KWALIFIKACJA EKA3 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 12.
Symbolem BE należy określić
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Symbol BE odnosi się do dokumentacji niearchiwalnej, dla której po upływie ustalonego okresu przechowywania nie podejmuje się automatycznie decyzji o zniszczeniu. Zamiast tego przewiduje się ekspertyzę (ocenę) ze względu na charakter, treść i znaczenie, aby rozstrzygnąć jej dalszy los.

Pełne wyjaśnienie:

Oznaczenia kategorii archiwalnych służą do rozstrzygania, jak długo przechowywać dokumentację oraz co zrobić z nią po upływie tego czasu. W praktyce archiwum zakładowego istotne jest odróżnienie dokumentacji przeznaczonej do wieczystego przechowywania od tej, która ma charakter czasowy.

Odpowiedź "dokumentację, która po upływie określonego dla niej okresu przechowywania podlega ekspertyzie ze względu na jej charakter, treść i znaczenie." jest poprawna, ponieważ właśnie na tym polega sens kategorii BE: po zakończeniu okresu przechowywania wymaga ona dodatkowej oceny (ekspertyzy), a nie prostego, automatycznego brakowania. Ekspertyza pozwala ustalić, czy dokumentacja zachowuje znaczenie (np. dowodowe, informacyjne, historyczne) i czy powinna być zachowana dłużej albo zakwalifikowana inaczej.

Odpowiedź "dokumentację, która ze względu na wartość historyczną jest przeznaczona do wieczystego przechowywania." opisuje inną sytuację: trwałe przechowywanie dotyczy materiałów archiwalnych (nie jest to cecha wyróżniająca kategorii BE). Wybór tej opcji często wynika ze skojarzenia "archiwum = wieczyste", co bywa uproszczeniem.

Odpowiedź "dokumentację, która posiada czasową wartość praktyczną dla jej twórcy i nie stanowi materiałów archiwalnych." jest zbyt ogólna: pasuje do wielu rodzajów dokumentacji niearchiwalnej, ale nie oddaje kluczowego elementu "BE", czyli obowiązku ekspertyzy po upływie okresu przechowywania.

Odpowiedź "akta manipulacyjne, posiadające krótkotrwałe znaczenie praktyczne." także nie jest właściwa: akta manipulacyjne kojarzą się z krótkim okresem użyteczności i zwykle nie wymagają szczególnej oceny merytorycznej jak w kategorii BE. Na egzaminie warto wypatrywać słowa-klucza "ekspertyza", które odróżnia BE od innych kategorii.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Symbol BE oznacza dokumentację, która po upływie ustalonego okresu przechowywania nie jest automatycznie brakowana, lecz wymaga ekspertyzy. W ekspertyzie ocenia się jej charakter, treść i znaczenie, aby zdecydować o dalszym postępowaniu z aktami.
Bo sama upływająca liczba lat nie zawsze przesądza o wartości akt. Ekspertyza pozwala sprawdzić, czy dokumentacja ma nadal znaczenie dowodowe, informacyjne lub historyczne. Dzięki temu ogranicza się ryzyko zniszczenia akt, które mogą być jeszcze potrzebne.
Wieczyste przechowywanie dotyczy materiałów archiwalnych (z zasady zachowywanych trwale). BE dotyczy dokumentacji czasowej, ale z warunkiem: po upływie okresu przechowywania trzeba wykonać ocenę (ekspertyzę), a nie podejmować decyzję "z góry".
Najczęściej jest to wyraz "ekspertyza" albo sformułowanie "podlega ocenie po upływie okresu przechowywania". W zadaniach testowych to właśnie element dodatkowej oceny odróżnia BE od opisów ogólnej dokumentacji niearchiwalnej lub akt o krótkotrwałym znaczeniu.
Nie. Właśnie dlatego istnieje kategoria BE: po upływie czasu przechowywania trzeba ją ocenić. Dopiero wynik ekspertyzy przesądza o dalszym losie dokumentacji. Mylenie BE z automatycznym brakowaniem to częsty błąd wynikający z uproszczenia.
To ocena dokumentacji po okresie przechowywania, wykonywana po to, by ustalić jej wartość i znaczenie. Analizuje się m.in. treść, wagę spraw, unikalność informacji i ewentualne znaczenie historyczne lub dowodowe. Efektem jest decyzja o dalszym przechowywaniu lub brakowaniu.
Najczęściej występuje mylenie podobnych oznaczeń literowych oraz skojarzenie "archiwum = na zawsze". Uczniowie wybierają odpowiedź o "wieczystym przechowywaniu", choć pytanie dotyczy BE. Pomaga zasada: BE = okres + ekspertyza, a nie "od razu zniszczyć" lub "zawsze zachować".
Gdy dokumentacja ma określony czas przechowywania, ale jej wartość może zależeć od okoliczności (np. rodzaju sprawy, znaczenia informacji, nietypowych zdarzeń). Wtedy po upływie terminu przechowywania nie zamyka się sprawy automatycznie, tylko przygotowuje materiały do oceny.
Warto nauczyć się definicji kategorii archiwalnych i ćwiczyć rozpoznawanie ich po opisach. Dobrą metodą jest robienie fiszek z hasłami: "wieczyste przechowywanie", "czasowa wartość", "krótkotrwałe znaczenie" oraz "ekspertyza po okresie". To ułatwia szybkie rozróżnienie BE.
Zwykle akta manipulacyjne kojarzą się z krótkotrwałym znaczeniem praktycznym i nie pasują do logiki BE, która zakłada potrzebę oceny merytorycznej po okresie przechowywania. W testach egzaminacyjnych "akta manipulacyjne" najczęściej są dystraktorem odciągającym od odpowiedzi z "ekspertyzą".
info

Około 50% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Symbol BE odnosi się do dokumentacji niearchiwalnej, dla której po upływie ustalonego okresu przechowywania nie podejmuje się automatycznie decyzji o zniszczeniu."

Materiały:

  • Materiały szkolne z archiwistyki zakładowej dotyczące kwalifikowania dokumentacji i kategorii archiwalnych
  • Przykładowe jednolite rzeczowe wykazy akt (JRWA) stosowane w jednostkach organizacyjnych
  • Ćwiczenia z rozpoznawania kategorii archiwalnych na podstawie opisów dokumentacji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego