KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 34.
Rysunek przedstawia zastosowanie czujnika zegarowego podczas pomiaru
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek techniczny, który obrazuje zastosowanie czujnika zegarowego do pomiaru bicia
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Czujnik zegarowy w typowym układzie pomiarowym z obracanym wałkiem służy do obserwacji zmian wychylenia końcówki pomiarowej podczas obrotu.
Takie wahania wskazania odpowiadają bicie promieniowemu (odchyłce od idealnej współosiowości/okrągłości w ruchu), a nie pomiarowi średnicy ani chropowatości.

Pełne wyjaśnienie:

Czujnik zegarowy jest przyrządem do pomiarów porównawczych małych przemieszczeń. W praktyce warsztatowej bardzo często wykorzystuje się go do kontroli elementów wirujących, ponieważ pozwala szybko zobaczyć, jak zmienia się położenie powierzchni względem punktu odniesienia podczas obrotu.

Gdy wałek jest obracany, a końcówka czujnika opiera się o jego powierzchnię boczną, wskazanie czujnika zmienia się w czasie obrotu. Różnica między wskazaniem minimalnym i maksymalnym (w danym miejscu pomiaru) jest interpretowana jako informacja o biciu promieniowym wałka. Taki pomiar służy do oceny m.in. niewspółosiowości, mimośrodu, błędów zamocowania lub wad geometrycznych, które ujawniają się jako cykliczne "bicie" przy obrocie.

Odpowiedź 'średnicy wałka' nie pasuje do typowego zastosowania czujnika zegarowego w pokazanym kontekście, ponieważ średnicę mierzy się zwykle narzędziami bezpośrednimi (np. mikrometrem) lub metodami porównawczymi z wykorzystaniem wzorców i odpowiednich przyrządów. Sam czujnik zegarowy nie daje wprost wartości średnicy bez odpowiedniego stanowiska, nastaw i odniesienia do wzorca.

Odpowiedzi związane z chropowatością ('wartości chropowatości…' oraz 'kierunku chropowatości…') są błędne, ponieważ chropowatość jest cechą mikrogeometrii powierzchni i do jej oceny stosuje się profilometry lub wzorce chropowatości. Czujnik zegarowy ma zbyt małą rozdzielczość i inną zasadę zastosowania, aby wiarygodnie mierzyć parametry chropowatości czy kierunek śladów obróbki.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawia się chropowatość, a w pytaniu jest czujnik zegarowy, najczęściej chodzi o bicie, ustawienie lub odchyłkę położenia, a nie o parametry Ra/Rz.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Bicie promieniowe to zmiana odległości powierzchni wałka od osi odniesienia podczas obrotu. W praktyce objawia się "falowaniem" wskazania czujnika zegarowego przy obracaniu wałka, co wskazuje na mimośród, niewspółosiowość lub błędy geometryczne.
Końcówkę czujnika opiera się o powierzchnię boczną wałka i obraca wałek. Jeśli powierzchnia nie jest idealnie współosiowa, wskazówka wychyla się cyklicznie. Różnica między odczytem minimalnym i maksymalnym w jednym pełnym obrocie informuje o wielkości bicia.
Chropowatość dotyczy mikro-nierówności o bardzo małych amplitudach i wymaga odpowiedniego toru pomiarowego (profilometr) oraz filtracji sygnału. Czujnik zegarowy służy do pomiaru przemieszczeń w skali warsztatowej i nie daje wiarygodnych parametrów typu Ra czy Rz.
Najczęściej spotkasz pomiar na pryzmach, w kłach lub w łożyskach/oprawach, zależnie od celu kontroli. Ważne jest stabilne podparcie, możliwość płynnego obrotu oraz prostopadłe ustawienie końcówki czujnika do mierzonej powierzchni.
Bezpośrednio – nie w prosty sposób. Czujnik zegarowy mierzy przemieszczenie względem punktu odniesienia, a średnica jest wymiarem bezwzględnym. Da się budować układy porównawcze z wzorcem, ale w praktyce średnicę sprawdza się mikrometrem lub średnicówką.
Przy biciu promieniowym końcówka czujnika dotyka zwykle powierzchni walcowej z boku (kierunek promieniowy). Przy biciu osiowym dotyka czoła elementu (kierunek osiowy). Kluczowe jest, czy pomiar odbywa się na pobocznicy czy na czole detalu.
Typowe błędy to: zbyt duży lub zbyt mały nacisk wstępny, ustawienie końcówki pod złym kątem (nieprostopadle do mierzonej powierzchni), luzy w mocowaniu czujnika oraz niestabilne podparcie wałka. Każdy z nich może zawyżać lub zaniżać wahania wskazania.
Sprawdza się je m.in. po osadzeniu łożysk, po montażu kół pasowych/sprzęgieł, po toczeniu lub szlifowaniu, a także po ustawieniu wałka w zespole (np. przekładni). Pomiar pomaga wykryć mimośród i błędy współosiowości zanim pojawią się drgania.
Do pomiaru chropowatości używa się profilometrów (stykowych lub optycznych) oraz wzorców chropowatości do oceny porównawczej. Wynik opisuje się parametrami (np. Ra, Rz) zgodnie z metodą pomiaru, a nie wskazaniem czujnika zegarowego.
Ćwicz rozpoznawanie układów pomiarowych: bicie promieniowe, bicie osiowe, równoległość, prostopadłość i ustawianie elementów. Naucz się też, co mierzy się mikrometrem, średnicówką i profilometrem, aby nie mylić przyrządów. Pomaga analiza zdjęć/rysunków stanowisk.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 64% zdających egzamin. średnie

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z metrologii warsztatowej (dział: czujniki zegarowe i kontrola bicia)
  • Instrukcje producentów czujników zegarowych (opis zastosowań i przykładowe układy pomiarowe)
  • Karty ćwiczeń/pracownia pomiarów: pomiar bicia promieniowego na pryzmach lub w kłach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego