Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MEC8 - STYCZEŃ 2015



PYTANIE NR 33.
Średnica zewnętrzna łożyska wynosi ϕ42, a średnica czopa wału wynosi ϕ20. Na podstawie informacji w tabeli i na rysunku do połączenia potrzebne będzie łożysko ślizgowe o indeksie
Ilustracja przedstawia rysunek techniczny oraz tabelę z danymi dotyczącymi łożysk ślizgowych poprzecznych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Indeks dobiera się z tabeli na podstawie średnicy czopa (ϕ20) oraz średnicy zewnętrznej łożyska (ϕ42).
W oznaczeniach typu GE rozmiar "020" odpowiada średnicy wewnętrznej 20 mm, a właściwy wariant wykonania wskazuje sufiks. Dlatego poprawny wybór to "GE020 HCR".

Pełne wyjaśnienie:

W tym zadaniu trzeba dobrać indeks łożyska ślizgowego z tabeli/rysunku, korzystając z dwóch danych wymiarowych:

  • ϕ20 – średnica czopa wału, czyli średnica, na którą łożysko ma pasować od wewnątrz,
  • ϕ42 – średnica zewnętrzna łożyska, istotna dla dopasowania w oprawie.

W systemach oznaczeń spotykanych dla łożysk ślizgowych typu GE liczba w indeksie zwykle odpowiada średnicy wewnętrznej (tu: 20 mm). Następnie z tabeli sprawdza się, jakiemu rozmiarowi wewnętrznemu odpowiada wymagana średnica zewnętrzna (tu: 42 mm). Zestawienie tych dwóch warunków prowadzi do rozmiaru GE020, a wariant wykonania dobiera się przez sufiks – w zadaniu wskazano, że właściwy jest HCR, więc kompletne oznaczenie to "GE020 HCR".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "GE030 ES" – rozmiar "030" wskazuje inny wymiar wewnętrzny (większy), więc nie pasuje do czopa ϕ20; dodatkowo jest to inny wariant wykonania.
  • "GE025 HCR" – rozmiar "025" odpowiada innemu dopasowaniu na wał (większa średnica wewnętrzna), więc nie spełnia warunku ϕ20, mimo że sufiks jest zgodny.
  • "GE025 ES" – błąd podwójny: niezgodny rozmiar (25 zamiast 20) oraz inny wariant wykonania.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zaczynaj od średnicy czopa (to klucz do doboru średnicy wewnętrznej), a dopiero potem potwierdź średnicę zewnętrzną w tabeli. Na końcu sprawdź sufiks, bo może oznaczać inne wykonanie (np. warstwę ślizgową, uszczelnienie, odporność środowiskową).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co oznacza średnica czopa wału w doborze łożyska ślizgowego?
Średnica czopa to średnica powierzchni wału, na której pracuje łożysko. W doborze oznacza zwykle średnicę wewnętrzną łożyska (pasowanie na wał). Jeśli czop ma ϕ20, to szuka się łożyska przewidzianego do pracy na średnicy 20 mm.
Jak dobrać indeks łożyska, gdy znam ϕ20 i ϕ42?
Najpierw dopasuj rozmiar do ϕ20 (średnica wewnętrzna/pasowanie na czopie), a następnie w tabeli wymiarowej sprawdź, czy dla tego rozmiaru zgadza się ϕ42 jako średnica zewnętrzna. Dopiero na końcu wybierz właściwy sufiks wykonania.
Dlaczego w oznaczeniu GE liczba bywa kluczowa przy doborze?
Liczba w indeksie rozmiaru w praktyce katalogowej często odnosi się do średnicy wewnętrznej (czyli średnicy współpracującej z wałem). To najszybciej eliminuje niepasujące warianty. Potem potwierdza się pozostałe wymiary (np. zewnętrzną średnicę) w tabeli.
Czy sufiks HCR lub ES ma znaczenie przy doborze łożyska?
Tak. Sufiks określa wariant wykonania (np. materiał, powłokę, przeznaczenie środowiskowe). Dwa łożyska o tym samym rozmiarze mogą mieć różne właściwości pracy i trwałość. Na egzaminie należy dobrać zarówno rozmiar, jak i wariant oznaczenia.
Jakie są najczęstsze błędy przy doborze łożysk do czopa ϕ20?
Najczęściej myli się średnicę czopa z innym wymiarem albo wybiera rozmiar "na oko" (np. 25 lub 30) bez sprawdzenia tabeli. Drugi typ błędu to ignorowanie sufiksu wykonania i wybór losowego wariantu, mimo że zadanie wymaga konkretnego oznaczenia.
Kiedy potrzebuję tabeli doboru, a kiedy wystarczy samo oznaczenie?
Tabela jest potrzebna, gdy masz zestaw wymiarów (np. ϕ20 i ϕ42) i musisz znaleźć pasujący indeks. Samo oznaczenie wystarczy, gdy indeks jest już podany na części lub w dokumentacji i trzeba jedynie potwierdzić zgodność z wałem/oprawą.
Jak sprawdzić, czy łożysko pasuje do oprawy, a nie tylko do wału?
Po doborze średnicy wewnętrznej do wału należy zweryfikować średnicę zewnętrzną łożyska oraz ewentualnie szerokość. To te wymiary decydują o dopasowaniu w oprawie. W praktyce warsztatowej porównuje się je z wymiarami gniazda oprawy lub dokumentacją.
Dlaczego sama średnica zewnętrzna ϕ42 nie wystarcza do doboru indeksu?
Ten sam wymiar zewnętrzny może występować w różnych rodzinach i wariantach, a kluczowe jest także dopasowanie do wału. Bez średnicy czopa nie masz pewności, jaka jest średnica wewnętrzna. Dlatego w zadaniu używa się obu wartości: ϕ20 i ϕ42.
Czy w zadaniach egzaminacyjnych trzeba znać indeksy łożysk na pamięć?
Zwykle nie. Najczęściej sprawdza się umiejętność korzystania z tabel i rysunków oraz logicznego doboru po wymiarach. Warto jednak rozumieć schemat oznaczeń (np. że liczba w indeksie bywa związana z średnicą wewnętrzną), bo to przyspiesza analizę.
Jak przygotować się do pytań o dobór łożysk ślizgowych w MEC.6?
Ćwicz odczyt wymiarów z rysunku technicznego, rozróżnianie średnic (wał/oprawa) oraz pracę z tabelami katalogowymi. Warto też powtórzyć, co oznaczają typowe sufiksy wykonania w oznaczeniach łożysk. Pomaga rozwiązywanie krótkich zestawów zadań na dobór po 2–3 parametrach.
info

Statystycznie 43% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Dlatego poprawny wybór to "GE020 HCR"."

Źródła:

  • ISO 12240-1:2014, Rolling bearings — Spherical plain bearings — Part 1: Boundary dimensions
  • ISO 12240-4:2020, Rolling bearings — Spherical plain bearings — Part 4: Spherical plain bearings — Steel/steel and steel/bronze

Materiały:

  • Podręczniki do podstaw konstrukcji maszyn (dział: łożyska)
  • Katalogi producentów łożysk ślizgowych (tabele wymiarowe i oznaczenia)
  • Materiały dydaktyczne z rysunku technicznego: pasowania i tolerancje
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego