KWALIFIKACJA MED13 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 11.
Sporządzając listę problemów pacjenta po niedokrwiennym udarze mózgu, terapeuta zajęciowy odnotował zespół zaniedbywania połowiczego, który dotyczy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zespół zaniedbywania połowiczego to zaburzenie uwagi i percepcji, w którym chory pomija bodźce z jednej strony (najczęściej przeciwstronnej do uszkodzenia). W praktyce może to wyglądać jak ignorowanie tej strony ciała i przestrzeni. Pozostałe opcje opisują odpowiednio: ubytek czucia, spastyczność oraz apraksję/ruchową niesprawność.

Pełne wyjaśnienie:

Zespół zaniedbywania połowiczego (zaniedbywanie stronne) jest zaburzeniem uwagi przestrzennej i przetwarzania bodźców, typowym m.in. po udarze mózgu. Pacjent nie tyle "nie czuje" lub "nie może poruszyć" kończyną, ile nie zwraca uwagi na bodźce z danej strony i może je konsekwentnie pomijać w działaniu. W terapii zajęciowej objawia się to np. pomijaniem jednej strony talerza, goleniem lub ubieraniem tylko połowy ciała, zderzaniem się z przeszkodami po stronie zaniedbywanej czy nieużywaniem przedmiotów znajdujących się w tej części pola widzenia.

Dlatego odpowiedź "ignorowania porażonej strony ciała" najlepiej oddaje istotę problemu: chory może zachowywać się tak, jakby "nie zauważał" strony dotkniętej deficytem, mimo że sam mechanizm nie musi wynikać wyłącznie z niedowładu, lecz z zaburzeń uwagi i reprezentacji przestrzeni.

  • "zniesienia czucia po jednej stronie ciała" opisuje deficyt czuciowy (zaburzenia czucia powierzchownego/głębokiego). To inny mechanizm niż zaniedbywanie: w zaniedbywaniu bodźce mogą być odbierane, ale nie są właściwie uwzględniane w uwadze i zachowaniu.
  • "nadmiernego napięcia mięśni po stronie porażonej" dotyczy spastyczności/wzmożonego napięcia mięśniowego. To objaw z zakresu układu ruchu, a nie specyficzne zaburzenie uwagi przestrzennej.
  • "niemożności wykonywania celowego ruchu kończyną niedowładną" może sugerować ciężki niedowład lub apraksję (trudność w planowaniu/realizacji ruchów celowych). Zaniedbywanie natomiast często ujawnia się nawet wtedy, gdy możliwości ruchowe częściowo istnieją, ale pacjent z powodu pomijania strony nie inicjuje działania w jej kierunku.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach widzisz zestaw: czucie, napięcie mięśniowe, wykonanie ruchu i "ignorowanie strony" — to ostatnie zwykle odnosi się do zaniedbywania, bo testuje sferę uwagi/percepcji, a nie stricte motorykę lub czucie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zaburzenie uwagi i percepcji, w którym pacjent pomija bodźce z jednej strony przestrzeni lub ciała (często przeciwnej do uszkodzenia mózgu). Może wyglądać jak "niezauważanie" strony ciała, przedmiotów lub przeszkód, mimo że zmysły i ruch nie zawsze są całkowicie zniesione.
Mechanizm wynika głównie z zaburzeń uwagi przestrzennej i reprezentacji przestrzeni w mózgu, a nie tylko z niedowładu. Pacjent może nie kierować spojrzenia i działania w stronę zaniedbywaną, przez co w codziennych czynnościach "pomija" tę część ciała i otoczenia.
W ubytku czucia problemem jest odbiór bodźców (pacjent rzeczywiście słabiej czuje dotyk/ucisk). W zaniedbywaniu bodźce mogą docierać, ale pacjent ich nie uwzględnia w uwadze i zachowaniu. Klinicznie pomaga obserwacja czynności dnia codziennego i testy uwagi przestrzennej.
Nie. Spastyczność dotyczy wzmożonego napięcia mięśniowego i jest objawem ruchowym. Zaniedbywanie to zaburzenie poznawczo-percepcyjne (uwagi), przez które pacjent pomija stronę przestrzeni/ciała. Oba problemy mogą współwystępować po udarze, ale wymagają innych strategii terapii.
Typowe sygnały to: jedzenie tylko z jednej strony talerza, ubieranie lub golenie połowy ciała, pomijanie rękawa/spodni po jednej stronie, wpadanie na przeszkody po stronie zaniedbywanej, zostawianie ręki w niewygodnej pozycji bez korekty. Obserwacja ADL jest kluczowa w terapii zajęciowej.
Często wykorzystuje się zadania papier-ołówek oceniające skanowanie przestrzeni, np. przekreślanie bodźców, wyszukiwanie elementów, rysowanie lub kopiowanie figur, a także ocenę funkcjonalną podczas ADL. Dobór narzędzia zależy od stanu pacjenta i celu oceny.
Stosuje się m.in. trening skanowania (uczenie świadomego kierowania uwagi w stronę zaniedbywaną), porządkowanie przestrzeni zadania, wskazówki wzrokowe i dotykowe, stopniowanie trudności oraz strategie kompensacyjne w ADL. Ważne jest też bezpieczeństwo i edukacja rodziny/opiekunów.
Często współwystępuje z niedowładem i wtedy pacjent może "ignorować" stronę objętą deficytem ruchowym. Jednak istotą jest pomijanie strony przestrzeni/ciała, a nie sam niedowład. Dlatego w ocenie warto oddzielać ograniczenia ruchowe od zaburzeń uwagi przestrzennej.
Najczęstsze pomyłki to utożsamianie zaniedbywania z ubytkiem czucia albo z problemem czysto ruchowym (spastyczność, niedowład). W testach zwykle poprawna jest odpowiedź opisująca pomijanie/ignorowanie strony, bo to definiuje zaburzenie uwagi i percepcji.
Może być widoczne już we wczesnej fazie po udarze, szczególnie w obserwacji zachowania i czynności dnia codziennego. Nasilenie bywa zmienne w czasie i zależy m.in. od zmęczenia oraz obciążenia zadaniem. Wczesne rozpoznanie ułatwia planowanie rehabilitacji i poprawę bezpieczeństwa.
info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Zespół zaniedbywania połowiczego to zaburzenie uwagi i percepcji, w którym chory pomija bodźce z jednej strony (najczęściej przeciwstronnej do uszkodzenia)."

Źródła:

  • NCBI Bookshelf: "Spatial Neglect" (StatPearls) – opis definicji, objawów i różnicowania zaniedbywania, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/ (wyszukaj: Spatial Neglect StatPearls) – dostęp 2026-02-27
  • PubMed (National Library of Medicine): hasło i publikacje przeglądowe dot. "hemispatial neglect" (neglect po udarze) – https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/ (wyszukaj: hemispatial neglect stroke review) – dostęp 2026-02-27
  • American Stroke Association: materiały edukacyjne nt. następstw udaru i zaburzeń poznawczych/uwagi (w tym pomijanie stronne jako problem rehabilitacyjny) – https://www.stroke.org/ – dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia neuropsychologii klinicznej (rozdziały o zaniedbywaniu przestrzennym)
  • Materiały dydaktyczne z rehabilitacji neurologicznej i terapii zajęciowej po udarze
  • Artykuły przeglądowe o hemispatial neglect w bazie NCBI Bookshelf/PubMed

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego