KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 36.
Sterownik PLC przedstawiony na schemacie realizuje program sterowniczy przedstawiony poniżej. Po zadziałaniu czujnika S2 ma nastąpić natychmiastowe zatrzymanie silnika załączanego stycznikiem K1. Przerwanie przewodu łączącego czujnik S2 z wejściem I 0.2 sterownika oznacza
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny podłączenia sterownika PLC oraz fragment programu sterowniczego w języku listy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przerwa przewodu czujnika NO powoduje, że wejście PLC pozostaje w stanie 0 (jak przy czujniku nieaktywnym). Ponieważ w programie jest warunek AN I 0.2, to przy stałym 0 warunek "NOT I 0.2" jest zawsze spełniony, więc wyjście samopodtrzymania nie zostanie wyłączone i silnika nie da się zatrzymać czujnikiem S2.

Pełne wyjaśnienie:

W układzie czujnik S2 jest typu NO (normalnie otwarty). Oznacza to, że w stanie spoczynku jego styk jest rozwarty, a wejście sterownika ma stan logiczny 0. Po zadziałaniu czujnika styk się zwiera i na wejściu pojawia się 1.

Program realizuje klasyczne samopodtrzymanie wyjścia sterującego stycznikiem K1 (Q 0.0): wyjście pozostaje załączone po puszczeniu przycisku START, dopóki spełniony jest warunek zezwolenia na pracę.

Kluczowa jest instrukcja AN I 0.2, czyli logiczne "AND" z negacją wejścia: warunek jest spełniony tylko wtedy, gdy I 0.2 = 0. Gdy S2 zadziała i da I 0.2 = 1, negacja wejścia daje 0 i cały warunek rozłącza samopodtrzymanie, co powinno natychmiast zatrzymać silnik.

Jeżeli jednak nastąpi przerwanie przewodu między S2 a wejściem, sterownik nie "zobaczy" zadziałania czujnika. W praktyce wejście będzie miało stale 0 (tak jakby styk NO był cały czas otwarty). Wtedy "NOT I 0.2" jest stale równe 1 i program nie ma podstawy do wyłączenia Q 0.0 za pomocą S2. Skutek: brak możliwości zatrzymania silnika tym czujnikiem.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "prawidłową pracę układu sterowania silnika." – przerwa przewodu to uszkodzenie wejścia; funkcja STOP realizowana przez S2 nie zadziała, więc praca nie jest prawidłowa.
  • "zatrzymanie silnika po upływie określonego czasu." – w przedstawionej logice nie ma elementu czasowego; efekt wynika bezpośrednio ze stanu wejścia.
  • "natychmiastowe zatrzymanie silnika." – takie zatrzymanie nastąpiłoby przy poprawnym zadziałaniu S2 (I 0.2 = 1), a nie przy przerwanym przewodzie (I 0.2 ≈ 0).

W praktyce, aby wykrywać przerwę przewodu w obwodach istotnych dla bezpieczeństwa, często stosuje się rozwiązania z czujnikami NC lub dodatkowy nadzór ciągłości obwodu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
I 0.2 to adres wejścia cyfrowego PLC w formacie bajt.bit. Oznacza konkretny kanał wejściowy, do którego podłączony jest czujnik (tu: S2). Stan wejścia przyjmuje zwykle 0 lub 1, zależnie od tego, czy obwód jest rozwarty czy zwarty.
Czujnik NO w spoczynku ma styk otwarty, więc PLC widzi zwykle stan 0. Po zadziałaniu styk się zamyka i PLC widzi 1. To ważne przy diagnozie: przerwa przewodu może wyglądać dla PLC tak samo jak brak zadziałania czujnika.
AN to logiczne AND z negacją sygnału wejściowego. Gdy program zawiera warunek AN I 0.2, to zezwolenie na pracę istnieje tylko przy I 0.2 = 0. Jeśli I 0.2 przejdzie na 1, negacja daje 0 i układ wyłącza podtrzymanie wyjścia.
Najczęściej PLC będzie widział na wejściu stan 0 (brak sygnału), czyli tak jakby czujnik NO nie był aktywny. W logice z AN I 0.2 oznacza to, że warunek "NOT I 0.2" pozostaje spełniony i funkcja STOP może przestać działać.
Nie. Zależy od typu czujnika (NO/NC) oraz od tego, jak zaprogramowano logikę. Przy czujniku NO przerwa przewodu bywa "niewidoczna" i wygląda jak stan spoczynkowy. Dlatego w funkcjach bezpieczeństwa stosuje się inne rozwiązania niż proste NO.
Samopodtrzymanie rozpoznasz po tym, że wyjście (np. Q 0.0) występuje w warunku logicznym, który je ustawia, zwykle jako alternatywa dla sygnału START (np. I 0.0 OR Q 0.0). Dzięki temu wyjście pozostaje w stanie 1 po zaniku sygnału startowego.
Najczęstsze to: automatyczne założenie, że przerwa przewodu "zatrzyma maszynę", mylenie NO z NC oraz pomijanie negacji w instrukcjach (np. odczytanie AN jak zwykłe AND). Warto zawsze przeliczyć: co widzi wejście (0/1) w każdym stanie.
NC (normalnie zamknięty) ułatwia wykrycie awarii typu przerwa przewodu: przerwa zwykle powoduje przejście sygnału do stanu "brak zezwolenia", co może zatrzymać układ. Przy NO przerwa przewodu często daje stan jak w spoczynku, więc awaria może pozostać niezauważona.
W praktyce używa się diagnostyki online w środowisku programistycznym PLC: podglądu stanów wejść/wyjść oraz monitorowania sieci/styków w programie. Dodatkowo mierzy się napięcie na zaciskach i sprawdza ciągłość przewodu, aby odróżnić uszkodzenie czujnika od przerwy okablowania.
Skup się na logice: ustal typ czujnika (NO/NC), przypisz stany 0/1 dla "spoczynek" i "zadziałanie", a potem przeanalizuj, co oznacza przerwa przewodu (zwykle brak sygnału). Następnie sprawdź, czy w programie warunek jest negowany (NOT/AN), bo to zmienia wnioski.
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Przerwa przewodu czujnika NO powoduje, że wejście PLC pozostaje w stanie 0 (jak przy czujniku nieaktywnym)."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (opis języków PLC i zasad tworzenia wyrażeń logicznych).

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne do IEC 61131-3 (języki PLC, w tym STL/IL)
  • Instrukcje programowania PLC producenta używanego w pracowni (lista instrukcji logicznych)
  • Ćwiczenia z tworzenia i analizy układów samopodtrzymania na stycznikach

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego