KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 7.
Szklany aparat laboratoryjny służący do otrzymywania gazów w wyniku działania kwasów na metal lub na odpowiednią sól to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aparat Kippa to klasyczny szklany aparat do wytwarzania gazów w reakcji kwasu z metalem lub odpowiednią solą (np. węglanem), z możliwością regulacji wydzielania. Aparat Orsata służy do analizy składu gazów, Soxhleta do ekstrakcji, a Hofmanna do elektrolizy.

Pełne wyjaśnienie:

Aparat Kippa jest przeznaczony do otrzymywania (generowania) gazów w niewielkiej skali w warunkach laboratoryjnych. Jego typowe zastosowanie to sytuacje, gdy gaz powstaje w reakcji kwasu z metalem lub z odpowiednią solą (np. solą reagującą z kwasem z wydzieleniem gazu). Opis w pytaniu dokładnie wskazuje ten mechanizm: "w wyniku działania kwasów na metal lub na odpowiednią sól".

Dlatego odpowiedź "aparat Kippa." jest właściwa, bo dotyczy sprzętu, którego funkcją jest właśnie kontrolowane wytwarzanie gazu w aparaturze szklanej.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, ponieważ dotyczą aparatury o zupełnie innym przeznaczeniu:

  • "aparat Orsata." kojarzy się z analizą gazów (oznaczanie składu mieszanin gazowych przez pochłanianie wybranych składników), a nie z wytwarzaniem gazu z reakcji kwasu z metalem/solą.
  • "aparat Soxhleta." to układ do ekstrakcji (zwykle ciągłej) składników z materiału stałego rozpuszczalnikiem; nie służy do generowania gazów w reakcji kwasu.
  • "aparat Hofmanna." (często kojarzony z elektrolizerem Hofmanna) służy do elektrolizy i zbierania gazów powstających na elektrodach, a więc mechanizm powstawania gazu jest inny (prąd elektryczny, nie reakcja kwasu z metalem/solą).

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o aparaturę szukaj słów-kluczy opisujących źródło powstawania produktu (reakcja z kwasem, ekstrakcja rozpuszczalnikiem, analiza składu, elektroliza). To zwykle jednoznacznie prowadzi do właściwej nazwy aparatu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Aparat Kippa to szklany zestaw do wytwarzania gazów w reakcji chemicznej, najczęściej przez działanie kwasu na metal lub odpowiednią sól. Umożliwia prowadzenie reakcji w aparaturze zamkniętej i kierowanie powstającego gazu do dalszego użycia, np. do płuczki lub naczynia odbiorczego.
Szukaj w treści wskazówek o mechanizmie powstawania gazu: "działanie kwasu na metal" albo "kwas na sól" (np. węglan). To typowy opis generatora gazów. Jeśli zamiast tego pojawia się "analiza składu gazu" lub "ekstrakcja", chodzi o inny typ aparatury.
Aparat Orsata służy przede wszystkim do analizy mieszanin gazowych (oznaczania udziału składników poprzez ich pochłanianie w odpowiednich roztworach). Nie jest to zestaw do wytwarzania gazu w reakcji kwasu z metalem lub solą, tylko do badania już istniejącej próbki gazu.
Aparat Soxhleta jest używany do ekstrakcji składników z materiału stałego za pomocą rozpuszczalnika (często w sposób ciągły). Jego funkcją jest wymywanie substancji i cykliczny obieg rozpuszczalnika, a nie generowanie gazu w reakcji z kwasem, więc nie odpowiada opisowi z pytania.
Aparat Hofmanna (elektrolizer/voltametr Hofmanna) stosuje się podczas elektrolizy, gdy gazy powstają na elektrodach pod wpływem prądu (np. wodór i tlen). To inny sposób otrzymywania gazów niż reakcja kwasu z metalem/solą, dlatego nie pasuje do opisu generatora gazów.
Częstą pomyłką jest utożsamianie każdego sprzętu "od gazów" z generatorem gazu. W praktyce część aparatury służy do analizy (np. Orsat), część do zbierania gazów z elektrolizy (Hofmann), a tylko wybrane zestawy są do wytwarzania gazu w reakcji kwasu z metalem/solą (Kipp).
Jeśli w pytaniu pojawiają się zwroty typu: "oznaczanie składu", "pochłanianie składników", "analiza mieszaniny gazowej", "pomiar zawartości CO2/O2" (ogólnie: analiza), to zwykle nie chodzi o generator gazów. Generator opisuje się reakcją wytwarzającą gaz, np. kwas + metal/sola.
W wielu materiałach dydaktycznych pojawia się jako klasyczny przykład aparatu do wytwarzania gazów, bo dobrze ilustruje ideę generatora gazów i pracy w układzie zamkniętym. W nowoczesnych laboratoriach część zastosowań może być zastępowana inną aparaturą, ale znajomość nazwy i funkcji bywa wymagana na egzaminach.
Kluczowe jest dobranie właściwej aparatury i zabezpieczeń: praca w dygestorium, okulary i rękawice, kontrola szybkości reakcji, a także odprowadzenie gazu do odpowiedniego układu (np. płuczki). Zawsze analizuj zagrożenia: żrący kwas, ryzyko nadciśnienia i palność/toksyczność gazu.
Najskuteczniejsze jest łączenie nazwy z funkcją: generator gazów (Kipp), analiza gazów (Orsat), ekstrakcja (Soxhlet), elektroliza (Hofmann). Rób fiszki "zastosowanie → nazwa" i "nazwa → zastosowanie", a przy pytaniach testowych najpierw wyłap mechanizm procesu, dopiero potem dopasuj aparat.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 57% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Aparat Kippa to klasyczny szklany aparat do wytwarzania gazów w reakcji kwasu z metalem lub odpowiednią solą (np. węglanem), z możliwością regulacji wydzielania."

Źródła:

  • Wikipedia: "Kipp's apparatus" (opis przeznaczenia aparatu do wytwarzania gazów), https://en.wikipedia.org/wiki/Kipp%27s_apparatus - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia: "Orsat apparatus" (przeznaczenie do analizy gazów), https://en.wikipedia.org/wiki/Orsat_apparatus - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia: "Soxhlet extractor" (przeznaczenie do ekstrakcji), https://en.wikipedia.org/wiki/Soxhlet_extractor - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do technik laboratoryjnych (dział: szkło laboratoryjne i aparatura specjalna)
  • Instrukcje BHP pracowni chemicznej dotyczące pracy z gazami i kwasami (materiały szkolne/pracowniane)
  • Ilustrowane atlasy aparatury laboratoryjnej (nazewnictwo i zastosowania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego