KWALIFIKACJA ROL2 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 10.
Stopnień sprężania wynoszący 20 i wymuszone przez sprężarkę dostarczanie świeżego ładunku to charakterystyczne cechy silnika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Silnik wysokoprężny charakteryzuje się zwykle wysokim stopniem sprężania (rzędu kilkunastu–ponad 20), bo zapłon paliwa następuje od temperatury sprężonego powietrza.
Doładowanie oznacza wymuszone dostarczanie świeżego ładunku sprężarką (np. turbosprężarką), więc zestaw tych cech wskazuje na silnik wysokoprężny doładowany.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie łączy dwie informacje: stopień sprężania ≈ 20 oraz wymuszone dostarczanie świeżego ładunku sprężarką. Pierwsza cecha jest typowa dla silników wysokoprężnych (ZS), ponieważ w tym typie silnika zapłon paliwa następuje samoczynnie dzięki wysokiej temperaturze sprężonego powietrza. Aby osiągnąć warunki do samozapłonu, konstrukcyjnie stosuje się wyższe stopnie sprężania niż w silnikach z zapłonem iskrowym.

Druga cecha – "wymuszone przez sprężarkę dostarczanie świeżego ładunku" – opisuje doładowanie. Doładowanie polega na sprężaniu powietrza (lub mieszanki w wybranych rozwiązaniach) przed wprowadzeniem do cylindra, co zwiększa masę ładunku w jednostce czasu. W praktyce w pojazdach i maszynach rolniczych najczęściej spotyka się turbosprężarki, ale ogólne pojęcie obejmuje także sprężarki mechaniczne.

Dlatego poprawna odpowiedź to: wysokoprężnego doładowanego – jednocześnie spełnia warunek wysokiego stopnia sprężania (charakterystyczny dla ZS) oraz warunek wymuszonego napełniania cylindrów (cecha doładowania).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Wysokoprężny wolnossący – pasuje do wysokiego stopnia sprężania, ale nie spełnia warunku wymuszonego dostarczania ładunku sprężarką; wolnossący zasysa powietrze dzięki podciśnieniu w cylindrze.
  • Niskoprężny gaźnikowy – silnik gaźnikowy dotyczy klasycznych rozwiązań ZI; "niskoprężny" nie koresponduje z wartością 20, a gaźnik nie jest typowym rozwiązaniem dla maszyn rolniczych z dużym stopniem sprężania.
  • Niskoprężny wtryskowy – sam "wtrysk" nie przesądza o byciu wysokoprężnym; wtrysk może występować także w silnikach ZI. Natomiast określenie "niskoprężny" stoi w sprzeczności z podanym stopniem sprężania i z ideą ZS.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się jednocześnie wysoki stopień sprężania oraz informacja o sprężarce w dolocie, szukaj odpowiedzi łączącej ZS i doładowanie, a nie tylko jednego z tych elementów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stopień sprężania to stosunek objętości cylindra, gdy tłok jest w dolnym martwym położeniu, do objętości, gdy jest w górnym. W praktyce opisuje, jak bardzo sprężane jest powietrze (lub mieszanka), co wpływa na temperaturę sprężania, sprawność oraz sposób zapłonu.
W silniku wysokoprężnym (ZS) zapłon następuje samoczynnie od temperatury sprężonego powietrza, więc potrzebne jest mocniejsze sprężanie. W silniku z zapłonem iskrowym (ZI) zbyt duży stopień sprężania zwiększa ryzyko spalania stukowego, dlatego typowo jest on niższy.
Doładowanie oznacza sprężanie powietrza w dolocie (np. turbosprężarką lub sprężarką mechaniczną), aby zwiększyć ilość tlenu w cylindrach. Dzięki temu rośnie moc i moment obrotowy, a silnik może efektywniej pracować przy dużym obciążeniu, typowym dla maszyn rolniczych.
Silnik wolnossący nie ma urządzenia sprężającego powietrze w dolocie. W doładowanym zwykle występuje turbosprężarka/sprężarka oraz przewody dolotowe o większej średnicy, często także chłodnica powietrza doładowującego (intercooler). W diagnostyce ważne są też objawy: spadek mocy i dymienie przy usterkach doładowania.
Nie. Wtrysk paliwa może występować zarówno w silnikach wysokoprężnych (wtrysk oleju napędowego), jak i w silnikach z zapłonem iskrowym (wtrysk benzyny). O rodzaju silnika decyduje głównie sposób zapłonu (samoczynny vs iskrowy) oraz cechy konstrukcyjne, np. typowe wartości stopnia sprężania.
Najczęstsze to: nieszczelność przewodów dolotowych, uszkodzenie turbiny/sprężarki, zapchany filtr powietrza, zanieczyszczony intercooler, awarie sterowania ciśnieniem doładowania oraz problemy z zaworami/regulacją przepływu spalin. Objawy często nasilają się pod obciążeniem.
Maszyny rolnicze pracują długo pod dużym obciążeniem i potrzebują wysokiego momentu obrotowego przy niskich/średnich obrotach. Silniki wysokoprężne dobrze spełniają te wymagania, a doładowanie pomaga zwiększyć ilość powietrza w cylindrach, co poprawia osiągi i utrzymanie mocy w trudnych warunkach pracy.
Świeży ładunek (głównie powietrze w ZS) dostarcza tlen potrzebny do spalania paliwa. Im większa masa powietrza trafi do cylindra, tym większy potencjał wytworzenia energii spalania (przy odpowiedniej dawce paliwa). Doładowanie zwiększa masę ładunku, co przekłada się na moc i moment.
Jeśli przy dodawaniu gazu pod obciążeniem pojawia się wyraźne czarne dymienie i jednocześnie spada moc, może to oznaczać zbyt małą ilość powietrza (np. nieszczelność dolotu, słabe doładowanie). Wtedy paliwo nie dopala się prawidłowo. Diagnostykę zaczyna się od dolotu i filtra powietrza.
Ucz się porównawczo: ZI vs ZS (zapłon, stopień sprężania, paliwo), wolnossący vs doładowany (elementy układu dolotowego i objawy usterek). Pomaga tworzenie tabel: cecha → typ silnika. Ćwicz też rozpoznawanie po opisach, nie tylko po nazwach.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 45% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • John B. Heywood, "Internal Combustion Engine Fundamentals", 2nd edition, rozdziały dotyczące silników ZS oraz stopnia sprężania i procesu spalania, 2018.
  • Bosch, "Bosch Automotive Handbook", rozdziały dotyczące silników Diesla oraz układów doładowania, wydanie aktualne (zależnie od edycji).

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z budowy silników spalinowych (ZI/ZS) dla szkół rolniczych
  • Instrukcje obsługi (DTR) ciągników i maszyn rolniczych z silnikiem turbodoładowanym
  • Katalogi serwisowe i opisy układów doładowania (turbosprężarka, sprężarka, intercooler)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego