KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 15.
Sporządzając syrop prosty, po rozpuszczeniu sacharozy w wodzie, doprowadzeniu roztworu do wrzenia i uzupełnieniu gorącą wodą, powstały roztwór należy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Syrop prosty po ogrzaniu może zawierać drobne zanieczyszczenia mechaniczne lub nierozpuszczone cząstki. W praktyce usuwa się je przez przecedzenie gorącego syropu przez odpowiedni materiał (np. gazę). Wirowanie i dekantacja dotyczą głównie układów z osadem, a przesączanie przez sączek bywa utrudnione przez lepkość syropu.

Pełne wyjaśnienie:

W technologii recepturowej "syrop prosty" jest stężonym roztworem sacharozy w wodzie. Po rozpuszczeniu cukru, ogrzewaniu i uzupełnieniu ubytku wody otrzymuje się gorący, lepki roztwór, który powinien być klarowny i pozbawiony drobin mechanicznych (np. przypadkowych zanieczyszczeń, kryształków cukru, drobnych cząstek z naczyń).

Dlatego właściwą czynnością jest "przecedzić" – czyli przepuścić gorący syrop przez materiał o większych oczkach (np. gazę/cedzak) w celu szybkiego usunięcia zanieczyszczeń. Ta operacja jest praktyczna przy roztworach o dużej lepkości, bo nie wymaga powolnego przechodzenia przez drobny sączek.

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują:

  • "odwirować" – wirowanie stosuje się do rozdziału faz, gdy istnieje istotna ilość cząstek stałych tworzących osad lub zawiesina. Dla typowego syropu problemem nie jest rozdział zawiesiny, lecz usunięcie incydentalnych drobin; dodatkowo wymaga to odpowiedniego sprzętu.
  • "zdekantować" – dekantacja ma sens, gdy jest wyraźny osad i można zlać ciecz znad osadu. W syropie prostym nie zakłada się powstania stabilnego osadu; metoda byłaby zawodna i łatwo prowadziłaby do pozostawienia zanieczyszczeń.
  • "przesączyć" – sączenie (filtracja) przez sączek ma drobniejsze pory i bywa używane do dokładnego klarowania, ale w przypadku gęstych, lepkich syropów może być zbyt wolne, a nawet prowadzić do problemów technologicznych (zatykanie sączka). W typowej procedurze wybiera się więc prostsze i szybsze cedzenie.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się gorący, lepki roztwór i celem jest jedynie usunięcie przypadkowych drobin, zwykle właściwą operacją jest cedzenie, a nie dekantacja czy wirowanie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Syrop prosty to stężony wodny roztwór sacharozy, stanowiący podstawę (podłoże) dla wielu syropów leczniczych. Jego celem jest uzyskanie jednorodnej, klarownej i stabilnej cieczy o słodkim smaku, która może przenosić substancje lecznicze.
Przecedzenie usuwa przypadkowe zanieczyszczenia mechaniczne i ewentualne nierozpuszczone drobiny, poprawiając klarowność roztworu. W przypadku gorącego, lepkiego syropu jest to metoda szybka i praktyczna, która ułatwia dalsze czynności (np. rozlew do opakowań).
Wirowanie ma sens głównie wtedy, gdy trzeba oddzielić znaczną ilość cząstek stałych od cieczy (np. zawiesinę) i powstaje osad. Syrop prosty jest roztworem, więc standardowo nie powinien tworzyć osadu; problemem są raczej incydentalne drobiny, które łatwiej usunąć przez cedzenie.
Cedzenie to oddzielanie większych cząstek przez materiał o większych oczkach (np. gaza), zwykle szybko i bez dążenia do bardzo drobnej filtracji. Sączenie (filtracja) wykorzystuje drobniejszą przegrodę (np. sączek), daje dokładniejsze klarowanie, ale bywa wolniejsze i kłopotliwe przy lepkich roztworach.
Zwykle nie. Dekantacja wymaga wyraźnego osadu i czasu na jego opadnięcie. W syropie prostym nie zakłada się powstania typowego osadu, a lepkość może utrudniać szybkie i czyste zlewanie. Dlatego do usunięcia drobin mechanicznych częściej wybiera się cedzenie.
Dekantację stosuje się, gdy po przygotowaniu mieszaniny powstaje osad lub wyraźna faza stała, a celem jest zlanie cieczy znad osadu bez jego wzburzenia. To rozwiązanie typowe raczej dla układów z zawiesiną lub po wytrąceniu substancji, a nie dla prawidłowo sporządzonego roztworu syropowego.
Częsty błąd to automatyczne wskazywanie "przesączania", bo kojarzy się z oczyszczaniem roztworów. Drugi błąd to wybór metod "ciężkich" technologicznie (wirowanie) mimo że pytanie dotyczy prostej operacji recepturowej. Pomaga analizowanie lepkości i tego, czy w ogóle powstaje osad.
Wskazówkami są: gorący roztwór, duża lepkość (syrop), konieczność szybkiego usunięcia drobin oraz brak informacji o potrzebie bardzo dokładnej filtracji. W takim kontekście "przecedzić" jest zwykle najbardziej praktyczną odpowiedzią, a "przesączyć" może być zbyt czasochłonne.
Lepkie roztwory wolniej przepływają przez drobne przegrody filtracyjne, co wydłuża proces i sprzyja zatykaniu sączka. Cedzenie przez gazę usuwa większe zanieczyszczenia, nie wymagając tak dokładnej filtracji, więc jest efektywniejsze w typowej pracy recepturowej z syropami.
Najlepiej zrobić tabelę: operacja (cedzenie/sączenie/dekantacja/wirowanie), cel, kiedy stosować i przykład postaci leku. Ucz się rozpoznawać "słowa-klucze" w pytaniu (roztwór vs zawiesina, gorący vs zimny, lepki vs rzadki). To szybko prowadzi do właściwej metody.
info

Statystycznie 43% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Syrop prosty po ogrzaniu może zawierać drobne zanieczyszczenia mechaniczne lub nierozpuszczone cząstki."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii postaci leku (dział: syropy i roztwory)
  • Instrukcje recepturowe stosowane w pracowniach szkolnych/aptekach (procedury sporządzania syropów)
  • Zestawienie operacji jednostkowych w farmacji (cedzenie, sączenie, dekantacja, wirowanie) z przykładami zastosowań

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego