KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 39.
Skutki długotrwałego hałasu o natężeniu w zakresie 75–90 dB to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Długotrwały hałas rzędu 75–90 dB działa jak przewlekły stresor: pobudza układ współczulny i sprzyja reakcjom naczyniowym, co wiąże się m.in. z nadciśnieniem. Może też wywoływać dolegliwości ze strony układu pokarmowego (np. zaburzenia pracy żołądka). Pozostałe odpowiedzi zawierają mniej typowe lub odwrócone reakcje (np. spadek ciśnienia).

Pełne wyjaśnienie:

Hałas o natężeniu około 75–90 dB, gdy działa długotrwale (np. przez wiele miesięcy lub lat), nie jest jedynie problemem komfortu akustycznego. Staje się bodźcem stresowym dla organizmu i może powodować tzw. skutki pozasłuchowe, czyli niezwiązane bezpośrednio z uszkodzeniem narządu słuchu.

Dlaczego prawidłowa jest odpowiedź: "zaburzenia pracy żołądka i nadciśnienie tętnicze"?
Przewlekła ekspozycja na hałas sprzyja utrzymywaniu się pobudzenia układu autonomicznego (szczególnie współczulnego) i reakcji hormonalnych typowych dla stresu. To może przekładać się na:

  • układ krążenia – wzrost napięcia naczyń i długofalowo większe ryzyko podwyższonego ciśnienia tętniczego,
  • układ pokarmowy – zaburzenia motoryki i wydzielania, które u części osób manifestują się dolegliwościami żołądkowymi (dyskomfort, nadwrażliwość, problemy trawienne).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "brak apetytu i senność" – przy hałasie częstsze są rozdrażnienie, problemy ze snem i zmęczenie wynikające z gorszej jakości odpoczynku, ale sama "senność" jako typowy skutek przewlekłej ekspozycji nie jest tak charakterystyczna jak reakcje stresowe i sercowo-naczyniowe.
  • "osłabienie mięśni szkieletowych i spadek ciśnienia krwi" – to zestaw objawów słabiej powiązany z mechanizmem działania hałasu. W kontekście przewlekłego stresora bardziej typowe jest obciążenie układu krążenia w kierunku wzrostu ciśnienia, a nie jego spadku.
  • "spadek wydzielania adrenaliny i problemy z koncentracją" – trudności z koncentracją mogą się pojawiać przy hałasie, jednak "spadek adrenaliny" stoi w sprzeczności z klasyczną reakcją stresową, gdzie oczekuje się raczej pobudzenia i wzrostu aktywacji niż jej obniżenia.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się skutki dla układu krążenia (np. nadciśnienie) oraz objawy stresowe/żołądkowe, są one często bardziej trafne niż opcje sugerujące "uspokojenie" organizmu (spadki hormonów, spadek ciśnienia) przy długotrwałym stresorze, jakim jest hałas.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skutki pozasłuchowe to efekty zdrowotne hałasu niezwiązane bezpośrednio z uszkodzeniem słuchu. Obejmują m.in. reakcję stresową, problemy ze snem, rozdrażnienie, obciążenie układu krążenia (np. ryzyko nadciśnienia) oraz dolegliwości ze strony układu pokarmowego.
Hałas działa jak przewlekły stresor: utrzymuje pobudzenie układu autonomicznego i sprzyja wzrostowi napięcia naczyń krwionośnych. Gdy ekspozycja jest częsta i długotrwała, organizm może pozostawać w stanie podwyższonej reaktywności, co wiąże się z większym ryzykiem nadciśnienia.
Reakcja stresowa może zaburzać czynność układu pokarmowego: zmieniać motorykę i wydzielanie, nasilać dolegliwości dyspeptyczne oraz sprzyjać odczuwaniu "ściśnięcia" w żołądku. Dlatego w pytaniach egzaminacyjnych objawy żołądkowe bywają wskazywane jako typowy skutek przewlekłego hałasu.
To poziom, który przy długim czasie oddziaływania może być istotnym obciążeniem dla organizmu. Nawet jeśli nie zawsze prowadzi od razu do trwałego uszkodzenia słuchu, może wywoływać skutki stresowe (sen, koncentracja) i pozasłuchowe (układ krążenia, pokarmowy). Kluczowe jest "jak długo" i "jak często".
Krótkotrwale częste są reakcje natychmiastowe: irytacja, chwilowy spadek komfortu, trudność w rozmowie. Długotrwale rośnie znaczenie obciążenia stresowego: pogorszenie jakości snu, przewlekłe zmęczenie, większe ryzyko zmian w układzie krążenia oraz dolegliwości żołądkowych. Na egzaminie zwracaj uwagę na słowo "długotrwałego".
Częsty błąd to wybór odpowiedzi sugerujących "uspokojenie" organizmu (np. spadek hormonów stresu lub spadek ciśnienia), bo brzmią intuicyjnie. Inną pułapką jest ograniczanie skutków hałasu wyłącznie do ubytku słuchu, pomijając skutki pozasłuchowe, takie jak nadciśnienie czy dolegliwości żołądkowe.
Hałas utrudnia selekcję bodźców i zwiększa obciążenie poznawcze, przez co spada wydajność zadań wymagających skupienia. Mogą pojawić się rozproszenie uwagi, wzrost liczby błędów i wolniejsze tempo pracy. Na testach jednak sam problem koncentracji bywa łączony z innymi typowymi skutkami stresu, aby odróżnić odpowiedzi.
Wiedza o skutkach hałasu pomaga w ocenie ryzyka środowiskowego, planowaniu pomiarów i interpretacji wyników monitoringu. Ułatwia też dobór działań ograniczających emisję lub imisję (np. ekrany, zmiany organizacji ruchu) oraz przygotowanie informacji dla mieszkańców i interesariuszy o możliwych skutkach zdrowotnych.
Monitoring hałasu wykonuje się m.in. przy ocenie oddziaływania inwestycji, analizie skarg mieszkańców, w pobliżu dróg, linii kolejowych lub zakładów przemysłowych oraz w ramach okresowych ocen stanu środowiska. Wyniki odnoszone są do warunków ekspozycji i potencjalnych skutków dla ludzi, dlatego ważne jest prawidłowe rozumienie konsekwencji zdrowotnych.
Ucz się dwutorowo: (1) podstawy skali dB i typowe poziomy hałasu w otoczeniu, (2) skutki zdrowotne: słuchowe oraz pozasłuchowe (stres, sen, układ krążenia, dolegliwości żołądkowe). W pytaniach wielokrotnego wyboru szukaj odpowiedzi łączących hałas z reakcją stresową i nadciśnieniem.
info

Około 52% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Długotrwały hałas rzędu 75–90 dB działa jak przewlekły stresor: pobudza układ współczulny i sprzyja reakcjom naczyniowym, co wiąże się m.in. z nadciśnieniem."

Źródła:

  • World Health Organization, "Environmental Noise Guidelines for the European Region" (2018), rozdziały dotyczące wpływu hałasu na zdrowie (kardiometaboliczne i inne skutki) – https://www.who.int/europe/publications/i/item/9789289053563 (dostęp: 2026-02-18)
  • NIOSH, "Criteria for a Recommended Standard: Occupational Noise Exposure" (dokument tematyczny o skutkach zdrowotnych ekspozycji na hałas), https://www.cdc.gov/niosh/docs/98-126/ (dostęp: 2026-02-18)
  • CIOP-PIB (Centralny Instytut Ochrony Pracy – PIB), materiały edukacyjne o hałasie i jego oddziaływaniu na organizm człowieka (skutki pozasłuchowe), https://m.ciop.pl/CIOPPortalWAR/appmanager/ciop/mobi?_nfpb=true&_pageLabel=P30001831337861533441 (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Materiały CIOP-PIB dotyczące hałasu i jego skutków zdrowotnych
  • WHO: wytyczne dotyczące hałasu środowiskowego i wpływu na zdrowie
  • Podręczniki z higieny pracy i ochrony środowiska (działy: hałas, oddziaływania fizyczne)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego