KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 19.
Stycznikowy układ sterowania silnikiem, przedstawiony na schemacie, nie działa prawidłowo. W tabeli zestawiono wyniki pomiarów dla tego układu. Na ich podstawie można stwierdzić, że przyczyną niesprawności układu jest uszkodzenie
Ilustracja przedstawia schemat stycznikowego układu sterowania silnikiem wraz z tabelą wyników pomiarów rezystancji.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W układach stycznikowych wnioskuje się z pomiarów w obwodzie sterowania i mocy.
Jeżeli z tabeli wynika, że sterowanie doprowadza poprawne warunki zadziałania, a element wykonawczy nadal nie przełącza, najbardziej prawdopodobną przyczyną jest uszkodzenie tego stycznika (tu: 2S), a nie bezpiecznika lub silnika.

Pełne wyjaśnienie:

W stycznikowym układzie sterowania silnikiem diagnozę wykonuje się, porównując to, co powinno się dziać w obwodzie sterowania (np. pojawienie się zasilania na cewce, zamknięcie styków pomocniczych, prawidłowe warunki podtrzymania), z tym, co faktycznie dzieje się w obwodzie mocy (czy styki główne podają zasilanie na silnik).

Wniosek o uszkodzeniu "stycznika 2S" jest uzasadniony wtedy, gdy z zestawionych pomiarów wynika typowy obraz: układ sterowania generuje sygnał/warunki do zadziałania 2S, ale po stronie styków 2S nie ma oczekiwanej zmiany stanu (brak przełączenia, brak przewodzenia w torze, brak reakcji elementu wykonawczego). W takiej sytuacji usterka dotyczy samego stycznika 2S (np. uszkodzona cewka, mechanizm lub styki), a nie elementów zasilania czy odbiornika.

  • Odpowiedź "stycznika 1S" byłaby właściwa, gdyby z pomiarów wynikało, że to pierwszy stopień/tor sterowania nie realizuje zadziałania (np. brak warunków na cewce 1S lub nieprawidłowe przełączenie 1S). Jeżeli jednak tabela wskazuje poprawne warunki pracy wcześniejszego stopnia, 1S nie jest główną przyczyną.
  • Odpowiedź "bezpiecznika" pasuje do sytuacji, gdy w ogóle brakuje zasilania w danym obwodzie (sterowania lub mocy). Jeżeli pomiary pokazują obecność napięć/ciągłość tam, gdzie powinny być, bezpiecznik nie wyjaśnia niesprawności.
  • Odpowiedź "silnika" jest typowa przy błędzie polegającym na przeniesieniu winy na odbiornik. Uszkodzony silnik zwykle daje inny zestaw objawów (np. pobór prądu, zabezpieczenia, brak ciągłości uzwojeń), natomiast w zadaniu decydują wskazania dotyczące przełączania elementu sterującego.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać zasadę: jeżeli sterowanie "wydaje polecenie", a element wykonawczy nie zmienia stanu, podejrzenie pada na ten element wykonawczy (tu: konkretny stycznik). Zawsze jednak trzeba opierać się na danych z tabeli pomiarów i schemacie, a nie na najczęściej psujących się częściach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To układ elektryczny, w którym stycznik (lub kilka styczników) załącza/rozłącza zasilanie silnika w torze mocy, a decyzja o załączeniu wynika z obwodu sterowania (przyciski, czujniki, przekaźniki, blokady). Rozdzielenie sterowania i mocy ułatwia diagnostykę.
Wskazówką jest sytuacja, gdy warunki zadziałania są spełnione (np. obecne zasilanie/sterowanie cewki), a stycznik nie przełącza styków lub nie ma przewodzenia w torze, który powinien się zamknąć. Wtedy podejrzewa się cewkę, styki lub mechanikę stycznika.
Bezpiecznik jest typową przyczyną braku zasilania, ale jeśli w tabeli pomiarów widać obecność napięć w kluczowych punktach obwodu, to bezpiecznik nie tłumaczy usterki. Wtedy trzeba szukać elementu, który mimo poprawnego sterowania nie wykonuje przełączenia.
Najczęściej są to oznaczenia kolejnych styczników w układzie (np. pierwszy i drugi). Litera może zależeć od przyjętej konwencji, a cyfra rozróżnia elementy. Żeby dobrze odpowiedzieć na zadanie, trzeba powiązać 1S i 2S z ich stykami oraz cewkami na schemacie.
Zwykle kluczowe są: sprawdzenie zasilania obwodu sterowania, obecności napięcia na cewce stycznika w momencie załączania, ciągłości toru sterowania (przyciski, blokady), oraz czy po zadziałaniu stycznika pojawia się zasilanie w torze mocy. To pozwala zawęzić miejsce usterki.
Może, ale zwykle towarzyszą temu inne objawy (np. zadziałanie zabezpieczeń, nietypowy prąd, brak ciągłości uzwojeń). W zadaniach opartych na tabeli pomiarów często rozstrzygające jest to, czy tor mocy w ogóle jest załączany przez stycznik. Jeśli nie, winny bywa stycznik, nie silnik.
Jeśli cewka nie dostaje właściwego zasilania lub ma przerwę, stycznik nie "zadziała" mechanicznie. Jeśli natomiast cewka zadziała, ale styk nie przewodzi (lub ma duży spadek), problemem mogą być zużyte/przypalone styki albo uszkodzony mechanizm. Rozróżnia się to pomiarami i obserwacją działania.
Częste są: wybór "bezpiecznika" bez sprawdzenia, czy zasilanie jest obecne; mylenie obwodu sterowania z torem mocy; pomijanie zależności między cewką a stykami; oraz zakładanie, że skoro silnik nie działa, to silnik jest uszkodzony. Pomaga czytanie schematu krok po kroku.
Ćwicz czytanie schematów: identyfikuj cewkę, styki NO/NC, podtrzymanie i blokady. Ucz się typowych scenariuszy usterek i tego, jakie dają wyniki pomiarów. Na egzaminie zapisuj logiczny łańcuch: zasilanie → sterowanie → zadziałanie cewki → przełączenie styków → zasilanie silnika.
Bo sprawdza umiejętność diagnostyki w realnym układzie: teoria mówi, jak stycznik działa, a schemat i pomiary pokazują, co jest połączone i jakie są objawy. Dopiero zestawienie tych informacji pozwala wskazać konkretny uszkodzony element, a nie ogólną kategorię przyczyny.
info

Około 59% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z elektrotechniki i automatyki: styczniki, przekaźniki, obwody sterowania
  • Instrukcje serwisowe i dokumentacje producentów styczników (ogólne zasady diagnostyki: cewka, styki, blokady)
  • Zestawy ćwiczeń z czytania schematów sterowania i diagnostyki na podstawie pomiarów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego