KWALIFIKACJA BUD22 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 25.
Skutki jakiej erozji przedstawione są na ilustracji?
Ilustracja przedstawia leśny krajobraz z wyraźnie widoczną erozją wodną.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Erozja wodna to niszczenie i przemieszczanie cząstek gleby przez wodę (krople deszczu i spływ powierzchniowy). Typowe skutki to zmyw wierzchniej warstwy, powstawanie rynien i rozcięć terenu. Erozja wietrzna daje głównie wywiewanie i osadzanie pyłu, a uprawowa wiąże się z przemieszczeniem gleby przez zabiegi rolnicze.

Pełne wyjaśnienie:

"Wodnej." jest poprawne, gdy na ilustracji widać skutki działania wody opadowej i spływu powierzchniowego na glebę. Erozja wodna polega na odrywaniu cząstek gleby przez energię kropli deszczu oraz ich transporcie w dół stoku wraz z wodą. W praktyce terenowej często rozpoznaje się ją po śladach zmywu i koncentracji spływu.

Najczęstsze wizualne oznaki erozji wodnej (zależnie od skali zjawiska) to:

  • zmycie (ubytki) wierzchniej warstwy gleby i odsłonięcie jaśniejszego podłoża,
  • bruzdy/rynny erozyjne powstałe w miejscach skupienia spływu,
  • rozcięcia i wąwozy (gdy proces jest długotrwały i intensywny),
  • namuły i stożki napływowe w niżej położonych miejscach.

Odpowiedź "Wietrznej." jest nieprawidłowa, jeśli ilustracja pokazuje formy związane z przepływem wody. Erozja wietrzna zwykle wiąże się z wywiewaniem drobnych frakcji, pyleniem, tworzeniem jęzorów nawianego materiału lub odsłonięciem powierzchni, ale bez typowych rynien powstających od spływu.

Odpowiedź "Uprawowej." dotyczy przemieszczenia gleby przez zabiegi agrotechniczne (np. wielokrotna orka na stokach), co prowadzi do stopniowego "zsuwania" warstwy ornej. Skutki są zwykle bardziej rozproszone i związane z kierunkiem uprawy, a nie z siecią rozcięć od wody.

Odpowiedź "Podpowierzchniowej." odnosi się do procesów zachodzących pod powierzchnią (np. wymywania wewnątrz ośrodka i zapadania). Jeżeli na ilustracji dominują powierzchniowe ślady spływu, to nie jest to typowy obraz erozji podpowierzchniowej.

Wskazówka egzaminacyjna: przy rozpoznawaniu typu erozji najpierw zadaj sobie pytanie, jaki czynnik transportuje materiał: woda (rynny, zmyw), wiatr (wywiewanie i nawiewy) czy działalność człowieka (uprawa na stokach).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Erozja wodna to odrywanie i przemieszczanie cząstek gleby przez wodę opadową i spływ powierzchniowy. Może mieć postać zmywu powierzchniowego (cienka warstwa), rynien (skoncentrowany spływ) albo głębokich rozcięć terenu, gdy proces trwa długo.
Szukaj śladów spływu: rynien, bruzd, rozcięć, odsłoniętej jaśniejszej warstwy podglebia oraz nagromadzeń namułu niżej na stoku. Układ form zwykle "prowadzi" w dół stoku zgodnie z kierunkiem odpływu wody.
Wiatr przenosi głównie drobny materiał (pył, piasek) i tworzy wywiania oraz nawiewy, często bez wyraźnych rynien. Woda natomiast koncentruje się w strugach spływu, które nacinają glebę i zostawiają charakterystyczne bruzdy oraz rozcięcia.
Erozja uprawowa to powolne przemieszczanie gleby na stokach spowodowane pracą narzędzi rolniczych (np. orką wzdłuż stoku). Występuje latami i daje rozproszone skutki: ubytek gleby na górze stoku i jej nagromadzenie niżej, bez typowych rynien od spływu.
Pośrednio tak: może prowadzić do zapadnięć i nieregularnych obniżeń terenu, gdy materiał jest wymywany lub przemieszczany pod powierzchnią. Jednak jeśli na ilustracji dominują bruzdy i rynny zgodne z kierunkiem spływu, to zwykle wskazuje to na erozję wodną.
Najczęściej: brak roślinności, odsłonięta gleba po robotach ziemnych, strome skarpy, długie nieprzerwane spadki terenu, intensywne opady oraz niewłaściwe odwodnienie. W praktyce pomaga etapowanie robót i szybkie zabezpieczanie powierzchni.
Typowe działania to rozproszenie spływu (rowy opaskowe, progi), umocnienia powierzchni (maty, geowłókniny, darń), odwodnienie i kontrola odpływu oraz szybkie obsiewanie lub zadarnianie. Dobór zależy od spadku, gruntu i intensywności wód opadowych.
Najczęstsze błędy to wybór typu erozji "z pamięci" bez analizy mechanizmu, mylenie skutków uprawy z rynnami spływu oraz sugerowanie się pojedynczym detalem (np. piaskiem) zamiast kształtu form terenu. Pomaga porównanie: woda rzeźbi bruzdy, wiatr przenosi pył.
Bo wpływa na zamulanie rowów i cieków, pogarsza jakość wód (zawiesiny), niszczy skarpy i nasypy oraz zwiększa ryzyko lokalnych podtopień przez niedrożność urządzeń. Rozpoznanie erozji ułatwia dobór robót utrzymaniowych i zabezpieczeń.
Ucz się "po obrazach": przeglądaj przykłady rynien, wąwozów, zmywu i nawiewów. Do każdej fotografii dopisuj czynnik sprawczy (woda/wiatr/człowiek) i mechanizm transportu. Na egzaminie porównuj, czy ślady są liniowe w dół stoku (woda) czy rozproszone i związane z wywiewaniem (wiatr).
info

Około 68% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Erozja wodna to niszczenie i przemieszczanie cząstek gleby przez wodę (krople deszczu i spływ powierzchniowy)."

Źródła:

  • Encyclopaedia Britannica: "Soil erosion" (opis procesów i typów erozji) https://www.britannica.com/science/soil-erosion - accessed 2026-02-27
  • FAO (Food and Agriculture Organization of the United Nations): "Soil erosion" (podstawowe mechanizmy erozji wodnej i wietrznej) https://www.fao.org/soils-portal/soil-degradation-restoration/erosion/en/ - accessed 2026-02-27
  • USGS Water Science School: "Erosion and Weathering" (ogólny opis erozji i transportu materiału) https://www.usgs.gov/special-topics/water-science-school/science/erosion-and-weathering - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z gleboznawstwa i ochrony gleb (działy: erozja wodna i wietrzna)
  • Podręczniki/opracowania z hydrologii zlewni i procesów stokowych
  • Atlasy/zdjęcia form erozyjnych (rynny, rozcięcia, wąwozy) do ćwiczeń rozpoznawania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego