KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 6.
Schemat przedstawia program sterowania napisany w języku
Ilustracja przedstawia schemat drabinkowy (LD) używany w programowaniu sterowników PLC, co jest istotne w kontekście
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Język LD (schemat drabinkowy) rozpoznaje się po zapisie w postaci "szczebli" przypominających obwód elektryczny: po lewej stronie znajdują się styki (warunki), a po prawej cewki/wyjścia (rezultat). FBL/FBD używa bloków funkcyjnych, ST i IL mają postać tekstową.

Pełne wyjaśnienie:

W programowaniu sterowników PLC istnieją różne języki zapisu logiki. W tym zadaniu trzeba rozpoznać język po formie graficznej schematu.

"schematu drabinkowego LD" jest poprawne, ponieważ LD (Ladder Diagram) przedstawia logikę w postaci kolejnych "szczebli" (rungów), które wyglądem nawiązują do klasycznych schematów przekaźnikowych. Typowe cechy LD to:

  • symbole styków (NO/NC) reprezentujące warunki logiczne,
  • symbole cewek lub elementów wyjściowych po prawej stronie szczebla,
  • połączenia poziome i pionowe tworzące gałęzie logiczne (AND/OR) podobnie jak w obwodach.

Odpowiedź "schematu blokowego FBL" jest niepoprawna, bo FBL/FBD (język bloków funkcyjnych) bazuje na łączeniu bloków (np. bramek, liczników, timerów, regulatorów) liniami sygnałowymi. Zamiast styków i cewek dominują prostokątne bloki z nazwami funkcji i wejściami/wyjściami.

Odpowiedź "strukturalnym ST" jest błędna, ponieważ ST (Structured Text) to język tekstowy, podobny do języków wysokiego poziomu: występują instrukcje warunkowe, przypisania, pętle, operacje na zmiennych zapisane w liniach tekstu, a nie w "drabince".

Odpowiedź "listy instrukcji IL" także jest niepoprawna, bo IL (Instruction List) ma formę listy krótkich rozkazów (tekstowo, wiersz po wierszu), zbliżoną do asemblera. Nie jest to zapis szczeblowy z symbolami kontaktów i cewek.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz na rysunku elementy przypominające styki i cewkę oraz układ "lewa strona warunki – prawa strona wynik", najczęściej jest to LD. Gdy widzisz połączone prostokątne bloki – to zwykle FBD/FBL. Gdy widzisz kod tekstowy – rozważ ST lub IL.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
LD (Ladder Diagram) to graficzny język programowania PLC, w którym logikę zapisuje się jako "drabinkę" ze szczeblami. Warunki są przedstawiane stykami, a wynik działania zwykle cewką/wyjściem. Forma przypomina klasyczne układy przekaźnikowe.
Szukaj "szczebli" z dwoma szynami po bokach oraz symboli styków (NO/NC) w części warunków i cewki/wyjścia po prawej. Obecność gałęzi równoległych sugeruje logikę OR, a szeregowe połączenia warunków sugerują AND.
ST (Structured Text) jest językiem tekstowym: widzisz linie kodu, przypisania, instrukcje IF/THEN, pętle itp. Jeśli materiał ma formę graficznych szczebli z kontaktami i cewkami, to jest to cecha charakterystyczna LD, a nie ST.
LD używa symboli styków i cewek ułożonych w szczeble, jak w obwodach przekaźnikowych. FBD/FBL opiera się na prostokątnych blokach funkcyjnych (np. timery, liczniki, bramki), które łączy się liniami sygnałowymi. Inna jest "ikonografia" i sposób czytania programu.
Tak. IL (Instruction List) to lista krótkich rozkazów w stylu asemblerowym, a ST (Structured Text) to bardziej rozbudowany język przypominający Pascal/C. W przeciwieństwie do nich LD i FBD/FBL są językami graficznymi.
LD jest często używany w utrzymaniu ruchu i przy modernizacjach maszyn, bo łatwo go porównać do klasycznych schematów sterowania przekaźnikowego. W wielu zakładach ułatwia szybkie diagnozowanie stanów wejść/wyjść i zrozumienie zależności logicznych.
Wejścia (warunki) są zwykle przedstawiane jako styki NO/NC, które "przepuszczają" logikę dalej w szczeblu. Wyjścia lub bity pamięci reprezentuje cewka albo inny element wykonawczy umieszczony na końcu szczebla (rezultat działania warunków).
W praktyce spotyka się różne nazewnictwo zależnie od środowiska PLC. Ogólnie chodzi o język bloków funkcyjnych (Function Block Diagram). Na egzaminie kluczowe jest rozpoznanie: jeśli program jest zbudowany z połączonych bloków, to jest to ten typ języka.
Najczęstsze pomyłki to wybór FBD, bo widać "prostokąty", mimo że są to symbole kontaktów/cewek, oraz mylenie skrótów IL i LD. Pomaga zasada: LD wygląda jak schemat przekaźnikowy ze szczeblami, a IL/ST to zapis tekstowy.
Ćwicz rozpoznawanie krótkich fragmentów programów: osobno LD (kontakty/cewki), FBD/FBL (bloki z wejściami/wyjściami), ST (kod IF/zmienne), IL (lista rozkazów). Dobrą metodą jest też przerysowanie logiki z LD do FBD i odwrotnie.
info

Około 65% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że język LD (schemat drabinkowy) rozpoznaje się po zapisie w postaci "szczebli" przypominających obwód elektryczny: po lewej stronie znajdują się styki (warunki), a po prawej cewki/wyjścia (rezultat).

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers – Part 3: Programming languages (definicje i charakterystyka LD, FBD, ST, IL)
  • PLCopen, "PLCopen IEC 61131-3" (opis języków PLC i ich zastosowania), https://plcopen.org/ (dostęp do sekcji dot. IEC 61131-3) - accessed 2026-02-27
  • Siemens Industry Online Support, dokumentacja/poradniki dot. języków programowania PLC (LAD/FBD/STL), strona tematyczna, https://support.industry.siemens.com/ - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne producentów PLC (podręczniki programowania LD/FBD/ST)
  • Dokumentacja standardu IEC 61131-3 dotycząca języków PLC
  • Zadania treningowe: rozpoznawanie fragmentów programów w LD/FBD/ST/IL na podstawie wyglądu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego