KWALIFIKACJA ROL10 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 12.
Stosując metody hodowlane zapobiegania porażeniu plantacji głownią kukurydzy, należy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Metody hodowlane zapobiegania chorobom polegają głównie na doborze odmian o większej odporności. Dlatego właściwe jest wysiewanie odmian odpornych na głownię. Monokultura zwiększa ryzyko chorób, zaprawianie to metoda chemiczna, a niszczenie roślin to metoda mechaniczno-sanitarna, nie hodowlana.

Pełne wyjaśnienie:

W ochronie roślin rozróżnia się kilka grup działań: hodowlane (odmianowe), agrotechniczne, mechaniczne/sanitarne oraz chemiczne. Pytanie dotyczy wyłącznie metod hodowlanych, czyli takich, które wykorzystują cechy genetyczne roślin uprawnych (np. odporność lub tolerancję na patogeny) uzyskane w procesie hodowli i doboru odmian.

Odpowiedź "wysiewać odmiany wczesne odporne na tę chorobę" pasuje do tej definicji, bo opiera się na doborze odmiany o cechach ograniczających porażenie (odporność). W praktyce rolniczej jest to jedna z podstawowych form profilaktyki: wybór właściwego materiału odmianowego pozwala zmniejszyć presję choroby bez wykonywania dodatkowych zabiegów w polu.

Pozostałe propozycje nie są metodami hodowlanymi:

  • "uprawiać kukurydzę w monokulturze" – to rozwiązanie agrotechniczne/organizacyjne, które zwykle zwiększa ryzyko narastania agrofagów i chorób w kolejnych latach, więc nie jest działaniem zapobiegawczym w tym sensie.
  • "zaprawiać ziarno przed wysiewem" – zaprawianie jest zabiegiem z zakresu ochrony chemicznej (zastosowanie środka ochrony roślin na materiale siewnym), a nie metodą hodowlaną.
  • "stosować mechaniczne metody niszczenia porażonych roślin" – to działania mechaniczne/sanitarne ograniczające źródła infekcji, ale nie wynikające z hodowli odmian.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się sformułowanie "metody hodowlane", szukaj odpowiedzi związanej z odmianą, odpornością, tolerancją lub materiałem odmianowym, a nie z zabiegami wykonywanymi w polu czy stosowaniem środków chemicznych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Metody hodowlane (odmianowe) polegają na wykorzystywaniu cech genetycznych roślin, głównie odporności lub tolerancji na choroby i szkodniki. W praktyce oznacza to dobór odmian mniej podatnych oraz stosowanie kwalifikowanego materiału odmianowego, aby ograniczyć ryzyko strat bez dodatkowych zabiegów.
Odmiana odporna ma cechy, które utrudniają patogenowi rozwój lub ograniczają objawy choroby. Dzięki temu nawet przy obecności źródła infekcji skala porażenia może być mniejsza. To profilaktyka "u podstaw" – działa od początku sezonu i nie wymaga interwencji w późniejszym terminie.
Nie. Zaprawianie ziarna przed siewem polega na zastosowaniu środka ochrony roślin na materiale siewnym, więc jest to metoda chemiczna. W zadaniach egzaminacyjnych często bywa mylona z "metodami związanymi z siewem", ale klasyfikacyjnie nie należy do metod hodowlanych.
Metody mechaniczne dotyczą działań fizycznych w polu (np. usuwanie, niszczenie, podcinanie, rozdrabnianie resztek). Metody hodowlane dotyczą doboru odmian i ich cech (odporność, tolerancja, wczesność). Jeśli w odpowiedzi jest "zabieg", zwykle nie jest to metoda hodowlana.
Monokultura sprzyja kumulacji patogenów i ich przetrwalników w środowisku oraz utrzymuje stałego żywiciela na tym samym polu. W efekcie presja chorób w kolejnych latach może rosnąć. Z punktu widzenia profilaktyki chorób częściej zaleca się zmianowanie jako element ograniczania źródeł infekcji.
Najczęściej wymienia się: dobór odmiany (metoda hodowlana), właściwe zmianowanie i agrotechnikę, utrzymanie higieny pola (działania sanitarne) oraz racjonalne stosowanie środków ochrony roślin, jeśli są potrzebne. Kluczem jest łączenie metod w sposób planowy.
Odporność odmianowa to zdolność rośliny do ograniczania infekcji lub rozwoju choroby dzięki jej cechom. W praktyce oznacza to mniejsze ryzyko porażenia i strat plonu, ale nie zawsze "brak choroby". Odporność bywa względna, dlatego nadal ważne są inne elementy dobrej praktyki rolniczej.
Dobór odmiany jest kluczowy, gdy w gospodarstwie lub regionie choroba występowała wcześniej, gdy warunki pogodowe sprzyjają infekcjom lub gdy ograniczone są możliwości innych działań (np. brak możliwości szybkich zabiegów). To decyzja podejmowana przed sezonem, wpływająca na cały cykl produkcji.
Najczęściej wybiera się odpowiedzi "okołosiewne", np. zaprawianie, bo kojarzą się z materiałem siewnym. Innym błędem jest traktowanie każdej metody niechemicznej jako hodowlanej. Na egzaminie warto pamiętać: hodowlane = cechy odmiany, a nie zabieg wykonany przez rolnika.
Ucz się przez porządkowanie: zrób tabelę metod hodowlanych, agrotechnicznych, mechanicznych i chemicznych oraz dopisz po 3–5 przykładów. Ćwicz rozpoznawanie "słów sygnałów" w pytaniach (np. "hodowlane" = odmiana/odporność). Rozwiązuj testy i analizuj, dlaczego inne metody nie pasują.
info

Statystycznie 42% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że metody hodowlane zapobiegania chorobom polegają głównie na doborze odmian o większej odporności.

Źródła:

  • EPPO Global Database: Ustilago maydis (disease information and management) - https://gd.eppo.int/taxon/USTIMA (dostęp: 2026-02-27)
  • USDA ARS (Agricultural Research Service): Common smut of corn (general information on disease and management) - https://www.ars.usda.gov (wyszukiwanie hasła: "common smut corn management") (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i materiały dydaktyczne z ochrony roślin dla szkół rolniczych (działy: choroby kukurydzy, metody profilaktyki)
  • Materiały szkoleniowe z integrowanej ochrony roślin (IPM) dotyczące kukurydzy
  • Karty charakterystyki i etykiety-instrukcje środków do zaprawiania materiału siewnego (dla zrozumienia, że to metoda chemiczna)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego