Skurcz liniowy to zmiana wymiaru odlewu w trakcie stygnięcia i krzepnięcia, istotna przy projektowaniu oprzyrządowania (modeli) oraz przy ocenie dokładności wymiarowej. W praktyce technologicznej skurcz liniowy dla żeliw, w tym żeliwa sferoidalnego, jest zazwyczaj rzędu około 1% (wartość zależy m.in. od temperatury zalewania, geometrii odlewu, modułu, warunków chłodzenia i rodzaju formy).
Wartość 1,3% mieści się w typowym zakresie spotykanym w praktyce dla żeliwa sferoidalnego i odpowiada "średniej" wartości, jakiej oczekuje się w zadaniach egzaminacyjnych opartych o zestawienia danych materiałowych.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieadekwatne?
- 0,2% jest podejrzanie małe jak na skurcz liniowy metalu w warunkach odlewania; tak niska wartość częściej wynika z pomylenia wielkości (np. z innym parametrem) albo z błędnego założenia, że żeliwo "prawie nie kurczy".
- 3,4% jest zbyt wysokie jak na typowe wartości skurczu liniowego dla żeliw; taki wybór może wynikać z przeniesienia skojarzeń z innymi materiałami lub z pomylenia skurczu liniowego z objętościowym.
- 10,1% to wartość skrajnie wysoka, w praktyce niepasująca do skurczów liniowych stopów żelaza w kontekście standardowego odlewnictwa; często jest to "pułapka" dla osób, które intuicyjnie zawyżają skurcz bez znajomości typowych rzędów wielkości.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli nie pamiętasz konkretnej liczby, oszacuj rząd wielkości. Dla żeliw rozsądne są wartości około 1% (czasem nieco powyżej), więc odpowiedzi skrajne (bardzo małe ułamki procenta lub kilkanaście procent) zwykle można odrzucić jako niezgodne z praktyką.
