KWALIFIKACJA CHM6 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 27.
Schemat przedstawia cykl Deminga, ilustrujący podstawową zasadę ciągłego podnoszenia jakości pracy w laboratorium analitycznym. Uzupełnij schemat o brakujący element.
Ilustracja przedstawia schemat cyklu Deminga, który jest używany w kontekście ciągłego doskonalenia jakości pracy,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Cykl Deminga (PDCA) opisuje ciągłe doskonalenie: Plan–Do–Check–Act, czyli "Planuj–Wykonaj–Sprawdź–Działaj".
Brakującym elementem jest etap "Wykonaj", bo oznacza realizację zaplanowanych działań, a pozostałe propozycje nie są standardowymi krokami PDCA.

Pełne wyjaśnienie:

Cykl Deminga, nazywany też cyklem PDCA, to prosta metoda porządkowania pracy w taki sposób, aby systematycznie podnosić jakość. Skrót PDCA pochodzi od kolejnych kroków: Plan (Planuj), Do (Wykonaj), Check (Sprawdź), Act (Działaj). W laboratorium analitycznym cykl ten można odnieść np. do doskonalenia procedury oznaczeń, kalibracji aparatury czy sposobu dokumentowania wyników.

Odpowiedź "Wykonaj." jest poprawna, ponieważ odpowiada etapowi Do – czyli wdrożeniu tego, co wcześniej zaplanowano. W praktyce oznacza to np. przeprowadzenie zaplanowanych badań, wykonanie prób, zastosowanie nowych ustawień aparatu lub realizację działań korygujących zgodnie z planem.

Pozostałe propozycje nie pasują do cyklu PDCA:

  • "Utylizuj." – utylizacja może być elementem gospodarki odpadami w laboratorium, ale nie jest krokiem PDCA i nie opisuje mechanizmu doskonalenia procesu.
  • "Odrzuć." – odrzucenie próby/wyniku może wystąpić w kontroli jakości, jednak PDCA nie nazywa etapu w ten sposób; w cyklu chodzi o sprawdzanie i podejmowanie działań doskonalących, a nie o samą decyzję "odrzuć".
  • "Magazynuj." – magazynowanie próbek lub odczynników bywa czynnością organizacyjną, ale nie jest standardowym etapem PDCA i nie oddaje sensu kroku Do.

Na egzaminie warto zapamiętać polskie odpowiedniki PDCA jako stałą sekwencję: Planuj → Wykonaj → Sprawdź → Działaj. Jeżeli w schemacie brakuje jednego elementu, najpewniejszą metodą jest odtworzenie całego cyklu w poprawnej kolejności i dopasowanie brakującego kroku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Cykl Deminga (PDCA) to metoda ciągłego doskonalenia procesu: Planuj (ustal cel i sposób), Wykonaj (zrealizuj plan), Sprawdź (oceń wyniki) i Działaj (wprowadź usprawnienia). Pomaga systematycznie poprawiać jakość pracy, także w laboratorium.
Standardowa kolejność to: Planuj → Wykonaj → Sprawdź → Działaj. Najpierw przygotowujesz plan działań i kryteria oceny, potem realizujesz plan, następnie weryfikujesz wyniki, a na końcu utrwalasz poprawki lub korygujesz proces, aby działał lepiej w kolejnym cyklu.
"Wykonaj" oznacza wdrożenie tego, co zaplanowano: wykonanie oznaczeń, prób, kontroli międzyoperacyjnych czy zmian w procedurze. Bez realizacji planu nie ma danych do oceny, więc nie da się rzetelnie przejść do "Sprawdź" i wyciągnąć wniosków do doskonalenia jakości.
Najpierw zaplanuj działania (np. dodatkową kontrolę jakości, zmianę metody, szkolenie). Następnie wykonaj je w praktyce. W kroku "Sprawdź" porównaj wyniki z kryteriami (powtarzalność, odchylenia, niezgodności). W "Działaj" wprowadź poprawki na stałe lub zaplanuj kolejny cykl usprawnień.
Nie. Choć utylizacja odpadów i magazynowanie próbek są ważne w laboratorium, nie stanowią standardowych nazw etapów PDCA. PDCA to metoda zarządzania jakością oparta na planowaniu, realizacji, sprawdzeniu i działaniu doskonalącym, a nie lista czynności logistycznych.
"Sprawdź" to ocena i analiza danych: porównanie wyników z wymaganiami, wykrywanie trendów, rozpoznanie niezgodności. "Działaj" to decyzja i wdrożenie zmian: korekta procedury, działania korygujące, standaryzacja najlepszej praktyki lub zaplanowanie kolejnych usprawnień.
Najczęstsze są: mieszanie kolejności etapów (np. zamiana "Sprawdź" z "Działaj"), wybór słów kojarzących się z laboratorium, ale niebędących PDCA (np. "magazynuj"), oraz traktowanie PDCA jak jednorazowej procedury zamiast cyklu powtarzanego po każdym usprawnieniu.
Nowy cykl warto rozpocząć po wykryciu niezgodności, reklamacji wyniku, zmianie metody lub aparatury, a także po audycie wewnętrznym. PDCA sprawdza się też profilaktycznie: gdy chcesz skrócić czas analizy, poprawić powtarzalność lub uporządkować dokumentację i nadzór nad odczynnikami.
"Planuj" to określenie celu i sposobu działania: wybór metody, przygotowanie harmonogramu, ustalenie parametrów procesu/oznaczenia, kryteriów akceptacji oraz ryzyk. W praktyce może to być też przygotowanie instrukcji, listy kontrolnej, planu próbkowania i sposobu zapisu wyników.
Pomaga utrwalenie stałej sekwencji: Planuj–Wykonaj–Sprawdź–Działaj. Warto łączyć to z przykładem z laboratorium: planujesz serię oznaczeń, wykonujesz je, sprawdzasz wyniki kontrolne, a potem działasz (korygujesz metodę lub utrwalasz poprawny sposób pracy).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 60% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • ISO 9001:2015, Introduction (opis podejścia procesowego i cyklu PDCA)
  • ISO 9000:2015, Fundamentals and vocabulary (terminologia systemów zarządzania jakością; odniesienia do PDCA)

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z podstaw zarządzania jakością w laboratorium (PDCA, działania korygujące i zapobiegawcze)
  • Normy i opracowania dotyczące systemów zarządzania jakością (w szczególności ISO 9001)
  • Podręczniki z organizacji pracy laboratorium analitycznego i dokumentowania badań

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego