KWALIFIKACJA ELE2 - WRZESIEŃ 2014 (test 2)

PYTANIE NR 11.
Strzałka na rysunku wskazuje
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny obwodu sterowania typu drabinkowego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Przycisk zwierny" (NO) ma w spoczynku styki rozwarte i po naciśnięciu je domyka.
Na wskazanym symbolu widać styk otwarty oraz oznaczenie napędu ręcznego (kształt "T"), co odróżnia go od styku pomocniczego sterowanego cewką oraz od przycisku rozwiernego (NC).

Pełne wyjaśnienie:

Na schematach sterowania (często w postaci układu drabinkowego) przycisk zwierny to łącznik ręczny, którego styki w stanie spoczynku są rozwarte, a po naciśnięciu zostają zwarte, czyli obwód się zamyka. W opisie odpowiada temu oznaczenie NO (Normally Open).

Wskazany na rysunku element ma dwie istotne cechy symbolu:

  • w samym styku widoczna jest przerwa (czyli styk narysowany jako otwarty w stanie spoczynku),
  • nad stykiem znajduje się znak napędu ręcznego charakterystyczny dla przycisku (często rysowany jako "T").

To zestawienie jednoznacznie wskazuje na przycisk zwierny, a nie na styk pomocniczy.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "przycisk rozwierny." opisuje przycisk typu NC, w którym w spoczynku styk jest zamknięty, a dopiero naciśnięcie go rozłącza. Graficznie w stanie spoczynku nie powinien wyglądać jak styk otwarty.
  • "styk pomocniczy zwierny." to styk należący do przekaźnika/stycznika, sterowany pośrednio (np. zadziałaniem cewki), bez własnego ręcznego napędu. Na symbolu styku pomocniczego nie występuje oznaczenie "T" typowe dla przycisku.
  • "styk pomocniczy rozwierny." również dotyczy styku pomocniczego (NC), czyli elementu zależnego od aparatu wykonawczego, a nie ręcznego przycisku. Błędne jest zarówno sterowanie (nie ręczne), jak i stan styku w spoczynku.

W praktyce rozróżnienie NO/NC jest kluczowe: przycisk zwierny bywa używany jako START, a przycisk rozwierny jako STOP. Umiejętność czytania symboli minimalizuje ryzyko błędnego podłączenia lub diagnozy w obwodach sterowania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przycisk zwierny (NO) to łącznik ręczny, którego styk w spoczynku jest rozwarty, a po naciśnięciu zamyka obwód. Na schemacie zwykle widać przerwę w torze prądowym oraz oznaczenie napędu ręcznego (np. symbol "T").
Przycisk rozwierny (NC) ma w stanie spoczynku styk zamknięty, więc obwód jest ciągły. Dopiero naciśnięcie powoduje rozwarcie styku i przerwanie obwodu. To typowy wybór dla funkcji STOP i obwodów bezpieczeństwa.
Przycisk ma oznaczenie napędu ręcznego (często znak "T" nad stykiem). Styk pomocniczy jest elementem przekaźnika lub stycznika i zwykle nie ma takiego napędu. Oba mogą być NO/NC, więc trzeba patrzeć na sposób sterowania w symbolu.
START ma jedynie chwilowo podać sygnał do zadziałania cewki lub układu. Przycisk zwierny (NO) jest w spoczynku rozłączony, a po naciśnięciu zamyka obwód na czas naciśnięcia. Dalej pracę często podtrzymuje styk pomocniczy (samopodtrzymanie).
Najczęściej myli się znaczenie przerwy i linii w symbolu styku oraz ignoruje się stan "spoczynkowy" symbolu. Drugim błędem jest utożsamianie każdego styku NO/NC ze stykiem pomocniczym i pomijanie znaku napędu ręcznego, który wskazuje na przycisk.
W praktyce tak: NO odpowiada określeniu zwierny (normalnie otwarty), a NC odpowiada określeniu rozwierny (normalnie zamknięty). W zadaniach egzaminacyjnych mogą wystąpić oba zapisy, warto znać oba.
Styki pomocnicze stosuje się do sterowania innymi obwodami, sygnalizacji i blokad. Zwierny (NO) często robi samopodtrzymanie lub włącza lampkę po zadziałaniu, a rozwierny (NC) rozłącza inny obwód po zadziałaniu aparatu. Są sterowane pośrednio (np. cewką).
Napęd ręczny wskazuje, że element jest obsługiwany przez człowieka (przycisk), a nie automatycznie przez aparat (np. stycznik). To pozwala odróżnić "przycisk zwierny/rozwierny" od "styku pomocniczego zwiernego/rozwiernego", mimo że same styki mogą wyglądać podobnie.
Zwykle STOP jest włączony szeregowo jako NC, aby łatwo przerwać obwód sterowania. START jest NO i podaje impuls do cewki. Po zadziałaniu cewki, równoległy styk pomocniczy NO podtrzymuje zasilanie (samopodtrzymanie). Takie układy spotyka się w sterowaniu urządzeń.
Ćwicz rozpoznawanie symboli: przyciski, styki NO/NC, cewki, zabezpieczenia. Zawsze oceniaj symbol w stanie spoczynku i szukaj elementu rozpoznawczego (np. napęd ręczny). Pomaga też rysowanie własnych mini-schematów i nazywanie elementów na głos.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 66% zdających egzamin. średnie

Materiały:

  • Norma/słownik symboli graficznych dla schematów elektrycznych (PN-EN 60617 / IEC 60617) – przegląd symboli łączników i przycisków
  • Podręcznik do podstaw elektrotechniki i automatyki: łączniki, styki, schematy drabinkowe
  • Zestawy ćwiczeń: rozpoznawanie NO/NC na schematach oraz proste układy START/STOP z samopodtrzymaniem

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego