KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 35.
W układzie, którego schemat przedstawiono na rysunku, załączenie lampki sygnalizacyjnej H1 nie nastąpi, gdy wciśnięty jest przycisk S1 oraz
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny, który jest częścią pytania egzaminacyjnego związanego z kwalifikacją E3 dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Lampka H1 załącza się tylko wtedy, gdy spełnione są wszystkie warunki wynikające ze schematu: wciśnięcie S1 oraz właściwa kombinacja stanów czujników.
Przy stanie "nieaktywny 1B2 i aktywny 2B2" (przy wciśniętym S1) warunek z rysunku nie zostaje spełniony, więc H1 nie otrzymuje zasilania i nie świeci.

Pełne wyjaśnienie:

W tego typu zadaniach kluczowe jest odczytanie z rysunku, jakim warunkiem logicznym sterowana jest lampka sygnalizacyjna H1. Samo wciśnięcie przycisku S1 zwykle jest tylko jednym z warunków (np. "zgoda na start", "test", "potwierdzenie"), natomiast czujniki 1B2 i 2B2 tworzą dodatkową blokadę lub warunek poprawnego położenia/obecności elementu.

Skoro pytanie brzmi, kiedy załączenie H1 nie nastąpi przy wciśniętym S1, trzeba szukać takiej kombinacji stanów czujników, która według schematu przerywa tor sterowania albo nie spełnia wymaganego układu zależności (np. wymaganego AND/OR między sygnałami).

Odpowiedź "nieaktywny jest czujnik 1B2 i aktywny czujnik 2B2" wskazuje dokładnie tę kombinację, która – zgodnie z rysunkiem – powoduje niespełnienie warunku załączenia H1. W praktyce oznacza to, że mimo wciśnięcia S1 układ "widzi" stany wejść jako niewłaściwe i nie dopuszcza sygnalizacji.

  • Odpowiedź "nieaktywne są czujniki 2B2 i 1B2" jest błędna, jeśli z rysunku wynika, że brak aktywności obu czujników odpowiada stanowi spoczynkowemu, w którym tor sterowania może zostać domknięty po wciśnięciu S1.
  • Odpowiedź "aktywne są czujniki 2B2 i 1B2" jest błędna, jeśli schemat przewiduje, że jednoczesna aktywacja obu czujników spełnia warunek (np. potwierdza dwa położenia lub dwie zgody), a więc H1 mogłaby się wtedy załączyć.
  • Odpowiedź "aktywny jest czujnik 1B2 i nieaktywny czujnik 2B2" jest błędna, jeśli jest to kombinacja dopuszczająca pracę (przeciwna do blokującej) albo jeśli tylko ta konfiguracja odpowiada poprawnemu położeniu elementu według rysunku.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zaznacz na schemacie, które styki elementów 1B2/2B2 są użyte (NO czy NC) i czy są połączone szeregowo czy równolegle. To natychmiast przekłada się na warunek "kiedy świeci" oraz "kiedy nie świeci" H1.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej "aktywny" oznacza stan, w którym czujnik wykrywa obiekt/położenie i zmienia stan wyjścia (np. przewodzi lub podaje sygnał). "Nieaktywny" to stan przeciwny. W zadaniach trzeba to zawsze odnieść do schematu: istotne jest, czy wykorzystano styk NO czy NC oraz jak jest wpięty w obwód.
Trzeba prześledzić tor sterowania H1: od źródła zasilania przez przycisk S1 i elementy zależne (np. styki czujników 1B2 i 2B2) aż do H1. Jeśli w danej konfiguracji stanów wszystkie wymagane styki "zamykają" tor, H1 dostaje zasilanie i świeci; gdy choć jeden warunek nie jest spełniony, H1 nie załączy się.
W wielu układach S1 jest tylko warunkiem koniecznym, ale nie wystarczającym. Schemat często zawiera blokady (interlock) od czujników, które mają potwierdzić bezpieczny lub poprawny stan maszyny. Jeśli czujniki sygnalizują stan niedozwolony, układ nie dopuści załączenia sygnalizacji H1 mimo wciśnięcia S1.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie NO z NC (czy styk jest zwarty w spoczynku), zakładanie że "aktywny" zawsze znaczy "styk zamknięty", ignorowanie połączenia szeregowego/równoległego oraz nieuwzględnienie negacji w treści ("nie nastąpi"). Pomaga zapisanie warunku w postaci prostej logiki AND/OR.
Zwykle nie. To schemat rozstrzyga, czy czujniki działają jako warunek AND (szeregowo), OR (równolegle) albo jako blokada z wykorzystaniem styków NC. Bez rysunku nie wiadomo, które styki i w jakiej konfiguracji zastosowano, więc nie da się wiarygodnie wskazać kombinacji stanów powodującej brak załączenia H1.
Wskazuje na to sposób włączenia ich styków w tor sterowania: jeśli przerwanie sygnału z czujnika powoduje rozwarcie obwodu i uniemożliwia zasilenie H1 lub cewki przekaźnika/stycznika, pełnią funkcję blokady. Dodatkową wskazówką są opisy typu "STOP", "E-STOP", "interlock", ale decyduje połączenie na schemacie.
Najpierw ustal, które elementy są w szeregu (to odpowiada logicznemu AND: wszystkie muszą "przepuścić" sygnał), a które równolegle (to OR: wystarczy jeden tor). Następnie uwzględnij, czy styk jest NO czy NC (negacja). Na końcu porównaj otrzymany warunek z podanymi kombinacjami stanów czujników.
Gdy w schemacie wykorzystano styk normalnie zamknięty (NC) albo gdy logika wejścia jest odwrócona (np. czujnik w stanie aktywnym rozłącza tor sterowania jako blokadę). Dlatego nie wolno zakładać, że "aktywny" zawsze = "zamknięty styk". Trzeba patrzeć na symbol styku i jego pozycję spoczynkową w schemacie.
Lampka H1 często informuje o stanie maszyny (np. gotowość, błąd, zezwolenie, praca). Jej załączenie jest zwykle skutkiem spełnienia warunków sterowania. Umiejętność ustalenia, kiedy H1 się nie załączy, pomaga w uruchamianiu i diagnostyce: można szybko zawęzić, czy problem leży w przycisku, czujnikach, zasilaniu czy logice połączeń.
Ćwicz systematycznie: (1) rozpoznawanie symboli elementów (S – przyciski, B – czujniki, H – sygnalizacja), (2) śledzenie toru obwodu od zasilania do odbiornika, (3) rozróżnianie NO/NC i połączeń szeregowych/równoległych, (4) zadania z negacją "kiedy nie działa". Pomaga też rysowanie tabeli stanów wejść.
info

Statystycznie 25% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (kontekst logiki sterowania i zależności warunkowych).
  • PN-EN 60204-1:2018-12, Bezpieczeństwo maszyn — Wyposażenie elektryczne maszyn — Część 1: Wymagania ogólne (ogólne zasady obwodów sterowania i sygnalizacji).

Materiały:

  • Podręczniki i materiały do czytania schematów elektrycznych układów sterowania (poziom szkoły branżowej/technikum)
  • Norma dotycząca programowalnych sterowników (dla kontekstu logiki sterowania): IEC 61131-3
  • Materiały producentów czujników (opisy wyjść NO/NC, PNP/NPN) – dla rozumienia "aktywny/nieaktywny"

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego