KWALIFIKACJA BUD18 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 37.
Średni błąd pomiaru graficznego odcinka o długości 10 cm wynosi ±0,2 mm. Ile wynosi błąd względny tego pomiaru?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Błąd względny to stosunek błędu bezwzględnego do mierzonej wartości w tych samych jednostkach. 10 cm = 100 mm, więc 0,2 mm / 100 mm = 0,002 = 1/500. Zatem błąd względny można zapisać jako 1:500.

Pełne wyjaśnienie:

Błąd bezwzględny podany w zadaniu wynosi ±0,2 mm, a mierzona długość odcinka to 10 cm. Aby policzyć błąd względny, trzeba podzielić błąd bezwzględny przez wartość wielkości mierzonej, ale w tych samych jednostkach.

Najpierw wykonujemy zamianę jednostek: 10 cm = 100 mm.

Następnie liczymy iloraz:

0,2 mm / 100 mm = 0,002

Otrzymany wynik 0,002 oznacza, że błąd stanowi 0,2% mierzonej długości (bo 0,002 × 100% = 0,2%). Często w geodezji i kartografii taki wynik zapisuje się jako stosunek 1:n, czyli jako odwrotność ułamka 1/500:

  • 0,002 = 2/1000 = 1/500
  • czyli zapis proporcji: 1:500

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? "1:100" odpowiadałoby sytuacji, w której błąd jest równy 1% długości (tu byłby to 1 mm na 100 mm), a w zadaniu jest 0,2 mm. "1:200" oznaczałoby 0,5% (0,5 mm na 100 mm) – nadal za dużo. "1:50" to aż 2% (2 mm na 100 mm), czyli błąd dziesięciokrotnie większy niż podany.

Wskazówka egzaminacyjna: w tego typu zadaniach najczęstszym źródłem pomyłek jest brak ujednolicenia jednostek. Najpierw sprowadź wszystko do mm (albo do cm), dopiero potem dziel.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Błąd względny to miara "procentowa" błędu: iloraz błędu bezwzględnego i wartości mierzonej (w tych samych jednostkach). Pokazuje, jak duży jest błąd w porównaniu z mierzonym odcinkiem, np. 0,002 = 0,2% = 1:500.
Najpierw sprowadź długość i błąd do tych samych jednostek. Przykład: 10 cm = 100 mm. Dopiero wtedy liczysz iloraz: 0,2 mm / 100 mm. Ten krok eliminuje najczęstszy błąd rachunkowy na egzaminie.
Zapis 1:500 to forma ułamkowa wyniku 0,002. Jeśli błąd względny wynosi 1/500, to znaczy, że błąd stanowi jedną pięćsetną mierzonej długości. W geodezji taki zapis bywa używany analogicznie do skali.
Tak. Po obliczeniu ilorazu (np. 0,002) mnożysz przez 100%. Otrzymujesz 0,2%. Na testach spotyka się oba zapisy: procentowy i w formie 1:n, więc warto umieć szybko przechodzić między nimi.
Najczęściej: (1) brak zamiany jednostek (cm vs mm), (2) dzielenie w złą stronę (długość/błąd zamiast błąd/długość), (3) pomylenie ułamka 1/500 z zapisem 500:1, (4) wybór "na oko" bez policzenia.
O pomiarze graficznym mówi się wtedy, gdy wartości (np. długości) odczytuje się z mapy lub rysunku, a nie mierzy bezpośrednio w terenie. Dokładność zależy m.in. od skali, jakości wydruku i dokładności odczytu (np. ±0,2 mm).
Możesz zrobić szybkie przybliżenie: 0,2 mm na 100 mm to 2 na 1000, czyli 1 na 500. Takie uproszczenie (przez podzielenie licznika i mianownika przez 2) jest szybkie i ogranicza ryzyko pomyłki w zapisie.
W praktyce znak ± informuje o granicy błędu (może być w obie strony), ale przy obliczaniu wartości błędu względnego zwykle używa się samej wartości bezwzględnej (np. 0,2 mm). Wynik opisuje wielkość niepewności, a nie kierunek.
Najczęściej pojawiają się: błąd bezwzględny, błąd średni, niepewność pomiaru, dokładność odczytu, skala mapy oraz przeliczanie jednostek. Te zagadnienia łączą się w ocenie jakości opracowania i interpretacji wyników pomiaru.
Traktuj je jak ułamki: 1:100 = 1/100 = 0,01 (1%), 1:200 = 0,005 (0,5%), 1:500 = 0,002 (0,2%). To pomaga szybko ocenić, czy wynik jest realistyczny w porównaniu z podanym błędem w mm.
info

Około 62% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Błąd względny to stosunek błędu bezwzględnego do mierzonej wartości w tych samych jednostkach."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Błąd względny" – definicja błędu względnego jako ilorazu błędu bezwzględnego i wartości mierzonej, https://pl.wikipedia.org/wiki/B%C5%82%C4%85d_wzgl%C4%99dny (dostęp: 2026-03-01)
  • JCGM 100:2008: Evaluation of measurement data — Guide to the expression of uncertainty in measurement (GUM), rozdziały dot. niepewności względnej (relative uncertainty), https://www.bipm.org/documents/20126/2071204/JCGM_100_2008_E.pdf (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (en): "Relative error" – definicja i zapis jako iloraz oraz często w postaci ułamka 1/n, https://en.wikipedia.org/wiki/Relative_error (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z rachunku błędów w geodezji (dział: błąd bezwzględny i względny)
  • Podstawy metrologii: niepewność i niepewność względna (relative uncertainty)
  • Zadania rachunkowe z przeliczania jednostek i zapisu wyników w postaci 1:n

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego