KWALIFIKACJA MEP3 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 20.
Soczewki fotochromowe cechuje zmienna
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Soczewki fotochromowe zmieniają stopień przepuszczania światła w zależności od natężenia promieniowania UV i warunków oświetlenia. Dlatego ich cechą charakterystyczną jest zmienna transmitancja (w słońcu mniejsza, w pomieszczeniu większa). Polaryzacja, dwójłomność i reflektancja nie są istotą działania fotochromu.

Pełne wyjaśnienie:

Soczewki fotochromowe zawierają związki chemiczne, które pod wpływem promieniowania UV przechodzą odwracalną przemianę. Skutkiem tej przemiany jest zmiana pochłaniania światła widzialnego: na zewnątrz (więcej UV) soczewka ciemnieje, a wewnątrz (mniej UV) jaśnieje. Oznacza to, że zmienia się ilość światła przechodzącego przez soczewkę, czyli jej transmitancja.

Odpowiedź "polaryzacja" jest nieprawidłowa, ponieważ soczewki fotochromowe nie muszą wprowadzać selektywnego tłumienia drgań w jednym kierunku. Polaryzacja jest cechą soczewek polaryzacyjnych, stosowanych głównie do redukcji olśnień od powierzchni poziomych (np. wody, jezdni), a nie mechanizmem ściemniania zależnym od UV.

Odpowiedź "dwójłomność" (birefringencja) dotyczy materiałów anizotropowych, w których światło rozdziela się na dwa promienie o różnych współczynnikach załamania. To zjawisko nie jest typowym, celowo wykorzystywanym efektem w soczewkach fotochromowych okularowych i nie opisuje ich podstawowej funkcji użytkowej.

Odpowiedź "reflaktancja" (często spotyka się też zapis "reflektancja") odnosi się do udziału światła odbitego od powierzchni. W soczewkach fotochromowych mogą występować powłoki antyrefleksyjne wpływające na odbicia, ale nie jest to cecha definiująca fotochrom. Kluczowe jest to, że fotochrom zmienia przepuszczalność (transmitancję), a nie samo odbicie.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się fotochrom, myśl o "ściemnianiu/rozjaśnianiu", a więc o zmianie ilości światła przechodzącego przez soczewkę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Soczewka fotochromowa to soczewka okularowa, która zmienia stopień przyciemnienia pod wpływem promieniowania UV. W mocniejszym świetle słonecznym zwykle ciemnieje, a w pomieszczeniach jaśnieje. Daje to automatyczne dopasowanie do warunków oświetlenia.
Fotochrom działa dzięki odwracalnej reakcji chemicznej w materiale soczewki. UV uruchamia przemianę cząsteczek, które zaczynają silniej pochłaniać światło widzialne, więc soczewka ciemnieje. Po spadku UV reakcja cofa się i soczewka wraca do jaśniejszego stanu.
Transmitancja to ilość światła przechodzącego przez soczewkę. W fotochromie część światła jest bardziej pochłaniana w stanie "zaciemnionym", więc przechodzi go mniej. Gdy soczewka "rozjaśnia się", pochłanianie spada i transmitancja rośnie. To dokładnie opisuje efekt użytkowy fotochromu.
Nie. Soczewki fotochromowe zmieniają przyciemnienie (transmitancję) zależnie od UV, a polaryzacyjne mają filtr redukujący odblaski o określonej polaryzacji. Soczewka może być jednocześnie fotochromowa i polaryzacyjna, ale to dwa różne mechanizmy działania.
Najczęstsze pomyłki to wybór "polaryzacji" (bo kojarzy się ze słońcem) albo "reflektancji" (bo myli się odbicie z przyciemnieniem). Pomaga reguła: fotochrom = zmiana ilości światła przechodzącego przez soczewkę, czyli transmitancji.
Zwykle najsilniej ciemnieje, gdy dociera do niej dużo promieniowania UV, czyli na zewnątrz w jasny dzień. W pomieszczeniach UV jest znacznie mniej, więc soczewka jest jaśniejsza. W praktyce tempo i poziom ściemniania zależą też od materiału i warunków otoczenia.
Główną zmianą jest transmitancja (przepuszczalność), a nie reflektancja (odbicie). Odbicia na powierzchniach soczewki wynikają przede wszystkim z powłok i współczynników załamania, a fotochrom dotyczy zmian pochłaniania w materiale. Dlatego reflektancja nie jest cechą definiującą fotochrom.
Transmitancja to udział światła, które przechodzi przez soczewkę w porównaniu do światła padającego. Niższa transmitancja oznacza ciemniejszą soczewkę (mniej światła dociera do oka), a wyższa transmitancja oznacza soczewkę jaśniejszą. Fotochrom polega właśnie na zmianie transmitancji.
Transmitancja dotyczy tego, co przechodzi przez soczewkę, a reflektancja tego, co się od niej odbija. Jeśli pytanie opisuje ściemnianie/rozjaśnianie pod wpływem UV, chodzi o zmianę przepuszczalności, czyli transmitancję. O powłokach AR częściej mówi się w kontekście reflektancji.
Opanuj definicje: fotochromizm, transmitancja, polaryzacja, reflektancja. Ćwicz rozpoznawanie, które pojęcie opisuje efekt "ciemnieje na słońcu". Warto też znać praktyczne ograniczenia (zależność od UV i warunków), ale w prostych pytaniach kluczem jest transmitancja.
info

Statystycznie 73% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Soczewki fotochromowe zmieniają stopień przepuszczania światła w zależności od natężenia promieniowania UV i warunków oświetlenia."

Źródła:

  • Wikipedia: Photochromic lens — https://en.wikipedia.org/wiki/Photochromic_lens (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia: Photochromism — https://en.wikipedia.org/wiki/Photochromism (dostęp: 2026-02-27)
  • IUPAC Gold Book: Photochromism — https://goldbook.iupac.org/terms/view/P04644 (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podstawy optyki okularowej (rozdziały o transmitancji i odbiciu)
  • Materiały szkoleniowe producentów soczewek dotyczące fotochromu (opisy zjawiska, czynniki wpływające na działanie)
  • Encyklopedyczne opracowania fotochromizmu (definicje i mechanizm działania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego