KWALIFIKACJA INF1 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 25.
Symbol którego filtru jest przedstawiony na rysunku?
Ilustracja przedstawia symbol filtru pasmowo-przepustowego, co jest związane z kwalifikacją zawodową technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Filtr pasmowo-przepustowy przepuszcza sygnały tylko w pewnym zakresie częstotliwości (pomiędzy dwiema częstotliwościami granicznymi), a tłumi składowe poniżej i powyżej tego pasma. Dlatego symbol odpowiadający "pasmowo-przepustowemu" oznacza element selektywny o ograniczonym paśmie przenoszenia.

Pełne wyjaśnienie:

Filtry w torach telekomunikacyjnych służą do selekcji widma sygnału: przepuszczają wybrane składowe częstotliwościowe, a pozostałe tłumią. W praktyce spotyka się cztery podstawowe typy: dolnoprzepustowe, górnoprzepustowe, pasmowoprzepustowe i pasmowozaporowe. Pytanie dotyczy rozpoznania symbolu na schemacie, czyli umiejętności łączenia zapisu graficznego z działaniem filtru.

Filtr pasmowo-przepustowy charakteryzuje się tym, że ma dwie częstotliwości graniczne: dolną i górną. W zakresie pomiędzy nimi występuje pasmo przepustowe (małe tłumienie), natomiast poza tym zakresem sygnał jest tłumiony. Takie filtry są używane m.in. do ograniczenia pasma sygnału użytecznego, separacji kanałów lub odcięcia zakłóceń pozapasmowych.

  • Odpowiedź "Górnoprzepustowego" jest błędna, ponieważ filtr górnoprzepustowy ma jedno "odcięcie" i przepuszcza częstotliwości powyżej częstotliwości granicznej, a tłumi poniżej.
  • Odpowiedź "Dolnoprzepustowego" jest błędna, bo dolnoprzepustowy działa odwrotnie: przepuszcza poniżej częstotliwości granicznej, a tłumi powyżej.
  • Odpowiedź "Pasmowo-zaporowego" jest błędna, gdyż filtr pasmowozaporowy (notch/band-stop) ma pasmo, które jest tłumione, a przepuszcza częstotliwości niższe i wyższe od tego "wyciętego" zakresu.

Na egzaminie warto kojarzyć nazwy filtrów z ich charakterystyką amplitudowo-częstotliwościową: "pasmowo-przepustowy" = przepuszcza pasmo, "pasmowo-zaporowy" = blokuje pasmo. Tę logikę następnie przenosi się na rozpoznawanie symboli na schematach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Filtr pasmowo-przepustowy to układ, który przepuszcza sygnały tylko w określonym zakresie częstotliwości (między dolną i górną granicą), a tłumi częstotliwości niższe i wyższe. Stosuje się go do selekcji kanału lub ograniczenia pasma sygnału.
Pasmowoprzepustowy ma "okno", w którym sygnał przechodzi (małe tłumienie), a poza nim jest tłumiony. Pasmowozaporowy działa odwrotnie: ma "dziurę" (zakres częstotliwości mocno tłumiony), a przepuszcza częstotliwości poniżej i powyżej tego zakresu. Nazwy "przepustowy" i "zaporowy" są tu kluczem.
Bo pasmo przepustowe jest ograniczone z dwóch stron: od dołu (dolna częstotliwość graniczna) i od góry (górna częstotliwość graniczna). Dopiero przedział między nimi stanowi zakres, w którym sygnał jest przenoszony z małym tłumieniem. Poza tym przedziałem filtr ma tłumienie zaporowe.
W torach telekomunikacyjnych filtry służą m.in. do separacji kanałów, ograniczenia szerokości pasma sygnału, ochrony przed zakłóceniami pozapasmowymi oraz dopasowania widma do wymagań transmisji. Spotyka się je w urządzeniach RF, modulatorach/demodulatorach i torach wejściowych odbiorników.
Filtr dolnoprzepustowy przepuszcza niskie częstotliwości i tłumi wysokie. W praktyce myśli się o nim jako o "odcięciu góry widma": sygnały powyżej częstotliwości granicznej są silniej tłumione. Na schematach i w zadaniach warto zawsze odnieść nazwę filtru do tego, co dzieje się z widmem.
Filtr górnoprzepustowy przepuszcza częstotliwości powyżej częstotliwości granicznej, a tłumi składowe niższe. Intuicyjnie "wycina dół widma". W zadaniach egzaminacyjnych pomaga skojarzenie: "górno-" oznacza, że górne częstotliwości przechodzą.
Nie zawsze. W praktyce spotyka się różne konwencje rysunku (np. zależnie od normy, programu CAD lub uproszczenia schematu). Dlatego na egzaminie warto łączyć symbol z funkcją filtru (co przepuszcza i co tłumi), a nie tylko zapamiętywać jeden kształt.
Najczęstsze są: mylenie "pasmowo-przepustowego" z "pasmowo-zaporowym" (bo oba mają słowo "pasmowo"), nieuwzględnianie liczby częstotliwości granicznych (jedna vs dwie) oraz zgadywanie po nazwie bez przełożenia na charakterystykę. Pomaga rysowanie prostego wykresu tłumienia.
Pasmo przepustowe to zakres częstotliwości, dla których filtr ma małe tłumienie, czyli sygnał przechodzi przez układ względnie bez strat (w granicach założeń). Poza pasmem przepustowym występuje pasmo zaporowe, gdzie tłumienie jest dużo większe, aby ograniczyć niepożądane składowe.
Ćwicz łączenie trzech rzeczy: nazwa filtruopis działaniaprosty wykres (co przepuszcza, co tłumi). Następnie rozwiązuj zadania z symbolami na schematach. Skuteczne jest też robienie fiszek: typ filtru i jego charakterystyka częstotliwościowa w jednym zdaniu.
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Filtr pasmowo-przepustowy przepuszcza sygnały tylko w pewnym zakresie częstotliwości (pomiędzy dwiema częstotliwościami granicznymi), a tłumi składowe poniżej i powyżej tego pasma."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Filtr pasmowoprzepustowy" https://pl.wikipedia.org/wiki/Filtr_pasmowoprzepustowy (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN): "Band-pass filter" https://en.wikipedia.org/wiki/Band-pass_filter (dostęp: 2026-03-01)
  • IEC 60617: Graphical symbols for diagrams (hasło/zbiór symboli – źródło odniesienia dla symboliki schematowej)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw elektroniki (dział: filtry i charakterystyki częstotliwościowe)
  • Materiały szkoleniowe z torów telekomunikacyjnych/RF (filtracja, selektywność)
  • Zestawy ćwiczeń z rozpoznawania symboli na schematach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego