KWALIFIKACJA MED13 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 13.
Terapeuta zaobserwował u podopiecznego domu pomocy społecznej problemy z zapinaniem guzików spowodowane dołokciowym odchyleniem palców i ich zniekształceniem w postaci łabędziej szyi, co wskazuje na zmiany typowe dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odchylenie łokciowe palców oraz deformacja typu "łabędziej szyi" są klasycznymi zmianami w obrębie drobnych stawów dłoni, typowymi dla reumatoidalnego zapalenia stawów. Takie zniekształcenia utrudniają precyzyjne czynności samoobsługowe, m.in. zapinanie guzików, co terapeuta może zaobserwować w ocenie funkcjonalnej.

Pełne wyjaśnienie:

Opis wskazuje na zmiany w obrębie dłoni: odchylenie łokciowe palców (palce "uciekają" w stronę łokciową) oraz deformację typu łabędziej szyi (charakterystyczny układ ustawienia stawów palca). Taki zestaw objawów jest typowy dla chorób zapalnych stawów, a w praktyce najczęściej kojarzony z reumatoidalnym zapaleniem stawów, w którym dochodzi do przewlekłego procesu zapalnego, uszkodzeń struktur okołostawowych i wtórnych deformacji.

Dlaczego to ważne w terapii zajęciowej? Ponieważ deformacje palców i zmiany osi ustawienia ręki bezpośrednio pogarszają funkcje chwytu i manipulacji. Czynności wymagające precyzji, takie jak zapinanie guzików, nawlekanie, pisanie czy obsługa sztućców, stają się trudniejsze nie tylko z powodu bólu czy sztywności, ale też przez mechaniczne ograniczenia zakresu ruchu i niekorzystne ustawienie stawów.

Pozostałe odpowiedzi nie pasują do podanych cech:

  • Stwardnienie rozsiane jest schorzeniem ośrodkowego układu nerwowego. Może powodować zaburzenia koordynacji i sprawności manualnej, ale sam opis wskazuje na deformacje stawów palców, a nie na typowe objawy neurologiczne.
  • Dystrofia mięśniowa Duchenne'a prowadzi głównie do postępującego osłabienia mięśni (zwykle od dzieciństwa). Trudności w zapinaniu guzików mogą wynikać z osłabienia, lecz nie są to klasyczne deformacje "łabędziej szyi" i odchylenie łokciowe typowe dla zmian stawowych.
  • Choroba Parkinsona często daje bradykinezję i drżenie spoczynkowe, co utrudnia czynności precyzyjne. Jednak opis odnosi się do zniekształceń palców i osi palców, a nie do objawów ruchowych wynikających z zaburzeń jąder podstawy.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawiają się nazwy deformacji palców i odchylenia osi dłoni, zwykle jest to trop w kierunku problemu stawowego (reumatologicznego/ortopedycznego), a nie wyłącznie neurologicznego. W pracy w DPS taka obserwacja pomaga zaplanować kompensacje (np. zapinacz do guzików), modyfikacje ubioru i trening ADL.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odchylenie łokciowe to ustawienie palców dłoni w stronę kości łokciowej (w stronę małego palca). Często wiąże się z uszkodzeniem i niestabilnością drobnych stawów dłoni, zwłaszcza w chorobach zapalnych stawów. Może wyraźnie pogarszać chwyt i manipulację w ADL.
"Łabędzia szyja" to charakterystyczne ustawienie palca, w którym jeden ze stawów jest nadmiernie wyprostowany, a inny zgięty, przez co palec wygląda jak wygięta szyja. Taki układ zaburza precyzyjny chwyt i często pojawia się w przewlekłych chorobach stawów, m.in. w RZS.
RZS może powodować ból, sztywność poranną, osłabienie oraz deformacje palców i nadgarstka. Zmiana osi palców i ograniczenie zakresu ruchu sprawiają, że trudniej wykonać precyzyjny chwyt szczypcowy i utrzymać mały guzik. W terapii pomaga trening ADL i sprzęt pomocniczy.
W RZS częściej widać zmiany stawowe: obrzęk, ból uciskowy, deformacje i odchylenia osi palców. W Parkinsonie dominują bradykinezja, sztywność i drżenie, a nie typowe zniekształcenia stawów palców. W praktyce terapeuta zwraca uwagę, czy problem wynika z "mechaniki" stawu czy kontroli ruchu.
Tak, ale zwykle z innych powodów niż w RZS. W SM trudności wynikają częściej z zaburzeń koordynacji, czucia, spastyczności lub męczliwości, a nie z typowych deformacji stawów palców. Jeśli w obserwacji widać odchylenie łokciowe i "łabędzią szyję", bardziej pasuje tło stawowe.
Praktycznym rozwiązaniem bywa zapinacz do guzików, zastosowanie ubrań z większymi guzikami lub zamiana zapięć na rzepy. Pomocna jest też modyfikacja kolejności ubierania, stabilizacja kończyny na stole i trening chwytu. Dobór zależy od bólu, zakresu ruchu i możliwości poznawczych podopiecznego.
W RZS często omawia się ból i obrzęk drobnych stawów, sztywność oraz deformacje wpływające na funkcję ręki, m.in. odchylenie łokciowe palców i deformacje palców. Na egzaminie warto kojarzyć te objawy z trudnościami w ADL: ubieranie, higiena, jedzenie i czynności precyzyjne.
Gdy pojawia się szybkie pogorszenie funkcji, narastający ból, widoczny obrzęk, utrata zakresu ruchu lub nowe zniekształcenia utrudniające ADL. Zgłoszenie jest ważne, bo może wymagać zmiany planu terapii, konsultacji lekarskiej, doboru ortezy lub modyfikacji aktywności, aby ograniczać przeciążenia.
Częsty błąd to wybór choroby neurologicznej tylko dlatego, że "guziki = problemy z motoryką małą". Drugi to pominięcie słów-kluczy o deformacji (odchylenie łokciowe, "łabędzia szyja") i skupienie się wyłącznie na czynności. Pomaga strategia: najpierw identyfikuj zmianę anatomiczną, potem dopasuj chorobę.
Ucz się łączyć obserwację ADL z przyczyną: ból i deformacje stawów, osłabienie mięśni, zaburzenia koordynacji lub drżenie. Przejrzyj typowe deformacje dłoni i ich wpływ na chwyt. Ćwicz krótkie scenariusze: "objaw → ograniczenie → możliwa pomoc i trening". To podnosi trafność odpowiedzi na teście.
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Odchylenie łokciowe palców oraz deformacja typu "łabędziej szyi" są klasycznymi zmianami w obrębie drobnych stawów dłoni, typowymi dla reumatoidalnego zapalenia stawów."

Źródła:

  • MSD Manuals (wersja dla pacjentów) – "Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS)" (opis zmian stawowych i deformacji), https://www.msdmanuals.com/pl/dom/zaburzenia-kostno-stawowe-i-tkanki-%C5%82%C4%85cznej/reumatoidalne-zapalenie-staw%C3%B3w-rzs/reumatoidalne-zapalenie-staw%C3%B3w-rzs - dostęp 2026-03-01
  • NHS – "Rheumatoid arthritis" (objawy i następstwa, w tym deformacje i wpływ na funkcjonowanie), https://www.nhs.uk/conditions/rheumatoid-arthritis/ - dostęp 2026-03-01
  • Mayo Clinic – "Rheumatoid arthritis" (symptoms/complications, hand involvement), https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/rheumatoid-arthritis/symptoms-causes/syc-20353648 - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki/atlas anatomii dłoni i biomechaniki chwytu
  • Materiały edukacyjne z reumatologii dotyczące deformacji dłoni w RZS
  • Skrypty z terapii zajęciowej: ADL, usprawnianie i kompensacja funkcji ręki

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego