechanizm zamiany ruchu obrotowego na posuwisty. Jeśli na rysunku nie ma układu korby i cięgna, ta odpowiedź jest myląca.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw szukaj elementu sterującego (profil krzywki, korba z czopem, zapadka i zęby). Dopiero potem dopasuj nazwę mechanizmu do dominującej cechy konstrukcyjnej, a nie do ogólnego skojarzenia z "ruchem obrotowym".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Mechanizm krzywkowy to układ, w którym krzywka o określonym profilu steruje ruchem popychacza lub dźwigni. Służy do zamiany ruchu obrotowego wałka na ruch posuwisty lub wahliwy oraz do uzyskania zadanego przebiegu ruchu (np. podnoszenie, postój, powrót).
Szukaj elementu o profilu krzywki (niekoniecznie koła) na wałku oraz elementu współpracującego: popychacza, rolki lub dźwigni. Charakterystyczne jest "toczenie/ślizg" po krzywce i zależność przemieszczenia od jej kształtu, a nie od geometrii korby i cięgna.
W krzywkowym przebieg ruchu wynika z profilu krzywki i może być dowolnie kształtowany. W korbowym ruch wynika z geometrii korba–cięgło (lub korba–suwak) i ma typowy, sinusoidalny charakter. Na schemacie korbowy rozpoznasz po przegubach i cięgnie, a krzywkowy po krzywce i popychaczu.
Mechanizm zapadkowy służy głównie do ruchu skokowego i blokowania w jednym kierunku: kluczowe są zapadka oraz zęby koła zapadkowego. Mechanizm krzywkowy steruje ruchem ciągłym/wahliwym przez kontakt popychacza z krzywką. Inna jest więc zasada działania i elementy rozpoznawcze na rysunku.
Profil krzywki to kształt jej powierzchni roboczej, po której porusza się popychacz (ślizgowo lub przez rolkę). To właśnie profil określa, kiedy i jak szybko element wykonawczy ma się przemieszczać, zatrzymywać lub wracać. Na egzaminie warto kojarzyć profil z "programowaniem" ruchu.
Typowo występują: wałek z krzywką, popychacz (często z rolką), prowadnica popychacza, sprężyna dociskowa oraz element przekazujący ruch dalej (dźwignia, suwak). W rysunkach szkolnych te elementy są uproszczone, ale relacja krzywka–popychacz pozostaje kluczowa.
Najczęściej tak, ale nie zawsze. Mechanizm krzywkowy może też wywoływać ruch wahliwy (np. przez dźwignię) albo bardziej złożone przebiegi (z odcinkami postoju). Ważne jest, że ruch elementu wykonawczego jest sterowany kontaktem z krzywką, a nie wyłącznie układem przegubów jak w korbowym.
Najczęstsze pomyłki to: utożsamianie każdego wałka z mechanizmem korbowym, ignorowanie profilu krzywki, mylenie zapadki z elementem dociskowym oraz skupienie się na jednym detalu zamiast na całej kinematyce. Pomaga szybkie porównanie: czy jest krzywka i popychacz, czy korba i cięgno, czy zapadka i zęby.
Stosuje się je, gdy trzeba uzyskać ściśle określony przebieg ruchu w czasie, np. podawanie, docisk, sekwencje robocze, indeksowanie, sterowanie zaworami. Mechanizmy krzywkowe są popularne w automatyce mechanicznej, bo pozwalają "mechanicznie zaprogramować" cykl pracy bez elektroniki.
Ćwicz rozpoznawanie schematów: krzywkowy, korbowy, zapadkowy i jarzmowy. Ucz się po cechach rozpoznawczych (krzywka–popychacz, korba–cięgło, zapadka–zęby). Dobrą metodą jest tworzenie fiszek z rysunkiem i trzema cechami oraz rozwiązywanie zadań z arkuszy próbnych.
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Mechanizm krzywkowy rozpoznaje się po krzywce (elemencie o specjalnym profilu) współpracującej z popychaczem/rolką, co pozwala sterować ruchem elementu wykonawczego zgodnie z kształtem krzywki."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Krzywka (dostęp: 2026-02-27)
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Mechanizm_korbowy (dostęp: 2026-02-27)
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Mechanizm_zapadkowy (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z "Podstaw budowy maszyn" (dział: mechanizmy)
  • Materiały dydaktyczne z kinematyki (schematy mechanizmów: krzywkowy, korbowy, zapadkowy)
  • Instrukcje serwisowe producentów maszyn (rozdziały o mechanizmach sterujących ruchem)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego