KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 2.
Symbol graficzny na rysunku oznacza przetwornik pomiarowy miernika analogowego. Jest to przetwornik
Ilustracja przedstawia symbol graficzny, który jest używany w kontekście egzaminu zawodowego dla elektryków, w szczególności
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Symbol z "podkową" magnesu trwałego (odwrócone U) oraz małym prostokątem oznaczającym cewkę ruchomą odpowiada ustrojowi magnetoelektrycznemu. W tym ustroju moment wychylający powstaje dzięki współdziałaniu stałego pola magnesu i prądu płynącego w cewce, dlatego właściwa jest odpowiedź: magnetoelektryczny.

Pełne wyjaśnienie:

Ustrój magnetoelektryczny (cewka ruchoma w polu magnesu trwałego) jest klasycznym elementem pomiarowym mierników analogowych, szczególnie przeznaczonych do pomiarów prądu i napięcia stałego. Zasada działania opiera się na tym, że gdy przez cewkę umieszczoną w stałym polu magnetycznym magnesu trwałego płynie prąd, na przewodnik działa siła elektrodynamiczna, która wytwarza moment obrotowy i wychyla wskazówkę. Sprężyny doprowadzające prąd do cewki pełnią jednocześnie rolę elementu przeciwdziałającego (momentu zwrotnego), co stabilizuje położenie wskazówki.

Opisany w zadaniu symbol graficzny jest charakterystyczny właśnie dla tego rozwiązania: odwrócona litera U (podkowa) oznacza magnes trwały, a mały poziomy prostokąt między jego biegunami odpowiada cewce ruchomej. To połączenie (magnes trwały + cewka ruchoma) jednoznacznie wskazuje na ustrój magnetoelektryczny.

  • Dlaczego nie elektromagnetyczny? Ustrój elektromagnetyczny bazuje na oddziaływaniu pola cewki z elementem ferromagnetycznym (np. ruchomym rdzeniem). Symbolika i zasada działania nie opierają się na magnesie trwałym z cewką ruchomą w jego szczelinie.
  • Dlaczego nie elektrodynamiczny? W ustroju elektrodynamicznym moment powstaje z oddziaływania dwóch cewek z prądem (cewka stała i ruchoma). Kluczowa jest obecność drugiej cewki, a nie magnesu trwałego.
  • Dlaczego nie ferrodynamiczny? Ferrodynamiczny jest odmianą elektrodynamicznego z rdzeniem ferromagnetycznym poprawiającym parametry. Nadal istotą są cewki i element ferromagnetyczny, a nie układ "magnes trwały + cewka ruchoma".

W praktyce: jeśli widzisz symbol z magnesem trwałym w kształcie podkowy i zaznaczoną cewką ruchomą, wybierasz magnetoelektryczny. Takie mierniki są bardzo czułe i dokładne dla DC, a do AC mogą wymagać prostownika.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To przetwornik pomiarowy, w którym cewka ruchoma znajduje się w polu magnesu trwałego. Prąd płynący przez cewkę wytwarza moment, który wychyla wskazówkę, a sprężyny zapewniają moment zwrotny. Najczęściej służy do pomiarów DC.
Szukaj dwóch cech naraz: podkowy magnesu (odwrócone U) oraz małego elementu między biegunami oznaczającego cewkę ruchomą (często prostokąt). Taki układ graficzny odpowiada magnesowi trwałemu i cewce w szczelinie.
W czystym ustroju magnetoelektrycznym kierunek momentu zależy od kierunku prądu w cewce. Dla prądu przemiennego moment zmieniałby zwrot, a wychylenie średnie byłoby bliskie zeru. Dlatego do pomiaru AC stosuje się zwykle prostownik.
Prostokąt pomiędzy końcami "podkowy" magnesu symbolizuje cewkę ruchomą (organ ruchomy). To przez nią płynie mierzony prąd, a oddziaływanie z polem magnesu trwałego powoduje wychylenie wskazówki.
Magnetoelektryczny ma magnes trwały i cewkę ruchomą, jest bardzo czuły i typowo do DC. Elektromagnetyczny wykorzystuje pole cewki i element ferromagnetyczny (np. ruchomy rdzeń), jest często stosowany do AC i ma inną charakterystykę oraz symbolikę.
Oba bazują na oddziaływaniu cewek, ale ferrodynamiczny ma dodatkowo rdzeń ferromagnetyczny, który wzmacnia pole i poprawia parametry. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest rozpoznanie, czy symbol sugeruje rdzeń ferromagnetyczny, czy tylko układ cewek.
Tak, ale zwykle po doposażeniu w prostownik. Wtedy prąd przemienny jest prostowany i cewka dostaje prąd o stałym zwrocie, co daje wychylenie wskazówki. Trzeba pamiętać, że taki pomiar zależy od układu prostowniczego i skali przyrządu.
W instalacjach i obiektach gazowniczych mierniki analogowe mogą występować w szafach sterowniczych, na tablicach pomiarowych oraz w układach zasilania i automatyki. Umiejętność rozpoznania typu ustroju pomaga ocenić, czy przyrząd jest przeznaczony do DC/AC i jak interpretować wskazania.
Najczęstsze to: mylenie nazw (elektrodynamiczny/ferrodynamiczny), pomijanie detalu "magnesu trwałego" w symbolu oraz zgadywanie po skojarzeniu z cewką. Dobra strategia to zawsze wyszukać na rysunku, czy występuje magnes trwały, rdzeń ferromagnetyczny lub dwie cewki.
Zastosuj prostą procedurę: 1) sprawdź, czy na symbolu jest "podkowa" magnesu trwałego; 2) poszukaj cewki ruchomej w szczelinie; 3) dopasuj do typu ustroju. To ogranicza zgadywanie i przyspiesza wybór odpowiedzi.
info

Statystycznie 43% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że symbol z "podkową" magnesu trwałego (odwrócone U) oraz małym prostokątem oznaczającym cewkę ruchomą odpowiada ustrojowi magnetoelektrycznemu.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Galwanometr magnetoelektryczny" / ustrój z magnesem trwałym i cewką ruchomą — https://pl.wikipedia.org/wiki/Galwanometr (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki/rozdziały z metrologii elektrycznej: ustroje mierników analogowych i ich symbole
  • Karty katalogowe i instrukcje (DTR) analogowych mierników tablicowych – sekcja "oznaczenia"
  • Materiały dydaktyczne z elektrotechniki: oddziaływanie pola magnetycznego na przewodnik z prądem

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego