KWALIFIKACJA ROL2 - CZERWIEC 2019 (test 3)

PYTANIE NR 9.
Wałek rozrządu, przedstawionego na ilustracji silnika, jest napędzany przekładnią
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek silnika spalinowego, prawdopodobnie używanego w maszynach rolniczych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekładnia zębata napędza wałek rozrządu wtedy, gdy moment obrotowy jest przekazywany przez zazębione koła (widoczne na ilustracji jako koła zębate). Napęd pasowy wykorzystuje pasek i koła pasowe, łańcuchowy – łańcuch i zębatki, a ślimakowy ma charakterystyczny ślimak i koło ślimakowe.

Pełne wyjaśnienie:

Wałek rozrządu odpowiada za sterowanie otwieraniem i zamykaniem zaworów w odpowiedniej synchronizacji z ruchem tłoków. Dlatego musi być napędzany w sposób zapewniający ściśle określone przełożenie i stabilne przeniesienie momentu z wału korbowego.

Odpowiedź "zębatą" jest poprawna, gdy na ilustracji widać, że napęd rozrządu jest realizowany przez zazębione koła – jedno na wale napędzającym (zwykle od strony wału korbowego), drugie na wałku rozrządu (lub układ kół pośrednich). Cechą rozpoznawczą są wyraźne zęby kół oraz bezpośrednie zazębienie (brak paska lub łańcucha).

Odpowiedź "pasową" jest nieprawidłowa, gdyż napęd pasowy rozrządu rozpoznaje się po obecności paska (zębatego lub klinowego zależnie od konstrukcji) oraz kół pasowych/rolek. W takim układzie nie ma bezpośrednio pracujących ze sobą kół zębatych przenoszących napęd.

Odpowiedź "łańcuchową" jest błędna, jeśli na ilustracji nie występuje łańcuch i współpracujące z nim koła łańcuchowe (zębatki). Napęd łańcuchowy ma widoczny element elastyczny w postaci łańcucha oraz często napinacz i prowadnice.

Odpowiedź "ślimakową" również nie pasuje do typowego napędu rozrządu przedstawianego na przekrojach szkoleniowych, ponieważ przekładnia ślimakowa ma charakterystyczny ślimak (wałek o kształcie śruby) oraz koło ślimakowe. Jej geometria i sposób współpracy elementów są inne niż w klasycznej przekładni zębatej.

W praktyce rozpoznanie rodzaju napędu rozrządu jest ważne przy obsłudze i naprawach: inne są typowe usterki (np. rozciągnięcie łańcucha, zużycie zębów kół, zużycie paska), inne czynności kontrolne oraz części zamienne. Na egzaminie kluczowe jest, aby nie zgadywać "z przyzwyczajenia", tylko odczytać rozwiązanie konstrukcyjne bezpośrednio z ilustracji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wałek rozrządu to element silnika, który steruje pracą zaworów (ssących i wydechowych) poprzez krzywki. Jego obrót musi być zsynchronizowany z wałem korbowym, aby zawory otwierały się i zamykały w odpowiednich momentach cyklu pracy silnika.
W napędzie zębatym moment obrotowy jest przenoszony przez zazębione koła. Koło na wale napędzającym współpracuje z kołem na wałku rozrządu (czasem przez koła pośrednie), co zapewnia stałe przełożenie i precyzyjną synchronizację rozrządu.
Wybór napędu (zębaty, pasowy, łańcuchowy) zależy m.in. od konstrukcji silnika, kosztów, hałasu, trwałości i wymagań serwisowych. Każde rozwiązanie ma inne zalety: koła zębate są precyzyjne, pasek bywa cichy, a łańcuch zwykle trwały.
Napęd zębaty rozpoznasz po bezpośrednio zazębionych kołach (widać zęby i kontakt koło–koło). Napęd łańcuchowy ma widoczny łańcuch opasający zębatki oraz często prowadnice i napinacz. Brak łańcucha wskazuje na napęd innego typu.
Napęd pasowy ma pasek (często zębaty) oraz koła pasowe i rolki prowadzące/napinające. W napędzie zębatym nie ma paska: przeniesienie napędu odbywa się przez koła zębate zazębiające się ze sobą. Na przekroju pasek wygląda jak ciągła taśma.
Przekładnia ślimakowa nie jest rozwiązaniem typowym dla napędu rozrządu w silnikach spotykanych w praktyce szkolnej. Ma specyficzną geometrię (ślimak jak śruba i koło ślimakowe) i inne zastosowania. W pytaniu egzaminacyjnym zwykle jest to odpowiedź-dystraktor.
W napędzie zębatym typowe problemy to zużycie zębów kół, nadmierny luz, niewspółosiowość oraz hałas wynikający z wypracowania powierzchni współpracy. W praktyce mechanik ocenia stan kół i luzów oraz sprawdza, czy fazy rozrządu są poprawnie ustawione.
Kontrolę ustawienia rozrządu wykonuje się po demontażu elementów napędu (kół, łańcucha, paska), po wymianie wałka rozrządu, przy pracach przy głowicy i zaworach oraz gdy występują objawy rozregulowania (spadek mocy, nierówna praca, trudny rozruch).
Najczęstszy błąd to zgadywanie na podstawie "najczęściej spotykanego" rozwiązania zamiast analizy detali rysunku. Uczniowie mylą też pasek z łańcuchem, gdy rysunek jest mały, oraz traktują każde koło jako "zębate", nie sprawdzając, czy współpracuje z innym kołem.
Ćwicz rozpoznawanie elementów na schematach i przekrojach: koła zębate, łańcuch, pasek, napinacz, prowadnice. Ucz się też funkcji rozrządu i zależności między wałem korbowym a wałkiem rozrządu. Pomaga porównywanie kilku ilustracji różnych napędów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 47% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Przekładnia zębata napędza wałek rozrządu wtedy, gdy moment obrotowy jest przekazywany przez zazębione koła (widoczne na ilustracji jako koła zębate)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Wałek rozrządu" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Wa%C5%82ek_rozrz%C4%85du (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Rozrząd" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Rozrz%C4%85d (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Przekładnia zębata" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_z%C4%99bata (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki do eksploatacji i budowy silników spalinowych stosowanych w pojazdach i maszynach rolniczych
  • Instrukcje serwisowe (DTR) silników używanych w ciągnikach rolniczych – rozdział o rozrządzie
  • Schematy i przekroje silników (materiały dydaktyczne szkół rolniczych) do rozpoznawania napędów rozrządu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego