KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 40.
Stężenie procentowe roztworu otrzymanego po rozpuszczeniu 25 g jodku potasu w 100 cm3 wody destylowanej (o gęstości 1 g/cm3) wynosi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stężenie procentowe masowe liczymy ze wzoru: w% = (m substancji / m roztworu)·100%. Masa wody: 100 cm3·1 g/cm3 = 100 g. Masa roztworu: 25 g + 100 g = 125 g. Zatem w% = (25/125)·100% = 20%, więc poprawne jest 20%.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu chodzi o stężenie procentowe masowe (często zapisywane jako % m/m), czyli jaki procent masy całego roztworu stanowi substancja rozpuszczona.

Krok 1: oblicz masę rozpuszczalnika (wody)
Podano objętość wody 100 cm3 oraz jej gęstość 1 g/cm3. Korzystamy z zależności m = ρ·V:
m(wody) = 1 g/cm3 · 100 cm3 = 100 g.

Krok 2: oblicz masę roztworu
Masa roztworu to suma mas składników (w tym prostym ujęciu szkolnym):
m(roztworu) = m(jodku potasu) + m(wody) = 25 g + 100 g = 125 g.

Krok 3: oblicz stężenie procentowe
Stężenie procentowe masowe:
w% = (m(substancji) / m(roztworu)) · 100%
Podstawiamy:
w% = (25 g / 125 g) · 100% = 0,2 · 100% = 20%.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • 25% pojawia się, gdy ktoś błędnie przyjmie, że "25 g w 100 cm3" oznacza automatycznie 25% lub gdy omyłkowo podzieli 25 przez 100 zamiast przez masę roztworu (125 g).
  • 2,5% to typowy skutek przesunięcia przecinka lub błędnego podzielenia wyniku jeszcze raz przez 10; nie wynika z prawidłowego wzoru.
  • 75% mogłoby wyjść przy odwróceniu ułamka (125/25) albo przy pomyleniu "ile % stanowi woda" z "ile % stanowi substancja".

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj, czy w mianowniku jest masa roztworu, a nie tylko masa wody lub sama liczba 100 z treści.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj wzoru w% = (m substancji / m roztworu)·100%. Najpierw policz masę rozpuszczalnika (np. z gęstości: m=ρ·V), potem masę roztworu jako sumę mas składników i dopiero wykonaj dzielenie oraz pomnóż przez 100%.
To gęstość: 1 cm3 wody ma masę 1 g. Dzięki temu można zamienić objętość na masę, np. 100 cm3 → 100 g. To kluczowe, gdy stężenie liczone jest jako procent masowy, a w treści podano objętość.
Bo procent masowy mówi, jaki udział w całej masie roztworu ma substancja rozpuszczona. Gdyby w mianowniku była tylko masa wody, liczyłbyś inną wielkość (odniesienie do rozpuszczalnika), co daje zawyżony wynik.
Stosuje się zależność m = ρ·V. Jeśli ρ = 1 g/cm3, to m = 1·100 = 100 g. W praktyce laboratoryjnej 1 cm3 = 1 mL, więc 100 cm3 to 100 mL wody.
Nie dla procentu masowego. Masa roztworu to 25 g + 100 g = 125 g, więc udział 25 g w 125 g wynosi 20%. Wynik 25% pojawia się, gdy ktoś błędnie dzieli przez 100 (masę wody) zamiast przez masę roztworu.
Najczęściej myli się % m/m z % v/v, pomija masę rozpuszczalnika albo automatycznie przyjmuje, że "x g na 100" daje x%. Inna typowa pomyłka to odwrócenie ułamka lub błąd w przeliczeniu objętości na masę.
Masa roztworu to suma mas składników: m(roztworu)=m(substancji)+m(rozpuszczalnika). W zadaniach szkolnych zwykle przyjmuje się addytywność mas. Jeśli masz objętość wody, najpierw liczysz jej masę z gęstości.
Procent masowy bywa wygodny przy przygotowaniu mieszanin i roztworów "wagowo", np. gdy dozujesz substancje na wadze i chcesz kontrolować udział masowy składników. Molowość częściej stosuje się w obliczeniach reakcji i miareczkowaniu.
Oceń proporcję: jeśli substancji jest 25 g, a całość 125 g, to to dokładnie 1/5, czyli 20%. Wynik musi być mniejszy niż 25% (bo mianownik jest większy niż 100) i zdecydowanie nie może być bliski 75%.
W typowych zadaniach egzaminacyjnych na poziomie technikum tak się przyjmuje, jeśli nie podano inaczej. Ewentualne zmiany objętości po rozpuszczeniu zwykle nie wpływają na procent masowy, bo liczy się masy, a nie objętości.
info

Około 63% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Stężenie procentowe masowe liczymy ze wzoru: w% = (m substancji / m roztworu)·100%."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Stężenie procentowe" – definicja i ogólny sposób obliczania, https://pl.wikipedia.org/wiki/St%C4%99%C5%BCenie_procentowe (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL): "Gęstość" – zależność m = ρ·V i jednostki, https://pl.wikipedia.org/wiki/G%C4%99sto%C5%9B%C4%87 (dostęp: 2026-02-28)
  • IUPAC Gold Book: hasło "mass concentration" / definicje wielkości stężeń (kontekst terminologiczny), https://goldbook.iupac.org/ (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki i repetytoria z chemii ogólnej: działy o roztworach i sposobach wyrażania stężenia
  • Zbiory zadań rachunkowych z chemii (stężenia: % m/m, molowe, masowe)
  • Tablice chemiczne: definicje i wzory na stężenia oraz jednostki

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego