KWALIFIKACJA GIW3 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 5.
Które skały można eksploatować maszyną przedstawioną na rysunku?
Ilustracja przedstawia maszynę używaną w górnictwie odkrywkowym, prawdopodobnie jest to koparka wielonaczyniowa lub podobne
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Maszyny przeznaczone do pracy w materiale nieskonsolidowanym (np. wybieranie, przemieszczanie, załadunek) eksploatują głównie skały/grunty luźne, bez konieczności odspajania narzędziami do skał zwięzłych.
Dlatego poprawna jest odpowiedź: "Luźne."

Pełne wyjaśnienie:

W eksploatacji odkrywkowej dobór maszyny zależy przede wszystkim od urabialności materiału, czyli tego, jak łatwo można go odspoić i przemieścić. Jeśli maszyna z rysunku jest konstrukcyjnie typowa dla pracy w materiale nieskonsolidowanym (bez intensywnego odspajania), to jej naturalnym "zakresem" są skały/grunty luźne.

Odpowiedź "Luźne." jest właściwa, ponieważ taki materiał można urabiać i wybierać bez dodatkowych zabiegów technologicznych (np. bez zrywania, wiercenia i strzelania), a element roboczy nie musi generować dużych sił skrawania. W praktyce oznacza to m.in. piaski, żwiry czy inne nieskonsolidowane utwory, które można urabiać bezpośrednio.

Pozostałe propozycje są niepoprawne w tym ujęciu:

  • "Zwięzłe." – materiał zwięzły zwykle wymaga większych sił odspajania lub przygotowania (np. spulchnienia), więc nie jest typowym zakresem pracy maszyn przeznaczonych do luźnych mas ziemnych.
  • "Zlityfikowane." – skały zlityfikowane (skonsolidowane) z reguły są twarde i wymagają odspajania inną technologią (mechaniczną o dużej energii lub metodami strzałowymi), zanim będzie możliwy sprawny załadunek/wybieranie.
  • "Średniozwięzłe." – to kategoria pośrednia; często bywa urabiana dopiero po spulchnieniu albo przy użyciu maszyn o innym osprzęcie/większej mocy. Bez wskazania takiej funkcji w maszynie z rysunku nie jest to najlepsza odpowiedź.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozpoznaj, czy maszyna odspaja skałę (skrawa/kruszy) czy raczej wybiera i przemieszcza materiał już odspojony. To zwykle prowadzi do poprawnej oceny, czy chodzi o skały luźne, czy o zwięzłe/zlityfikowane.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skały (lub grunty) luźne to materiał nieskonsolidowany, który nie wymaga intensywnego odspajania przed urabianiem. Zwykle można go wybierać i ładować bez wiercenia/strzelania oraz bez zrywania na dużą skalę. W praktyce to m.in. piaski i żwiry, zależnie od lokalnych warunków.
Kluczowe jest, czy materiał da się urabiać bezpośrednio osprzętem roboczym, czy wymaga wstępnego odspojenia/spulchnienia. Skały zwięzłe stawiają większy opór, często trzymają kształt i wymagają większych sił lub innej technologii. Luźne łatwo się przemieszczają i dają się wybierać bez przygotowania.
Pytanie sprawdza powiązanie: typ maszyny → zakres urabialności. Różne maszyny służą do odspajania, wybierania, załadunku lub transportu. Jeśli uczeń rozpozna zasadę działania (czy maszyna kruszy/tnie skałę, czy tylko wybiera materiał), łatwiej przypisze jej rodzaj skał, w których pracuje najefektywniej.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi na podstawie "intuicji" (np. że duża maszyna poradzi sobie z każdą skałą) zamiast analizy funkcji osprzętu. Inny błąd to mylenie terminów: "zwięzłe", "średniozwięzłe", "zlityfikowane". Warto uczyć się definicji i przykładów oraz kojarzyć je z technologią odspajania.
Nie zawsze, ale bardzo często wymagają technologii o dużej energii odspajania. Zależnie od rodzaju skały i sprzętu możliwe jest urabianie mechaniczne, jednak nie jest to typowe dla maszyn przeznaczonych do materiałów luźnych. Na egzaminie zwykle traktuje się "zlityfikowane" jako trudniejsze w urabianiu niż luźne i zwięzłe grunty.
Najczęściej są to elementy robocze nastawione na wybieranie i przemieszczanie (a nie kruszenie): duża pojemność, geometria ułatwiająca nabieranie, brak narzędzi do intensywnego skrawania skały. Jeśli urządzenie nie ma typowych elementów do odspajania zwięzłej skały, zwykle wskazuje to na pracę w materiale luźnym.
Spulchnianie (np. zrywanie, rozluźnianie) jest potrzebne, gdy materiał jest zwięzły lub skonsolidowany na tyle, że standardowy osprzęt nie zapewnia wydajnego urabiania. Celem jest obniżenie oporu i umożliwienie załadunku/wybierania. W zadaniach egzaminacyjnych to często granica między "luźne" a "średniozwięzłe/zwięzłe".
Pomaga krótka checklista: czy maszyna odspaja skałę, czy tylko wybiera? czy ma narzędzie skrawające/kruszące? czy pracuje ciągle czy cyklicznie? czy służy bardziej do urabiania czy do transportu? Odpowiedzi prowadzą do właściwej kategorii skał.
Ucz się po zestawach zdjęć/rysunków i łącz wygląd z funkcją: urabianie, załadunek, transport, zwałowanie. Dobrze działa metoda fiszek: z jednej strony obraz, z drugiej nazwa i "pracuje w materiale: luźnym / zwięzłym (po spulchnieniu) / zlityfikowanym (po odspojeniu)". To wzmacnia skojarzenia wymagane w testach.
W praktyce granice między kategoriami bywają płynne i zależą od sprzętu oraz warunków geologicznych. W testach egzaminacyjnych zakłada się jednak jedną najlepszą odpowiedź wynikającą z typowego przeznaczenia maszyny z rysunku. Jeśli maszyna jest "od materiałów luźnych", to odpowiedź "Luźne." ma pierwszeństwo.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii robót górniczych w odkrywkach (dobór maszyn do urabialności)
  • Katalogi/opracowania producentów maszyn górniczych (zastosowania i ograniczenia pracy w gruncie/skałach)
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ: rozpoznawanie maszyn na rysunkach i zdjęciach oraz ich przeznaczenie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego