Oznaczenie φ42,25f7 informuje o wymiarze nominalnym 42,25 mm oraz o położeniu pola tolerancji f i klasie dokładności 7 (IT7). W zadaniu nie trzeba wyznaczać odchyłek z tablic – są one podane wprost jako odchyłka górna i dolna.
Najważniejsza zasada rachunkowa brzmi: wymiar graniczny = wymiar nominalny + odchyłka, przy czym odchyłki uwzględnia się z ich znakiem. Ponieważ odchyłki są ujemne, oba wymiary graniczne będą mniejsze od nominalnego.
Krok 1. Konwersja jednostek
Podane odchyłki są w mikrometrach:
- es = −25 μm = −0,025 mm
- ei = −50 μm = −0,050 mm
Krok 2. Obliczenie wymiaru maksymalnego
Wymiar maksymalny wynika z odchyłki górnej:
max = 42,25 + (−0,025) = 42,225 mm.
Krok 3. Obliczenie wymiaru minimalnego
Wymiar minimalny wynika z odchyłki dolnej:
min = 42,25 + (−0,050) = 42,200 mm.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- 42,225–42,500 mm oraz pozostałe zakresy zawierają wartości większe od nominalnego, co przeczy ujemnym odchyłkom podanym w zadaniu.
- Zakresy z końcówkami typu 42,525 / 42,550 mm wskazują na błąd jednostek (potraktowanie μm jak setnych mm) albo na nieuwzględnienie znaku "−".
- Częstą pomyłką jest też zamiana min/max. Tu łatwo to skontrolować: skoro ei ma większą wartość bezwzględną (−50 μm), to daje mniejszy wymiar, czyli minimum.
W praktyce (np. w montażu soczewek) takie obliczenie służy do oceny, czy detal po obróbce mieści się w wymaganej tolerancji oraz czy będzie poprawnie pasował do elementu współpracującego.
