KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - STYCZEŃ 2011

PYTANIE NR 38.
Siła na małym tłoku prasy przedstawionej na schemacie wynosi 2 kN. Tłok mały ma powierzchnię równą 0,1 m2, a duży 0,5 m2. Wartość siły na dużym tłoku, wynosi
Ilustracja przedstawia schemat działania prasy hydraulicznej, co jest istotne w kontekście kwalifikacji zawodowych
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W prasie hydraulicznej ciśnienie jest takie samo w obu tłokach, więc
p = F/A, a zatem Fduży = Fmały · (Aduży/Amały).
2 kN · (0,5/0,1) = 2 kN · 5 = 10 kN.

Pełne wyjaśnienie:

W prasie hydraulicznej wykorzystuje się prawo Pascala: ciśnienie wywierane na ciecz w zamkniętym układzie przenosi się jednakowo we wszystkich kierunkach. Oznacza to, że (w idealnym modelu, bez strat) ciśnienie pod małym i dużym tłokiem jest takie samo.

Korzystamy z zależności na ciśnienie:

p = F / A, gdzie F to siła, a A to pole powierzchni tłoka.

Skoro p jest takie samo po obu stronach, to:

Fmały/Amały = Fduży/Aduży

Stąd wzór na siłę na dużym tłoku:

Fduży = Fmały · (Aduży/Amały)

Podstawiamy dane z zadania:

  • Fmały = 2 kN
  • Amały = 0,1 m²
  • Aduży = 0,5 m²

Obliczamy stosunek pól:

Aduży/Amały = 0,5 / 0,1 = 5

Następnie:

Fduży = 2 kN · 5 = 10 kN

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "5 kN" zwykle wynika z pomylenia działań (np. dodania "+3" w intuicyjny sposób) albo z błędnego założenia, że różnica pól (0,4 m²) przekłada się liniowo na różnicę sił.
  • "20 kN" może pojawić się, gdy ktoś błędnie użyje odwrotnego stosunku pól (0,1/0,5) i spróbuje to "skompensować" inną operacją, albo omyłkowo przyjmie podwojenie zamiast pięciokrotności.
  • "25 kN" jest typowe dla błędu rachunkowego w ilorazie (np. 0,5/0,1 pomylone z 12,5) lub dla pomieszania danych i obliczenia na niepoprawnej proporcji.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw policz wzmocnienie jako iloraz pól (większy tłok / mniejszy tłok). Dopiero potem pomnóż siłę wejściową. To minimalizuje ryzyko odwrócenia proporcji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Prasa hydrauliczna to urządzenie, które zwiększa siłę dzięki cieczy pod ciśnieniem. Działa na prawie Pascala: ciśnienie w zamkniętym układzie jest jednakowe, więc większy tłok (większe pole) daje większą siłę przy tym samym ciśnieniu.
Najpierw policz stosunek pól: Aduży/Amały. Potem użyj wzoru: Fduży = Fmały · (Aduży/Amały). To wynika z równości ciśnień p = F/A po obu stronach.
W idealnym, zamkniętym układzie ciecz przenosi nacisk bez "preferowania" kierunku, więc przyłożone ciśnienie rozchodzi się jednakowo. To właśnie treść prawa Pascala. Dzięki temu można porównywać F/A dla różnych tłoków.
Najczęściej myli się proporcję pól (odwraca Aduży/Amały), robi błędy rachunkowe na ułamkach dziesiętnych oraz gubi przedrostek kN (kilo). Warto zawsze sprawdzić, czy wynik rośnie wraz ze wzrostem pola dużego tłoka.
Tak, bo ciśnienie ma jednostkę N/m² (Pa). Jeśli oba pola są w tej samej jednostce, w ilorazie Aduży/Amały jednostki się skracają. Problem pojawia się, gdy ktoś miesza cm² z m² bez przeliczenia.
Wtedy, gdy pole dużego tłoka jest większe od pola małego tłoka (Aduży > Amały). Wzmocnienie siły wynosi dokładnie Aduży/Amały. Jeśli pola są równe, siły też będą równe (w idealnym modelu).
Policz w myślach stosunek pól. Jeśli duży tłok ma np. 5 razy większe pole, to siła też powinna być 5 razy większa. Gdy wyjdzie mniejsza siła albo "dziwnie duża" bez powodu, prawdopodobnie odwrócono iloraz lub popełniono błąd w dzieleniu.
Nie zawsze, bo w praktyce są straty: tarcie uszczelnień, opory przepływu, spadki ciśnienia w przewodach. Na egzaminie zwykle przyjmuje się model idealny, gdzie liczy się tylko prawo Pascala i stosunek pól tłoków.
Użyj wzoru p = F/A. Najpierw sprowadź jednostki do N i m² (albo konsekwentnie do kN i m², pamiętając o przeliczeniu na Pa, jeśli jest wymagane). Potem to samo ciśnienie możesz zastosować do obliczenia siły na drugim tłoku.
Typowe zastosowania to wciskanie i wyciskanie łożysk, tulei, sworzni, prostowanie elementów oraz docisk w montażu. Zrozumienie zależności siły od pola tłoka pomaga dobrać prasę i ocenić, czy uzyska wymagany nacisk bez przeciążania układu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 58% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "W prasie hydraulicznej ciśnienie jest takie samo w obu tłokach, więcp = F/A, a zatem Fduży = Fmały · (Aduży/Amały).2 kN · (0,5/0,1) = 2 kN · 5 = 10 kN."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Prawo Pascala" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Prawo_Pascala (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL), "Prasa hydrauliczna" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Prasa_hydrauliczna (dostęp: 2026-02-27)
  • Encyclopaedia Britannica, "Pascal’s law" — https://www.britannica.com/science/Pascals-law (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z hydrauliki siłowej dla szkół branżowych (dział: prasa/siłownik hydrauliczny, prawo Pascala)
  • Podręczniki z podstaw mechaniki płynów (temat: ciśnienie, prawo Pascala)
  • Zbiory zadań z fizyki/techniki: zadania na ciśnienie i prasę hydrauliczną

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego