Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MED9 - TEST WIEDZY NR 5



PYTANIE NR 20.
SkładnikIlość
Substancja aktywna1 g
Podłoże100 g
Na podstawie powyższej tabeli, sporządzasz lek recepturowy. Jaką masę końcową będzie miał ten lek?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Masa końcowa leku recepturowego wynika z sumy mas wszystkich składników podanych w tabeli.
Dodajemy 1 g substancji aktywnej do 100 g podłoża: 1 g + 100 g = 101 g. Dlatego poprawnym wynikiem jest 101 g, a pozostałe wartości pomijają składnik lub błędnie go "odejmują".

Pełne wyjaśnienie:

W recepturze aptecznej, jeśli tabela (lub recepta) podaje masy poszczególnych składników, to masa końcowa przygotowanego leku jest w najprostszym ujęciu sumą mas tych składników (o ile nie zachodzą procesy powodujące istotną utratę masy, np. odparowanie rozpuszczalnika – tu nie ma o tym informacji).

W danych podano:

  • Substancja aktywna: 1 g
  • Podłoże: 100 g

Zatem wykonujemy działanie arytmetyczne:

1 g + 100 g = 101 g

Odpowiedź "101 g" jest poprawna, bo uwzględnia oba składniki i zachowuje te same jednostki.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "100 g" – to masa samego podłoża; wybór tej wartości zwykle wynika z pominięcia substancji aktywnej przy sumowaniu.
  • "99 g" – sugeruje odejmowanie zamiast dodawania; nie ma tu podstaw do zmniejszenia masy podłoża o 1 g.
  • "1 g" – to masa samej substancji aktywnej; nie jest to masa całego preparatu.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy pytanie dotyczy masy całkowitej, ilości jednego składnika, czy np. stężenia. W tym zadaniu tabela jednoznacznie podaje masy składników, więc właściwa jest prosta suma.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jak obliczyć masę końcową leku recepturowego z tabeli składników?
Masę końcową liczysz jako sumę mas wszystkich składników podanych w gramach. Jeśli w tabeli jest 1 g substancji aktywnej i 100 g podłoża, to masa końcowa wynosi 1 + 100 = 101 g. Zwróć uwagę, by dodawać wartości w tych samych jednostkach.
Dlaczego do masy podłoża trzeba dodać masę substancji aktywnej?
Bo podłoże i substancja aktywna tworzą razem cały preparat. Podłoże nie "zastępuje" substancji aktywnej, tylko jest jej nośnikiem. Jeżeli podłoże ma 100 g, a substancja aktywna 1 g, to po połączeniu (bez strat) otrzymujesz łącznie 101 g mieszaniny.
Co oznacza "podłoże" w leku recepturowym?
Podłoże to substancja lub mieszanina stanowiąca bazę postaci leku (np. maści, kremu, czopków), w której rozprasza się lub rozpuszcza substancję aktywną. Podłoże wpływa na konsystencję, aplikację i uwalnianie leku, ale w obliczeniach masy jest po prostu jednym ze składników.
Czy masa końcowa zawsze równa się sumie mas składników?
W typowych zadaniach egzaminacyjnych tak, jeśli nie podano informacji o stratach lub procesach typu odparowanie rozpuszczalnika. Gdy w recepturze występują lotne składniki (np. alkohol) i etap ogrzewania, masa może się zmniejszyć. W tym pytaniu nie ma takich warunków, więc przyjmujesz zwykłe dodawanie.
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy liczeniu masy końcowej?
Najczęściej: pominięcie jednego składnika (np. wzięcie 100 g zamiast 101 g), odjęcie mas zamiast dodania (np. 99 g) oraz mylenie masy składnika z masą całego preparatu (np. wybór 1 g). Pomaga zapis działania i kontrola, czy uwzględniono wszystkie wiersze tabeli.
Co zrobić, gdy składniki są podane w różnych jednostkach (mg i g)?
Najpierw sprowadź wszystko do jednej jednostki. Przykładowo 500 mg to 0,5 g. Dopiero potem wykonuj dodawanie. Na egzaminie warto na marginesie zrobić krótkie przeliczenie i dopisać jednostkę do każdej liczby, żeby uniknąć pomyłki.
Czy w recepturze aptecznej masa "100 g podłoża" oznacza masę gotowego leku?
Nie. "100 g podłoża" oznacza wyłącznie masę samego podłoża. Masa gotowego preparatu obejmuje także masę pozostałych składników (np. substancji aktywnej). Żeby uzyskać masę końcową, trzeba zsumować wszystkie podane ilości.
Jak rozpoznać w zadaniu, że trzeba dodać masy składników?
Sygnałem są sformułowania typu: "masa końcowa", "ile będzie ważył lek", oraz tabela z kolumną "Składnik/Ilość" wyrażoną w gramach. Jeśli nie ma mowy o stężeniu, procentach ani o stratach technologicznych, zwykle chodzi o proste sumowanie mas.
Czy masa końcowa 101 g ma sens w praktyce aptecznej?
Tak, bo łączysz 1 g substancji aktywnej z 100 g podłoża, więc fizycznie otrzymujesz mieszaninę o większej masie niż samo podłoże. W realnej pracy mogą wystąpić minimalne straty na sprzęcie (np. na moździerzu), ale zadania egzaminacyjne zwykle zakładają brak strat, jeśli nie podano inaczej.
Jak szybko sprawdzić poprawność wyniku w takim zadaniu na egzaminie?
Zrób kontrolę "na zdrowy rozsądek": skoro dodajesz 1 g do 100 g, wynik musi być większy niż 100 g. To od razu eliminuje 99 g i 1 g. Następnie policz dokładnie: 100 + 1 = 101. Zawsze dopisz jednostkę "g", żeby nie zgubić sensu liczby.
info

Około 70% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Masa końcowa leku recepturowego wynika z sumy mas wszystkich składników podanych w tabeli.Dodajemy 1 g substancji aktywnej do 100 g podłoża: 1 g + 100 g = 101 g."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Dodawanie – hasło "Dodawanie" (dostęp: 2026-02-28)
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Gram – hasło "Gram" (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z receptury aptecznej (dział: obliczenia w recepturze)
  • Zadania ćwiczeniowe z obliczeń recepturowych (masa, stężenia, przeliczenia)
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ dotyczące sporządzania leków recepturowych
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego