KWALIFIKACJA ELE2 - PAŹDZIERNIK 2013 (test 2)

PYTANIE NR 15.
Rysunek przedstawia schemat lampy z układem zapłonowym. Jaka to lampa?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny lampy rtęciowej wysokoprężnej z układem zapłonowym, co jest związane z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Lampa rtęciowa wysokoprężna jest lampą wyładowczą wymagającą osprzętu do zapłonu i ograniczenia prądu (typowo zapłonnik i statecznik). Na schematach takich lamp występują elementy układu zapłonowego, których nie ma w lampie żarowej, a w świetlówkach układ bywa rysowany inaczej.

Pełne wyjaśnienie:

Lampa "rtęciowa wysokoprężna" należy do grupy lamp wyładowczych. Do jej pracy potrzebne są elementy osprzętu, które zapewniają zapłon wyładowania oraz stabilizują prąd w trakcie świecenia. W praktycznych schematach zasilania takich źródeł światła często widzi się układ zapłonowy oraz element ograniczający prąd (np. statecznik), ponieważ sama lampa po zapłonie ma charakterystykę wymagającą kontroli prądu.

Odpowiedź "fluorescencyjna" jest błędna, bo świetlówki (lampy fluorescencyjne) mają inny typ pracy i typowe, charakterystyczne rozwiązania obwodu zasilania. Na schematach bardzo często pojawiają się elementy specyficzne dla świetlówek (w zależności od rozwiązania: klasyczny układ z rozruchem lub elektroniczny układ zapłonowy w stateczniku elektronicznym), a sam symbol źródła światła i sposób połączeń zwykle różni się od schematu lamp wysokoprężnych HID.

Odpowiedź "sodowa niskoprężna" jest nieprawidłowa, ponieważ choć również jest to lampa wyładowcza, jej osprzęt i sposób przedstawiania układu w typowych schematach mogą się różnić, a rozpoznanie powinno wynikać z cech wskazanych na rysunku (rodzaj osprzętu i oznaczenia elementów). W pytaniu zakłada się, że schemat odpowiada rozwiązaniu typowemu dla lamp rtęciowych wysokoprężnych.

Odpowiedź "żarowa" jest błędna, bo lampa żarowa nie wymaga układu zapłonowego ani stabilizacji prądu w takim sensie jak lampy wyładowcze. Jej schemat jest zwykle najprostszy: źródło napięcia i żarnik jako obciążenie.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w zadaniu mowa o "układzie zapłonowym" lampy i pokazano dodatkowe elementy osprzętu, w pierwszej kolejności rozważ lampy wyładowcze wysokoprężne, a dopiero potem pozostałe typy źródeł światła.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To lampa wyładowcza, w której światło powstaje w wyniku wyładowania elektrycznego w parach rtęci pod wyższym ciśnieniem. Zwykle wymaga osprzętu (np. elementu ograniczającego prąd i układu zapłonu), dlatego na schematach jej zasilanie jest bardziej złożone niż w lampie żarowej.
Szukaj elementów, które nie są samą lampą: zapłonnika oraz elementu ograniczającego prąd (często statecznika). Obecność takiego osprzętu sugeruje lampę wyładowczą. Lampa żarowa zwykle nie ma dodatkowego układu zapłonu, a schemat jest bardzo prosty.
W lampie żarowej światło pochodzi z rozżarzonego żarnika, więc nie trzeba inicjować wyładowania w gazie ani stabilizować wyładowania. W praktyce wystarczy podać napięcie na żarnik. Dlatego schemat z zapłonnikiem i osprzętem do zapłonu nie pasuje do lampy żarowej.
Tak, w sensie funkcjonalnym potrzebuje rozruchu wyładowania, ale w wielu rozwiązaniach układ ten jest przedstawiany i realizowany inaczej (np. rozruch klasyczny albo wbudowany w statecznik elektroniczny). Na egzaminie kluczowe jest rozpoznanie, czy schemat odpowiada typowemu układowi świetlówki czy lampy wysokoprężnej.
Najczęściej spotkasz element zapłonowy inicjujący start wyładowania oraz element ograniczający prąd, który stabilizuje pracę po zapłonie. Nazwy i szczegóły zależą od typu lampy i rozwiązania. Na schemacie te elementy są wskazówką, że nie jest to lampa żarowa.
Historycznie były popularne w oświetleniu zewnętrznym i przemysłowym (np. tereny zakładów, place, hale). W zadaniach egzaminacyjnych mogą się pojawiać jako przykład lamp wyładowczych wymagających osprzętu. W praktyce coraz częściej zastępują je inne technologie, ale rozpoznawanie schematów pozostaje ważne.
Obie należą do lamp wyładowczych i mogą wykorzystywać podobną ideę osprzętu (zapłon i stabilizacja prądu). Uczeń może użyć uproszczenia: "skoro jest zapłonnik, to dowolna lampa wyładowcza". Aby uniknąć błędu, trzeba zwracać uwagę na oznaczenia i typowy sposób rysowania danego układu.
Najczęstsze błędy to: ignorowanie elementów osprzętu i wybór "najbardziej znanej" lampy, mylenie schematów lamp wyładowczych między sobą oraz automatyczne skojarzenie każdego dodatkowego elementu z "świetlówką". Pomaga metoda: najpierw wyklucz lampę żarową, potem porównaj typ układu do grupy lamp wyładowczych.
Tak, bo oprócz parametrów świetlnych ważne są wymagania bezpieczeństwa i eksploatacji (np. ograniczanie ryzyka zapłonu, dobór opraw i osprzętu, łatwość serwisu). Na egzaminie może to łączyć się z rozpoznaniem urządzeń elektrycznych pomocniczych w obiekcie, nawet jeśli samo pytanie dotyczy typu lampy.
Najlepiej stworzyć sobie zestaw porównań: żarowa (prosty obwód), fluorescencyjna (typowy układ rozruchu/statecznika), lampy wyładowcze wysokoprężne (osprzęt zapłonowy i ograniczający prąd). Przećwicz kilkanaście schematów i zawsze zadawaj pytanie: "po co jest ten dodatkowy element w obwodzie?".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 50% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Lampa rtęciowa wysokoprężna jest lampą wyładowczą wymagającą osprzętu do zapłonu i ograniczenia prądu (typowo zapłonnik i statecznik)."

Źródła:

  • Wikipedia: "Lampa rtęciowa" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Lampa_rt%C4%99ciowa (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia: "Lampa fluorescencyjna" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Lampa_fluorescencyjna (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia: "Lampa sodowa" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Lampa_sodowa (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium z podstaw techniki świetlnej (źródła światła i osprzęt)
  • Materiały producentów o lampach wyładowczych (opisy działania stateczników i zapłonników)
  • Ćwiczenia z rozpoznawania symboli i schematów elektrycznych w instalacjach pomocniczych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego