KWALIFIKACJA ROL2 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 7.
Rysunek przedstawia układ elementów w końcu suwu sprężania w silniku
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek silnika czterosuwowego z zapłonem samoczynnym, co jest kluczowe w kontekście
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W końcu suwu sprężania w silniku czterosuwowym oba zawory są zamknięte, a tłok znajduje się blisko górnego martwego położenia.
Jeśli rysunek wskazuje zapłon samoczynny (typowe dla diesla rozwiązania wtrysku/brak świecy zapłonowej), właściwa jest odpowiedź o silniku czterosuwowym z zapłonem samoczynnym.

Pełne wyjaśnienie:

W silniku czterosuwowym pełny cykl pracy składa się z czterech suwów: ssania, sprężania, pracy i wydechu. Koniec suwu sprężania oznacza, że tłok doszedł (lub niemal doszedł) do górnego martwego położenia, a mieszanka lub powietrze zostały sprężone.

Rozpoznanie typu silnika na rysunku zwykle opiera się na dwóch grupach cech:

  • Cykl pracy (2T/4T) – w czterosuwie widoczne są typowe fazy pracy zaworów: na sprężaniu oba zawory powinny być zamknięte, aby sprężanie było skuteczne. W wielu schematach czterosuwu zawory są elementem kluczowym do odczytania fazy.
  • Rodzaj zapłonu (iskrowy/samoczynny) – silnik z zapłonem iskrowym ma element inicjujący zapłon iskry (świeca zapłonowa). Silnik z zapłonem samoczynnym (wysokoprężny) zapala paliwo dzięki wysokiej temperaturze sprężonego powietrza; charakterystyczne są elementy związane z wtryskiem paliwa.

Odpowiedź "czterosuwowym z zapłonem samoczynnym" pasuje do sytuacji, gdy rysunek przedstawia końcówkę sprężania w silniku 4T oraz wskazuje cechy typowe dla diesla (samoczyn). W praktyce ma to znaczenie eksploatacyjne: inaczej diagnozuje się problemy z rozruchem, kompresją czy układem zasilania w silniku wysokoprężnym niż w benzynowym.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo błędnie łączą cykl pracy lub rodzaj zapłonu z przedstawionym układem. Warianty "dwusuwowe" nie odpowiadają klasycznemu ujęciu końca suwu sprężania w silniku 4T, a warianty "z zapłonem iskrowym" zakładałyby obecność rozwiązań charakterystycznych dla inicjacji iskry.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal 2T czy 4T (po zaworach/fazach), a dopiero potem SI czy CI (po elementach zapłonu/wtrysku). Taka kolejność zmniejsza ryzyko pomyłki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Suw sprężania to etap cyklu 4-suwowego, gdy tłok porusza się do góry i spręża ładunek w cylindrze.

Typowo oba zawory są wtedy zamknięte, aby nie tracić sprężanego powietrza/mieszanki. Koniec sprężania wypada blisko górnego martwego położenia tłoka.

Najczęściej widać tłok bardzo wysoko w cylindrze oraz brak przepływu przez zawory (zamknięte zawory).

Na końcu sprężania nie powinno być "otwartych dróg ucieczki" gazów. Dodatkowo mogą być zaznaczone elementy związane z zapłonem lub wtryskiem.

Zapłon iskrowy inicjuje spalanie iskrą (typowo świecą zapłonową) w mieszance paliwowo-powietrznej.

Zapłon samoczynny (diesel) wykorzystuje wysoką temperaturę sprężonego powietrza; paliwo jest wtryskiwane i zapala się bez iskry. To klucz do identyfikacji typu silnika.

W silniku z zapłonem samoczynnym spalanie nie jest zapoczątkowane iskrą, tylko temperaturą powietrza po sprężeniu.

Dlatego nie stosuje się świecy zapłonowej jak w benzynie. Czasem występują świece żarowe, ale służą do wspomagania rozruchu, a nie do wywołania iskry.

Wskazówkami bywają elementy układu wtryskowego (np. wtryskiwacz w głowicy) oraz brak elementu generującego iskrę.

Jeśli rysunek pokazuje sprężanie samego powietrza i wtrysk paliwa w okolicy końca sprężania, jest to typowe dla silnika wysokoprężnego.

W silniku dwusuwowym również zachodzi sprężanie ładunku, ale jest ono połączone z innymi procesami w dwóch suwów pracy, a przebieg i sterowanie napełnianiem/wydechem różni się od czterosuwu.

Dlatego identyfikacja 2T/4T zwykle opiera się na cechach konstrukcyjnych widocznych na rysunku.

Najczęstszy błąd to wybór odpowiedzi na podstawie ogólnego skojarzenia (np. "silnik = benzyna"), bez sprawdzenia detali.

Inny błąd to pomylenie zapłonu iskrowego z samoczynnym przez nieuwagę (np. przeoczenie wtrysku albo dopisanie w myślach świecy). Pomaga analiza krok po kroku.

W czterosuwie często widać klasyczny układ rozrządu z zaworami sterowanymi w wyraźnych fazach (na sprężaniu oba zamknięte).

W dwusuwie częściej spotyka się kanały dolotowe i wydechowe sterowane położeniem tłoka. Jeśli rysunek pokazuje typowe fazy zaworów, zwykle wskazuje to na 4T.

Wtrysk paliwa w silniku wysokoprężnym jest powiązany z końcem sprężania: paliwo podaje się tak, aby wtrysk i zapłon nastąpiły przy bardzo wysokiej temperaturze i ciśnieniu powietrza.

Dokładny moment zależy od konstrukcji i regulacji, ale zasada "okolice końca sprężania" jest kluczowa w zadaniach egzaminacyjnych.

Najlepiej uczyć się na schematach: osobno 4 suwy oraz stany zaworów w każdym z nich.

Ćwicz rozpoznawanie: położenie tłoka (GMP/DMP), stan zaworów (otwarte/zamknięte) i cechy zapłonu (iskra vs samoczyn). Pomaga też rozwiązywanie testów i omawianie typowych rysunków.

info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • Robert Bosch GmbH: "Bosch Automotive Handbook", rozdział dotyczący silników spalinowych (spark ignition i compression ignition), aktualne wydanie książkowe (weryfikacja pojęć: 4-suw, zapłon iskrowy/samoczynny).
  • Wikipedia (PL): "Silnik czterosuwowy" – opis faz pracy i końca suwu sprężania, https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_czterosuwowy (dostęp: 2026-02-27).
  • Wikipedia (PL): "Silnik wysokoprężny" – opis zapłonu samoczynnego i cech odróżniających od zapłonu iskrowego, https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_wysokopr%C4%99%C5%BCny (dostęp: 2026-02-27).

Materiały:

  • Podręcznik do podstaw silników spalinowych (czterosuw, dwusuw, różnice SI/CI)
  • Instrukcje obsługi ciągników rolniczych z opisem cyklu pracy silnika i układu wtryskowego
  • Materiały szkolne/branżowe z rysunkami faz rozrządu i położeń tłoka

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego