KWALIFIKACJA MOT5 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 34.
Sprawdzenie luzu zamka pierścienia zgarniającego na tłoku przeprowadza się za pomocą
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Luz (szczelina) w zamku pierścienia tłokowego to odstęp między końcami pierścienia. Do pomiaru takich małych szczelin stosuje się szczelinomierz (zestaw cienkich płytek o znanej grubości). Mikrometr i suwmiarka służą do pomiaru wymiarów liniowych, a płytki wzorcowe są przeznaczone głównie do wzorcowania.

Pełne wyjaśnienie:

Sprawdzanie luzu zamka pierścienia (czyli szczeliny między końcami pierścienia po jego ustawieniu w cylindrze) jest typowym pomiarem szczeliny. Do takiego zadania używa się szczelinomierza, ponieważ pozwala on bezpośrednio dobrać listek o znanej grubości do badanego prześwitu i ocenić, czy szczelina mieści się w wymaganym zakresie.

Odpowiedź "szczelinomierza" jest właściwa, bo to narzędzie konstrukcyjnie przeznaczone do mierzenia małych luzów i szczelin w połączeniach oraz mechanizmach (np. w silniku).

Pozostałe odpowiedzi są mylące, bo dotyczą innych zastosowań:

  • "płytek wzorcowych" używa się przede wszystkim do kontroli i wzorcowania przyrządów lub jako wzorce długości; nie są typowym narzędziem do bieżącej kontroli szczelin zamka pierścienia w praktyce warsztatowej.
  • "mikrometra" używa się do dokładnych pomiarów średnic/grubości elementów, ale nie do sprawdzania szczelin między końcami pierścienia w miejscu montażu.
  • "suwmiarki" używa się do pomiarów wymiarów zewnętrznych, wewnętrznych i głębokości, jednak jej szczęki nie są praktyczne do wiarygodnego pomiaru bardzo małej szczeliny w zamku pierścienia.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się słowo "luz" rozumiane jako szczelina, najpierw rozważ szczelinomierz; gdy chodzi o średnicę lub grubość elementu, dopiero wtedy pasują mikrometr lub suwmiarka.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Luz w zamku pierścienia to szczelina między końcami pierścienia, gdy pierścień jest ułożony w cylindrze. Musi być kontrolowana, bo zbyt mała grozi zatarciem po rozgrzaniu, a zbyt duża sprzyja przedmuchom i pogorszeniu uszczelnienia.
Do pomiaru szczeliny w zamku pierścienia stosuje się szczelinomierz, czyli zestaw cienkich listków o znanej grubości. Dobiera się listek tak, aby wchodził w szczelinę z wyczuwalnym, lekkim oporem, bez wciskania na siłę.
Mikrometr służy do precyzyjnego pomiaru wymiarów elementu (np. średnicy lub grubości), a nie do sprawdzania prześwitów między dwiema krawędziami. W zamku pierścienia mierzymy szczelinę, więc potrzebne jest narzędzie "szczelinowe", a nie "średnicowe".
Zwykle nie. Suwmiarka jest przyrządem uniwersalnym do długości i średnic, ale jej szczęki nie zapewniają wygodnego i wiarygodnego pomiaru bardzo małej szczeliny w zamku pierścienia. Szczelinomierz daje szybszy i pewniejszy odczyt w takich warunkach.
Pierścień zgarniający (olejowy) odpowiada za kontrolę filmu olejowego na ściankach cylindra: zdejmuje nadmiar oleju i odprowadza go przez otwory/rowki do wnętrza tłoka. Dzięki temu ogranicza spalanie oleju i dymienie, poprawiając kulturę pracy silnika.
Najczęściej podczas remontu silnika lub wymiany pierścieni/tłoków, przed ostatecznym montażem. Kontrola jest ważna także po obróbce cylindra (np. honowaniu), bo zmiana średnicy wpływa na szczelinę w zamku i może wymagać doboru właściwych części.
Częste pomyłki to: wciskanie listka na siłę (zawyża wynik), mierzenie pod kątem zamiast równolegle do szczeliny, zabrudzone listki lub krawędzie pierścienia oraz dobór kilku listków naraz bez kontroli sumy grubości. Warto też mierzyć bez naprężeń i z wyczuciem.
Wpływa na szczelność układu tłok–cylinder i na bezpieczeństwo pracy w temperaturze roboczej. Za duży luz zwiększa przedmuchy i spadek efektywności uszczelnienia, a za mały może spowodować zetknięcie końców pierścienia po rozszerzeniu cieplnym i doprowadzić do zatarcia.
Płytki wzorcowe to precyzyjne wzorce długości do wzorcowania i kontroli metrologicznej, zwykle w postaci "kostek" o wysokiej dokładności. Szczelinomierz to zestaw elastycznych listków o opisanej grubości, zaprojektowany do szybkiego pomiaru luzów i szczelin w mechanizmach.
Ucz się przez skojarzenie "co mierzę → czym mierzę": szczelina/luz → szczelinomierz; średnica/wałek → mikrometr; wymiary ogólne → suwmiarka. Dobrą metodą jest też rozwiązywanie zadań z fotografiami narzędzi i krótkimi opisami zastosowań w silniku.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 64% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Luz (szczelina) w zamku pierścienia tłokowego to odstęp między końcami pierścienia."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Szczelinomierz" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Szczelinomierz (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Suwmiarka" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Suwmiarka (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Mikrometr" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Mikrometr (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręcznik/poradnik z budowy i napraw silników spalinowych (rozdziały o układzie tłokowo-cylindrowym i pomiarach warsztatowych)
  • Instrukcje serwisowe producentów dotyczące kontroli pierścieni tłokowych (procedury pomiaru szczeliny w zamku)
  • Materiały dydaktyczne z metrologii warsztatowej dla branży motoryzacyjnej (przyrządy: szczelinomierz, mikrometr, suwmiarka)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego