KWALIFIKACJA OGR3 + OGR4 - CZERWIEC 2011

PYTANIE NR 12.
Które szkodniki powodują silne pofałdowanie wierzchołkowych liści roślin?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Mszyce są typowymi szkodnikami ssącymi, które żerują głównie na młodych, wierzchołkowych częściach roślin. Wysysanie soków i wprowadzanie śliny powoduje zaburzenia wzrostu, czego skutkiem bywa silne pofałdowanie i zniekształcenie młodych liści. Szkodniki gryzące częściej dają ubytki, a przędziorki zwykle mozaikowate przebarwienia.

Pełne wyjaśnienie:

Silne pofałdowanie wierzchołkowych (najmłodszych) liści jest typowym objawem żerowania wielu szkodników ssących, a w praktyce ogrodniczej najczęściej kojarzy się je z mszycami. Mszyce nakłuwają tkanki i wysysają soki roślinne, a jednocześnie wprowadzają ślinę, która może zaburzać gospodarkę hormonalną i wzrost młodych organów. Ponieważ stożek wzrostu i młode liście intensywnie rosną, są szczególnie wrażliwe na takie uszkodzenia, co może prowadzić do wyraźnych deformacji: pofałdowania, skręcania, rozetowatości czy karłowacenia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do wskazanego objawu?

  • Gąsienice to szkodniki gryzące. Najczęściej powodują ubytek tkanki (dziury, wygryzienia, zeskrobania), a nie równomierne pofałdowanie najmłodszych liści wynikające z zaburzeń wzrostu.
  • Przędziorki także żerują ssąco, ale typowy obraz to drobne jasne punkty, mozaikowate przebarwienia, zasychanie liści oraz często delikatna pajęczynka. Deformacje wierzchołków mogą się zdarzać, lecz nie są najbardziej charakterystycznym i "podręcznikowym" objawem w prostym pytaniu jednokrotnego wyboru.
  • Chrząszcze (w zależności od gatunku) częściej uszkadzają rośliny przez wygryzanie (liści, pąków, kwiatów) lub uszkadzanie korzeni w stadium larwalnym. Taki mechanizm zwykle nie prowadzi do typowego, silnego pofałdowania młodych liści.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawiają się "wierzchołkowe, młode liście" oraz "pofałdowanie/zniekształcenie", najpierw rozważ szkodniki ssące (mszyce), a dopiero potem te, które powodują ubytki tkanki. W praktyce rozpoznanie warto potwierdzić oględzinami spodniej strony liści i wierzchołków pędów, gdzie często tworzą się kolonie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Mszyce to drobne owady ssące, które nakłuwają tkanki i wysysają soki roślinne. Są groźne, bo osłabiają rośliny, powodują deformacje młodych liści i pędów oraz często wydzielają spadź sprzyjającą rozwojowi grzybów sadzakowych. Mogą też przenosić wirusy.
Najczęściej widać pofałdowanie i skręcanie młodych liści, zahamowanie wzrostu, zniekształcenia wierzchołków oraz obecność kolonii mszyc (często na spodniej stronie liści). Dodatkowo może pojawić się lepka spadź, a z czasem czarny nalot sadzaków.
Mszyce żerują ssąco: nakłuwają tkanki i zaburzają wzrost młodych organów, co skutkuje deformacjami (pofałdowanie, skręcanie). Dziury i wygryzienia są typowe raczej dla szkodników gryzących, np. gąsienic czy wielu chrząszczy, które zjadają fragmenty blaszki liściowej.
Przędziorki zwykle powodują drobne jasne punktowe odbarwienia, matowienie i zasychanie liści oraz nierzadko delikatną pajęczynkę. Mszyce częściej dają wyraźne skręcanie i pofałdowanie najmłodszych liści oraz widoczne kolonie owadów. Oględziny lupą pomagają w rozróżnieniu.
Częsty błąd to przypisanie każdej deformacji szkodnikom gryzącym albo przędziorkom bez sprawdzenia wierzchołków pędów. Inny błąd to pomijanie oględzin spodniej strony liści, gdzie mszyce często siedzą. Warto też pamiętać, że deformacje mogą mieć różne przyczyny, więc trzeba szukać sprawcy.
Najłatwiej wykryć je wcześnie, gdy rośliny intensywnie rosną i pojawiają się pierwsze deformacje młodych liści. Regularny monitoring (oględziny wierzchołków, żółte tablice lepowe) pozwala zauważyć początek kolonii, zanim szkody staną się duże i trudniejsze do opanowania.
Mszyce atakują wiele gatunków warzyw i roślin ozdobnych, zwłaszcza te o delikatnych, młodych przyrostach. Szczególnie narażone bywają rośliny w intensywnym wzroście oraz uprawy w szklarniach i tunelach, gdzie warunki sprzyjają szybkiemu namnażaniu szkodników.
Szybka kontrola polega na obejrzeniu wierzchołków pędów i spodniej strony młodych liści. Szukaj skupisk drobnych owadów (zielonych, czarnych lub żółtawych) oraz lepkiej spadzi. Pomocna jest lupa. Jeśli liście są pofałdowane, a owadów nie ma, sprawdź inne przyczyny.
Nie zawsze. Pofałdowanie może wynikać także z czynników nieinfekcyjnych (np. stresu środowiskowego) lub innych problemów biologicznych. W zadaniach testowych często chodzi o typowe skojarzenie objawu z mszycami, ale w praktyce należy potwierdzić obecność sprawcy poprzez dokładne oględziny roślin.
Ucz się objawów w układzie: mechanizm uszkodzeń (ssące vs gryzące) → typowy objawmiejsce na roślinie (wierzchołek, liść, pęd). Pomagają atlasy zdjęć i własne notatki. Trenuj rozróżnianie: deformacje, przebarwienia, ubytki tkanki.
info

Statystycznie 52% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że mszyce są typowymi szkodnikami ssącymi, które żerują głównie na młodych, wierzchołkowych częściach roślin.

Źródła:

  • Wikipedia: "Mszyce" (Aphidoidea) – opis żerowania i skutków uszkodzeń, https://pl.wikipedia.org/wiki/Mszyce (dostęp: 2026-03-02)
  • Encyclopaedia Britannica: "Aphid" – feeding and plant damage (curling/distortion), https://www.britannica.com/animal/aphid (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium z ochrony roślin ogrodniczych (dział: szkodniki ssące)
  • Atlasy objawów chorób i szkodników roślin (zdjęcia deformacji liści, kolonii mszyc)
  • Materiały dydaktyczne z integrowanej ochrony roślin (monitoring i progi szkodliwości)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego