KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 19.
Rysunek przedstawia szczotkotrzymacz. W miejscu wskazanym strzałką należy zamocować
Ilustracja przedstawia szczotkotrzymacz, który jest elementem używanym w silnikach elektrycznych, szczególnie w kontekście
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Szczotkotrzymacz jest elementem, który prowadzi i dociska do komutatora szczotkę węglową, zapewniając doprowadzenie prądu do wirnika przez styk ślizgowy. Przewody (ochronny i zasilający) nie są mocowane w gnieździe szczotkotrzymacza, a wyłącznik odśrodkowy jest osobnym zespołem stosowanym w niektórych silnikach.

Pełne wyjaśnienie:

Szczotkotrzymacz to część zespołu komutatorowego w maszynach, w których prąd doprowadza się do wirnika przez styk ślizgowy. Jego zadaniem jest:

  • utrzymywanie szczotki w prawidłowym położeniu (prowadzenie),
  • zapewnienie odpowiedniego docisku szczotki do komutatora (zwykle przez sprężynę),
  • umożliwienie bezpiecznej wymiany zużytego elementu eksploatacyjnego.

Dlatego w miejscu wskazanym na rysunku (w gnieździe/prowadnicy szczotkotrzymacza) montuje się szczotkę węglową. Szczotka jest wykonana z grafitu/węgla (czasem z domieszkami), bo materiał ten dobrze współpracuje z komutatorem i jest elementem "zużywalnym", łatwiejszym do wymiany niż komutator.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Przewód ochronny – jest elementem instalacji ochronnej (PE) i podłącza się go do zacisku ochronnego/obudowy, a nie do szczotkotrzymacza. Nie pełni funkcji styku ślizgowego z komutatorem.
  • Przewód zasilający – doprowadza napięcie do urządzenia lub do zacisków silnika, ale nie jest elementem montowanym w prowadnicy szczotki. Może być podłączony do oprawki/szczotki przez konektor, jednak nie "zastępuje" szczotki.
  • Wyłącznik odśrodkowy – to osobny mechanizm (typowo w silnikach jednofazowych) rozłączający uzwojenie pomocnicze po rozruchu; nie jest częścią szczotkotrzymacza i nie montuje się go w miejscu przeznaczonym na szczotkę.

W praktyce serwisowej warto pamiętać: nadmierne iskrzenie, spadek mocy lub nierówna praca mogą wynikać ze zużytych szczotek, zabrudzeń szczotkotrzymacza albo niewłaściwego docisku sprężyny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Szczotkotrzymacz to element, który prowadzi i dociska szczotkę do komutatora lub pierścieni ślizgowych. Zapewnia stabilny styk elektryczny i umożliwia wymianę szczotek w trakcie konserwacji.
W szczotkotrzymaczu montuje się szczotkę węglową, czyli element stykowy wykonany z grafitu/węgla. Jej zadaniem jest przekazanie prądu do części wirującej przez styk ślizgowy z komutatorem.
Szczotka pracuje w ciągłym tarciu o komutator, więc stopniowo się ściera. Dzięki temu zużywa się tańszy i łatwo wymienny element, a nie komutator. Do tego grafit dobrze przewodzi i ogranicza uszkodzenia powierzchni komutatora.
Najczęściej widać prowadnicę (gniazdo) na prostokątną szczotkę, sprężynę dociskową oraz miejsce podłączenia przewodu szczotki. Całość jest zwykle umieszczona przy komutatorze w pobliżu wirnika.
Nie. Przewód ochronny (PE) podłącza się do zacisku ochronnego lub metalowej obudowy urządzenia. Szczotkotrzymacz służy do prowadzenia szczotki i nie jest miejscem montażu przewodów ochronnych.
Przewód zasilający doprowadza energię do urządzenia lub zacisków silnika. Szczotka węglowa jest elementem stykowym wewnątrz maszyny, który przekazuje prąd do wirnika przez komutator. To różne role i różne miejsca montażu.
Wyłącznik odśrodkowy to mechanizm, który po osiągnięciu odpowiednich obrotów rozłącza uzwojenie rozruchowe w niektórych silnikach jednofazowych. Nie jest częścią szczotkotrzymacza i nie służy do mocowania elementów stykowych.
Typowe objawy to: nadmierne iskrzenie na komutatorze, spadek mocy, przerywana praca, nierówne obroty lub zapach przegrzania. W praktyce sprawdza się też długość szczotki i swobodę jej przesuwu w szczotkotrzymaczu.
Częste błędy to: montaż niewłaściwego typu szczotki, zabrudzenie komutatora, zablokowanie ruchu szczotki w prowadnicy, pozostawienie zbyt słabego docisku sprężyny lub brak kontroli, czy szczotka prawidłowo przylega do komutatora.
Skuteczne jest łączenie rysunku z funkcją: co obraca się, co doprowadza prąd, co chłodzi. Warto przejrzeć zdjęcia/dokumentacje serwisowe elektronarzędzi oraz ćwiczyć pytania z opisem: "element prowadzący szczotkę", "styk z komutatorem", "docisk sprężyną".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 79% zdających egzamin. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Szczotkotrzymacz jest elementem, który prowadzi i dociska do komutatora szczotkę węglową, zapewniając doprowadzenie prądu do wirnika przez styk ślizgowy."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Szczotka węglowa" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Szczotka_w%C4%99glowa (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (pl): "Komutator" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Komutator (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (pl): "Silnik komutatorowy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_komutatorowy (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Instrukcje serwisowe (DTR) elektronarzędzi z silnikiem komutatorowym – rozdział o szczotkach
  • Podręczniki z podstaw maszyn elektrycznych (silniki komutatorowe, prądnice DC)
  • Materiały producentów szczotek węglowych o doborze i zużyciu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego