KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 16.
Silnik trójfazowy o napięciu znamionowym Un = 690/400 V jest dostosowany do rozruchu za pomocą przełącznika gwiazda-trójkąt w sieci o napięciu międzyprzewodowym
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oznaczenie 690/400 V oznacza, że silnik jest przeznaczony do pracy przy 690 V w połączeniu gwiazda oraz przy 400 V w połączeniu trójkąt. Rozruch gwiazda-trójkąt w sieci ma napięcie międzyprzewodowe takie jak przy pracy w Δ, czyli 400 V. Dlatego poprawna jest odpowiedź 400 V.

Pełne wyjaśnienie:

Silnik trójfazowy z tabliczką znamionową 690/400 V ma podane dwa dopuszczalne napięcia pracy, zależnie od sposobu połączenia uzwojeń:

  • 690 V – gdy uzwojenia są połączone w gwiazdę (Y),
  • 400 V – gdy uzwojenia są połączone w trójkąt (Δ).

W rozruchu gwiazda-trójkąt (Y/Δ) silnik startuje w połączeniu Y, aby zmniejszyć prąd rozruchowy (uzwojenia "widzą" mniejsze napięcie niż w Δ), a po rozpędzeniu przełącza się na Δ do normalnej pracy.

Kluczowe jest, że pytanie dotyczy napięcia międzyprzewodowego sieci. Jeżeli silnik ma docelowo pracować w Δ na napięciu 400 V, to sieć musi mieć właśnie 400 V między przewodami fazowymi. Stąd poprawna odpowiedź to 400 V.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 230 V – to typowe napięcie jednofazowe (fazowe) w instalacjach niskiego napięcia, ale pytanie mówi o napięciu międzyprzewodowym w sieci trójfazowej oraz o silniku 690/400 V.
  • 133 V – taka wartość bywa wynikiem nieuprawnionych przekształceń (np. dzielenia przez 3) i nie odpowiada standardowemu napięciu zasilania silnika 3-fazowego w tym kontekście.
  • 690 V – ta wartość jest poprawna tylko dla pracy silnika w Y, ale rozruch Y/Δ jest typowo realizowany w sieci 400 V dla silników oznaczonych 690/400 V, które po rozruchu przechodzą na Δ przy 400 V.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz zapis "690/400 V", traktuj go jako parę Y/Δ – wyższa liczba odpowiada Y, niższa Δ. Dla rozruchu Y/Δ w typowej sieci zakładowej wybierasz napięcie odpowiadające pracy w Δ.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To informacja o dopuszczalnym napięciu zasilania w zależności od połączenia uzwojeń: 690 V dla połączenia gwiazda (Y) oraz 400 V dla połączenia trójkąt (Δ). Dzięki temu można dobrać właściwy sposób połączenia do napięcia sieci.
Dla silnika 690/400 V rozruch Y/Δ stosuje się typowo w sieci o napięciu 400 V międzyprzewodowo. Silnik startuje w Y (mniejsze napięcie na uzwojeniach), a potem przełącza się na Δ, w którym pracuje znamionowo przy 400 V.
Start w gwieździe zmniejsza napięcie przypadające na pojedyncze uzwojenie w porównaniu do pracy w trójkącie, co ogranicza prąd rozruchowy. To pomaga chronić sieć i aparaturę oraz zmniejsza spadki napięcia podczas uruchamiania silnika.
Tak, ale tylko przy właściwym połączeniu uzwojeń: w sieci 690 V silnik powinien być połączony w gwiazdę (Y). W połączeniu trójkąt przy 690 V uzwojenia byłyby przeciążone napięciowo, co grozi uszkodzeniem silnika.
Najczęstsze pomyłki to: wybór 690 V "bo jest większe", mylenie napięcia fazowego z międzyprzewodowym (wybór 230 V) oraz mechaniczne liczenie bez sensu fizycznego (np. wybór 133 V). Warto zapamiętać zasadę: wyższe napięcie → Y, niższe → Δ.
Napięcie międzyprzewodowe to napięcie mierzone między dwiema fazami (np. L1–L2). W typowej sieci niskiego napięcia jest to 400 V. Nie należy go mylić z napięciem fazowym (np. L1–N), które wynosi 230 V.
Nie. Silnik musi być przystosowany do pracy w Δ przy napięciu sieci (np. 400 V) i mieć wyprowadzone zaciski umożliwiające przełączanie Y/Δ. Dodatkowo obciążenie nie może wymagać dużego momentu rozruchowego, bo w Y moment jest mniejszy.
Gdy napęd startuje pod dużym obciążeniem (wymaga wysokiego momentu), start w Y może spowodować "nie dojdzie do obrotów" lub zbyt długi rozruch. Wtedy stosuje się inne metody, np. softstart lub falownik, zależnie od wymagań instalacji.
Najczęściej na tabliczce zaciskowej są dostępne sześć wyprowadzeń uzwojeń (np. U1, V1, W1 oraz U2, V2, W2). Taki układ umożliwia wykonanie połączeń Y i Δ oraz zastosowanie układu rozruchowego Y/Δ w szafie sterowniczej.
Ćwicz: (1) odczyt tabliczek znamionowych (Y/Δ i napięcia), (2) rozróżnianie 230 V fazowego i 400 V międzyprzewodowego, (3) zasadę działania układu Y/Δ (po co i kiedy przełącza). Pomaga rysowanie prostych schematów połączeń i analiza typowych błędów.
info

Statystycznie 41% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że oznaczenie 690/400 V oznacza, że silnik jest przeznaczony do pracy przy 690 V w połączeniu gwiazda oraz przy 400 V w połączeniu trójkąt.

Źródła:

  • IEC 60034-1:2017, Rotating electrical machines – Part 1: Rating and performance (sekcje dotyczące danych znamionowych i oznaczeń na tabliczkach znamionowych)

Materiały:

  • Podręcznik z podstaw elektrotechniki/maszyn elektrycznych: połączenia gwiazda i trójkąt oraz napięcia w sieci 3-fazowej
  • Instrukcje producentów aparatury rozruchowej (styczniki, układy Y/Δ) – schematy ideowe i opis działania
  • Materiały dydaktyczne z pracowni elektrycznej: ćwiczenia z uruchamiania silników klatkowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego