KWALIFIKACJA SPO3 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 5.
Sprawując opiekę nad podopiecznym z rozpoznaną chorobą Alzheimera należy w pierwszej kolejności zadbać o realizację potrzeby
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W opiece nad osobą z chorobą Alzheimera priorytetem jest minimalizacja ryzyka szkody: upadków, błądzenia, urazów i niebezpiecznych zachowań wynikających z dezorientacji. Dlatego w pierwszej kolejności realizuje się potrzebę bezpieczeństwa, a dopiero potem potrzeby relacyjne (miłość), społeczne (szacunek) czy aktywność (ruch).

Pełne wyjaśnienie:

U osoby z rozpoznaną chorobą Alzheimera typowe są zaburzenia pamięci, orientacji i oceny sytuacji. To zwiększa ryzyko zdarzeń, które mogą szybko doprowadzić do urazu lub zagrożenia życia (np. upadek, wyjście z domu i zagubienie się, poparzenie, niewłaściwe użycie urządzeń, pomyłki przy lekach).

Dlatego w praktyce opiekuńczej w pierwszej kolejności koncentruje się działania na realizacji potrzeby bezpieczeństwa: organizacji bezpiecznego otoczenia, nadzorze adekwatnym do stanu, usuwaniu zagrożeń, stałej obserwacji objawów i reagowaniu na zachowania ryzykowne. Bez spełnienia tej potrzeby pozostałe oddziaływania mogą nie przynieść efektu lub mogą stać się wtórnie nieskuteczne (np. zachęcanie do aktywności przy niezabezpieczonej przestrzeni zwiększa ryzyko upadku).

Odpowiedź "miłości" jest ważna, bo wsparcie emocjonalne obniża lęk i może redukować pobudzenie, ale sama bliskość nie zabezpiecza przed urazem czy błądzeniem. Odpowiedź "szacunku" odnosi się do godności i podmiotowego traktowania; to kluczowe w opiece, jednak nie jest pierwszym krokiem, gdy istnieje realne i natychmiastowe ryzyko szkody. Odpowiedź "ruchu" jest elementem profilaktyki (sprawność, krążenie, nastrój), ale aktywizację planuje się tak, aby była bezpieczna i dostosowana do możliwości, czyli po zapewnieniu warunków bezpieczeństwa.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się demencja/Alzheimer i "w pierwszej kolejności", zwykle chodzi o hierarchię priorytetów opieki — najpierw działania zapobiegające zagrożeniom i urazom, następnie potrzeby psychospołeczne i aktywizacja.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To potrzeba ochrony przed urazem i zagrożeniami wynikającymi z dezorientacji, zaburzeń pamięci i oceny sytuacji. Obejmuje m.in. zapobieganie upadkom, błądzeniu, poparzeniom, zatruciom oraz zapewnienie nadzoru i bezpiecznego otoczenia.
W demencji rośnie ryzyko nagłych zdarzeń (upadek, wyjście i zgubienie się, niebezpieczne użycie sprzętów). Skutki mogą być poważne i natychmiastowe, więc w pierwszej kolejności ogranicza się ryzyko szkody, a dopiero potem realizuje potrzeby społeczne i aktywizację.
Najczęściej dotyczą upadków, potknięć i urazów, błądzenia (wyjście bez celu), ryzyka w kuchni (gaz, gorące naczynia), w łazience (śliska podłoga), a także pomyłek w lekach. Dlatego ważne są zabezpieczenia i stała obserwacja.
Pomaga uporządkowanie przestrzeni, dobre oświetlenie, usunięcie progów i dywaników, zabezpieczenie ostrych narzędzi oraz leków, kontrola urządzeń grzewczych i gazu, a także ustalenie rutyny dnia. Kluczowy jest też nadzór dostosowany do stanu osoby.
Nie jest mniej ważna, ale zwykle nie jest pierwszym priorytetem w sytuacji zwiększonego ryzyka urazu. Wsparcie emocjonalne powinno towarzyszyć działaniom ochronnym, jednak bez zabezpieczenia otoczenia sama bliskość nie zapobiegnie np. upadkom czy błądzeniu.
To skłonność do wychodzenia lub przemieszczania się bez celu i bez świadomości ryzyka, często z utratą orientacji. Może prowadzić do zagubienia się, wychłodzenia lub wypadku. Profilaktyka obejmuje nadzór, identyfikację oraz zabezpieczenie wyjść.
"Ruch" dotyczy aktywizacji i sprawności, a "bezpieczeństwo" ochrony przed urazem i zagrożeniem. Jeśli w pytaniu pojawia się demencja i priorytety ("najpierw", "w pierwszej kolejności"), zwykle chodzi o zapobieganie zdarzeniom niebezpiecznym.
Często wybierają odpowiedzi kojarzące się z "dobrą opieką" emocjonalnie (miłość, szacunek), ignorując ryzyko urazu w demencji. Inny błąd to traktowanie aktywizacji jako pierwszego kroku, mimo że bez zabezpieczeń może ona zwiększyć liczbę upadków.
Jest ważna zawsze: w komunikacji, intymności, zgodzie na czynności, unikaniu infantylizacji i stygmatyzacji. W pytaniach o "pierwszy priorytet" może jednak ustępować bezpieczeństwu, gdy istnieje realne zagrożenie urazem lub życia.
Ucz się schematów: ocena ryzyka → zapewnienie bezpieczeństwa → podstawowe potrzeby fizjologiczne → wsparcie psychospołeczne → aktywizacja. Trenuj na przykładach z demencji (upadki, błądzenie, leki). Zwracaj uwagę na słowa "najpierw" i "w pierwszej kolejności".
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "W opiece nad osobą z chorobą Alzheimera priorytetem jest minimalizacja ryzyka szkody: upadków, błądzenia, urazów i niebezpiecznych zachowań wynikających z dezorientacji."

Źródła:

  • World Health Organization (WHO), "Dementia" (Fact sheet), https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dementia (dostęp: 2026-03-01)
  • Maslow A.H., "A Theory of Human Motivation", Psychological Review, 1943, Vol. 50(4), s. 370–396

Materiały:

  • Materiały edukacyjne o demencji i bezpieczeństwie środowiska opieki (poradniki kliniczne i organizacji zdrowotnych)
  • Podręczniki z podstaw pielęgnowania/opieki długoterminowej (rozdziały: bezpieczeństwo pacjenta, geriatria)
  • Checklisty bezpieczeństwa domu osoby z demencją (profilaktyka upadków, zabezpieczenie kuchni/łazienki)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego