KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 20.
Które schematy przedstawiają elektryczne bezpośrednie sterowanie cewką elektrozaworu sterującego pneumatycznym siłownikiem jednostronnego działania?
Ilustracja przedstawia cztery schematy elektryczne oznaczone literami A, B, C i D, które dotyczą bezpośredniego sterowania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sterowanie elektryczne bezpośrednie cewką oznacza, że element sterujący w obwodzie elektrycznym (np. styk przycisku/czujnika) zasila cewkę elektrozaworu bez dodatkowego "pośrednika" wykonawczego. Poprawny schemat pokazuje więc prosty tor zasilania cewki, a nie sterowanie pośrednie (np. przez przekaźnik/układ mocy) lub inny typ wykonania.

Pełne wyjaśnienie:

Sterowanie elektryczne bezpośrednie cewką elektrozaworu rozumie się jako taki sposób realizacji obwodu sterowania, w którym sygnał elektryczny z elementu sterującego (np. przycisku, krańcówki, czujnika w torze sterowania) bezpośrednio powoduje przepływ prądu przez cewkę elektrozaworu. W praktyce na schemacie rozpoznaje się to po tym, że cewka zaworu jest włączona w prosty obwód zasilania sterowania (zabezpieczenie–styk–cewka–powrót), bez dodatkowego stopnia wykonawczego, który dopiero zasila cewkę.

W kontekście siłownika pneumatycznego jednostronnego działania typowe jest, że zawór (np. 3/2) po zasileniu cewki zmienia położenie i doprowadza sprężone powietrze do komory siłownika, a po zaniku zasilania cewki siłownik wraca dzięki sprężynie. Z punktu widzenia pytania kluczowa jest jednak część elektryczna: chodzi o to, czy cewka jest sterowana bezpośrednio, czy przez element pośredni.

  • Odpowiedź poprawna odpowiada schematowi, w którym cewka elektrozaworu jest zasilana wprost z obwodu sterowania (styk sterujący zamyka obwód cewki).
  • Odpowiedzi błędne zwykle przedstawiają sterowanie pośrednie (np. styk steruje przekaźnikiem, a dopiero jego zestyk zasila cewkę), albo pokazują inną logikę/strukturę układu, która nie spełnia warunku "bezpośrednio".

Wskazówka egzaminacyjna: przed wyborem odpowiedzi prześledź na schemacie drogę prądu do cewki. Jeśli między stykiem sterującym a cewką pojawia się dodatkowy element wykonawczy (np. przekaźnik stycznikowy, moduł wyjściowy z osobnym stopniem mocy opisanym jako element pośredni), to nie jest to sterowanie bezpośrednie w rozumieniu podstawowych zadań z elektropneumatyki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To sterowanie, w którym sygnał z elementu sterującego (np. styk przycisku lub czujnika) zamyka obwód zasilania cewki elektrozaworu bez dodatkowego stopnia wykonawczego. Na schemacie widać prosty tor: zasilanie–styk–cewka–powrót.
Trzeba czytać oznaczenia funkcjonalne i powiązania: cewka elektrozaworu jest skojarzona z symbolem zaworu w części pneumatycznej (to ten sam element wykonawczy), a cewka przekaźnika jest skojarzona ze stykami przekaźnika w części elektrycznej. Błąd wynika często z podobnych symboli.
Sterowanie pośrednie stosuje się, gdy cewka ma większy pobór prądu lub gdy chcemy separacji obwodów (np. wejścia czujników od obwodu mocy), zwiększenia trwałości styków albo realizacji logiki (samopodtrzymanie, blokady). Wtedy element pośredni dopiero zasila cewkę.
Typowo są to: źródło zasilania (np. 24 V), zabezpieczenie, element sterujący (przycisk, wyłącznik krańcowy, czujnik z wyjściem stykowym) oraz sama cewka elektrozaworu. Kluczowe jest, aby po drodze nie było dodatkowego przekaźnika/stycznika jako stopnia wykonawczego.
Siłownik jednostronnego działania wykonuje pracę pod wpływem sprężonego powietrza tylko w jednym kierunku. Powrót tłoczyska realizuje sprężyna (lub obciążenie zewnętrzne). Dlatego w układzie często stosuje się zawór, który po zaniku sygnału odpowietrza komorę i umożliwia powrót.
Jest monostabilny, gdy po zaniku zasilania cewki wraca do położenia spoczynkowego (np. dzięki sprężynie w zaworze). W zadaniach egzaminacyjnych często łączy się to z siłownikiem jednostronnego działania: zasilenie cewki powoduje wysuw, a brak zasilenia – powrót i odpowietrzenie.
Najczęstsze to: nieuwzględnienie toru zasilania cewki (kto ją faktycznie zasila), mylenie cewek i styków przekaźników, pomijanie oznaczeń napięć oraz nieodróżnianie części sterowania od części wykonawczej. Pomaga śledzenie obwodu "od plusa do minusa".
Analizuje się okablowanie: czy przewody z przycisku/czujnika idą wprost na zaciski cewki, czy najpierw na cewkę przekaźnika/sterownik, a dopiero styk/wyjście zasila elektrozawór. W diagnostyce mierzy się napięcie na cewce przy zadziałaniu elementu sterującego.
To zależy od definicji przyjętej w zadaniu. Jeśli wyjście PLC bezpośrednio zasila cewkę (i jest do tego przeznaczone), bywa traktowane jako bezpośrednie. Jeśli PLC steruje elementem pośrednim (np. stycznikiem/przekaźnikiem), jest to sterowanie pośrednie. Na egzaminie liczy się tor wykonawczy do cewki.
Najpierw znajdź na schemacie symbol cewki elektrozaworu, potem prześledź jej obwód zasilania. Jeśli widzisz tylko element sterujący (styk) i cewkę w jednym torze, to wskazuje na sterowanie bezpośrednie. Jeśli pojawia się dodatkowa cewka przekaźnika i jego styki – to sterowanie pośrednie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że sterowanie elektryczne bezpośrednie cewką oznacza, że element sterujący w obwodzie elektrycznym (np. styk przycisku/czujnika) zasila cewkę elektrozaworu bez dodatkowego "pośrednika" wykonawczego.

Materiały:

  • Podręczniki/notesy z podstaw pneumatyki i elektropneumatyki (symbole, zawory, siłowniki)
  • Karty katalogowe elektrozaworów (opis cewki, napięcie, sposób sterowania)
  • Zestawy ćwiczeń z czytania schematów elektropneumatycznych dla technika mechatronika

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego