W recepturze aptecznej stężenie procentowe maści najczęściej rozumie się jako % m/m (procent masowy). Oznacza to, że porównujemy masę substancji czynnej do masy całego gotowego preparatu, a nie tylko do masy podłoża.
Algorytm jest stały:
- odczytaj z recepty masę kwasu salicylowego (mSA),
- ustal masę całkowitą maści po sporządzeniu (mcałk), co w praktyce często wynika z zapisu typu "do … g" lub sumy wszystkich składników,
- oblicz ułamek masowy i zamień na procent: % = (mSA / mcałk) × 100.
W tym zadaniu po podstawieniu wartości z recepty otrzymuje się wynik 5,0%. Taki rezultat oznacza, że na każde 100 g gotowej maści przypada 5 g kwasu salicylowego (lub równoważny stosunek mas).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- 2,5% zwykle wynika z pomyłki polegającej na przyjęciu podwójnie większej masy całkowitej albo omyłkowego podzielenia przez niewłaściwą wartość (np. przez masę "połowy" preparatu).
- 7,5% często pojawia się, gdy błędnie zsumuje się składniki (np. pominie się część podłoża) albo zastosuje niepoprawne zaokrąglenia w trakcie rachunków.
- 10,0% bywa skutkiem mylenia relacji 1:10 z 1:20, utożsamienia procentów z ułamkiem bez przeliczenia, albo podzielenia przez masę samego podłoża zamiast przez masę całego preparatu.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj, czy procent liczysz od masy całej maści. Jeśli w recepcie występuje zapis "ad", najpierw ustal masę końcową, dopiero potem licz stężenie.
